Bankalardaki mevduat hem Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun hem de devletin güvencesi altında. Yani banka battığında mevduatları ya Fon, ya da Hazine ödeyecek.
Çok daha köklü ve büyük kurumlar olan bankaların müşterilerine yönelik böyle çifte garanti verilirken, henüz yeni ve kurumsallaşmamıs olan sermaye piyasası aracı kurumlarında hiçbir garanti yok. Yani iflas eden bir aracı kurumun, sermaye piyasası müşterisinin parasını veya menkul kıymetlerini batırması durumunda hiç bir garantisi yok. Bu nedenle de geçmişte batan 16 aracı kurumda yaklaşık 26 bin yatırımcının 200 milyon doları aşan tasarrufları kayboldu.
İki piyasa arasındaki böyle bir fark ise sermaye piyasasının önünü tıkayan en önemli faktörlerden biri.
* Unutulan mağdurlar- Aracı kurumlarda parasını batıran mağdurlar platform oluşturdular, uzun yıllar mücadele ettiler. Haklarını almaya yönelik olarak Meclis gündeminde bekleyen Sermaye Piyasası Kanunu'na (SPK) maddeler konuldu. Ancak, ilk kanun dayanağı yetki yasasının iptali, ikincisi de seçimler nedeniyle kaduk olmasından dolayı çıkarılamadı. 1999'un son ayında çıkarılan bugünkü kanuna ise geleceğe yönelik olarak Yatırımcıyı Koruma Fonu kurulması maddesi konuldu. Geçmiştekiler ise unutuldu.
* Yeni yönetimin icraatları- SPK'nın yeni yönetimi atandıktan sonra ilk icraatları ortaya çıkmaya başladı.
* Aracı Kuruluşlar Birliği hayata geçirildi.
* Yatırımcıyı Koruma Fonu tebliği yayınlanmak üzere. Ardından kuruluş çalışmaları başlayacak.
* Menkul kıymetlerin fiziki basımını ve takasını ortadan kaldıracak kaydi sistem de yürürlüğe girmek üzere.
Bunlar 1999 kanununda olan ve uygulamaya girmesi gereken konular.
* Güven tazeleme- Ancak yeni SPK yönetimi eski mağdurları da unutmadı. Bu konudaki önlemine İMKB de 10 trilyon lira aktarmayı kabul ederek destek verdi. Şimdi 94 krizinin de etkisiyle batan 16 aracı kurumda mağdur olan 26 bin yatırımcıya 3.2 milyar liraya kadar ödeme yapılacak. Bunu mümkün kılacak uygulamanın adı ise Özel Fon. Fonun kaynağı İMKB'nin yapacağı ödemelerden oluşacak. Şimdiye kadar Türkiye'nin en büyük bağışlarını yapmış İMKB'nin sonunda kendi yatırımcılarının mağduriyetini gidermeye yönelik böyle bir katkısı ve SPK'nın kararı sevindirici.
* İlk örnek- Özel Fon'un uygulaması bu konuda ikinci örneği oluşturacak.
Birincisi 1990 yılında yaşanan Çukurova Elektrik hisse senetlerindeki sahte senet olayında oluşturulmuştu. Dönemin İMKB Başkanı Yaman Törüner'in öncülük ettiği bu fon, piyasadaki 9.2 milyon dolarlık sahte senetlerin ödemesini yaparak iyi bir örnek oluşturmuştu. Yani neredeyse bugün ödenecek miktara yakın bir rakam ödenmişti.
Sahte senetlere ilişkin bu tasfiye planı piyasada oluşacak güven kaybını önlemişti.
Beş yıl gecikmeyle de olsa, batan aracı kurum mağdurları için Özel Fon'un uygulamaya girmesiyle Türk sermaye piyasası geçmişteki bir lekeden temizlenecek, ayıbını örtecek ve sicilini düzeltecek. Bu da, piyasaya yerli ve yabancı yatırımcılar nezdinde güven tazeleme olanağı verecek. Bunun getirisi ise Fon'a yapılacak harcamaları bir hayli geçebilir.
* Sonuç- "Yolunu kaybedene ayıp yok, tekrar evini bulursa" Kazak Atasözü
Magazin
