Ülke krizlerle, sýradanlaþmýþ siyasi skandallarla kavrulunca yazý konusunu seçmekte bazen insan zorlanýyor. Zaman zaman önemli konular atlanýyor, bazýlarý ise bir iki yazýyla neredeyse geçiþtiriliyor. Ama bazýlarý var ki, yazý konusu olmanýn ötesinde bir vicdan meselesi, neredeyse þahsi bir sorumluluk meselesi haline geliyor.
182. gününe ulaþan ölüm oruçlarý, arka arkaya gelen ölümler bunlardan birisi.
Sorun çok yönlü: Önce insan haklarý, sonra ölümler; en nihayet duyarlýlýktan yoksun bir bakýþ, tepkisiz bir izleyiþ... Bu durumda "bellek" herþeyden daha önemli.
"Ölüm oruçlarý" bazý mahkžmlar tarafýndan F tipi cezaevlerini protesto etmek için 20 Ekim 2000 tarihinde baþlatýlmýþtý. 16 Nisan itibariyle 222 kiþi ölüm orucu, 569 kiþi açlýk grevini sürdürüyordu. Bunlardan 153 kiþi, hastanelere kaldýrýlmýþtý. 11 tutuklu ve hükümlü ile iki tutuklu yakýný ise hayatlarýný kaybetmiþti.
Hatýrlamakta, bilmiyorsak da bilmekte yarar var.
21 Mart günü Sincan F Tipi Cezaevi'nden Cengiz Soydaþ (açlýk grevinin 151. gününde); 7 Nisan günü Edirne F Tipi Cezaevi'nden Adil Kaplan (170. gün) ve Kandýra F Tipi Cezaevi'nden Bülent Çoban (160. gün); 9 Nisan günü tutuklu yakýný Gülsüman Ada Dönmez (147. gün); 10 Nisan günü Kütahya Cezaevi'nden Fatma Ersoy; 11 Nisan günü Ýstanbul Kartal Cezaevi'nden Nergis Gülmez (125. gün) ve Edirne F Tipi Cezaevi'nden Tuncay Günel (121. gün); 12 Nisan günü Buca Cezaevi'nden Celal Alpay ve Abdullah Bozdað; 13 Nisan günü Sincan F Tipi Cezaevi'nden Murat Çoban ve Erol Evcil (166. gün); 15 Nisan günü Ýstanbul'da Canan Kulaksýz adlý tutuklu yakýný (137. gün); 16 Nisan günü Buca Cezaevi'nden Sedat Gürsel Akmaz yaþamlarýný kaybettiler.
Kamuoyu örgüt-devlet çatýþmasýný aþan ve her yönüyle bir insan haklarý sorunu haline gelen bu geliþmeler ve arkasýndaki F tipi cezaevleri uygulamasý konusunda olduðu gibi, ölüm oruçlarýnýn bilinen sonuçlarý açýsýndan da müthiþ bir duyarsýzlýk sergiliyor.
Kamu otoritesi ise ölüm oruçlarýnýn insan haklarýna dayalý önlemlerle sona erdirilmesini talep eden insan haklarý ve meslek kuruluþlarýna karþý savaþ açýyor, insanlarý ölüme teþvik etme suçunu iþlemekle itham ediyor. F tipi cezaevlerindeki tek kiþilik ya da üç kiþilik koðuþ uygulamasýnýn Terörle Mücadele Yasasý'nýn 16. maddesinin gereði olduðunu söylüyor.
Durum buysa, o zaman bu yasa deðiþtirilmelidir. Zira "tek ya da birkaç kiþinin kapalý bir mekânda, ortak alanlardan yararlanmaksýzýn ve günün makul bir bölümünü baþka mahpuslarla sosyal ve kültürel iletiþim kurmaksýzýn geçirdiði durum" olarak tanýmlanan tecrit, "Avrupa cezaevi standartlarý bakýmýndan bir iþkence yöntemidir ve insan saðlýðý bakýmýndan getirdiði sonuçlar da, iþkencenin getirdiði sonuçlarla aynýdýr".
1. Ortak yaþam alanlarýnýn kullanýlmasýný mekân ve zaman kullanýmý açýsýndan tümüyle dýþlayan bir þekilde düzenlenmiþ tek kiþilik ve 3 kiþilik tecrit uygulamasýna son verilmesi,
2. Saðlýk sorunlarý olan tutuklu ve hükümlülerin, hekimlerin belirlediði þekilde ve müdahalesiz tedavi edilmesi,
3. Ceza ve tutukevlerindeki uygulamalarýn, sivil toplum örgütlerinin temsil edildiði baðýmsýz kurullar tarafýndan düzenli olarak denetlenebilmesi.
Bu önlemler çok sayýda tutuklu ve hükümlünün ölümünü ya da sakat kalmasýný önler.
Ýnsan hayatý herþeyden daha deðerlidir. Adalet Bakaný, sorumluluðu Ýçiþleri Bakaný'na ve devletin diðer kurumlarýna yüklemekten vazgeçerek, derhal harekete geçmelidir. Yasa deðiþikliðini bir taslak haline getirmeli, tedavi olanaðý gibi kendi uhdesindeki yetkileri hemen kullanmalýdýr.
Aksi takdirde bu ölümler hiçbirimizin vicdanýný rahat býrakmayacaktýr.
Magazin
