YIlan hikâyesine dönen ekonomik program bugün açıklanacak. Beklenti, yaşanan krizin aşılması, hatta eski günlere dönülmesi yönünde. Kriz genellikle "yapısal bir sarsıntı" olarak değil, bir "işletme yanlışı" olarak kabul ediliyor. Kamuoyu, eski günlere dönme umuduyla, gerekirse sorumlu gördüğü siyasetin ve siyasetçinin harcanmasına onay vermeye hazır.
Ne var ki, sorun derin, çıplak gerçek farklı...
Gerçeklerin farkında olmamak ya da olmayı reddetmek büyük ölçüde toplum ile siyaset arasındaki kanalların tıkanmasından, toplumsal konsensüs eksikliğinden kaynaklanıyor. Bu eksiklik krizin boyutlarını her geçen gün artırıyor,
Dün belirttik; Türk ekonomisi 70 yıllık devletin açık finansmanı üzerine kurulu bir ...fbüyüme stratejisinin iflası"nı yaşıyor, kendi üretmediği parayla dönmenin bedelini ödüyor, açıkçası bir ...küçülme bunalımı" yaşıyor.
Krizin siyasi niteliği ise bu bunalımı tahrik eden ...fyapısal siyaset unsurları"ndan ve ...fyönetimin krizi"nin, ekonomik kriz karşısındaki ...faczi"nden ileri geliyor. Nitekim aşırı otoriterleşmenin sonucu olarak iç dinamiklerin yani toplumun, siyasetin iyice ezildiği; yönlendirici, emici işlevilerini kaybettiği bir dönemde patlayan bu kriz, bu boşlukta, hep olumlu anlam yüklenen dış dinamiklerin ülkeyi hallaç pamuğu gibi atmasına tanık oluyor. Globalleşmenin olumlu yüzünü es geçtiği, bunu yerel verilerle entegre etmeyi reddettiği oranda, olumsuz yönleriyle cebelleşiyor. Büyük bir sermaye çekilmesi, hatta sermaye transferi ülkeyi ...ffakir ve ucuz bir çevre ülkesi" haline çeviriyor.
Massachusetts Institute of Technology öğretim üyesi Rodi Dornbusch, makalesinde, medyatik Türk ekonomistlerinin büyük bir kısımının görmek, yazmak istemediklerini dillendirmiş ve Türk ekonomik politikasının bugünlerde iyice azan ve açığa çıkan dört temel sorununu şöyle sıralamış:
"Birincisi, şeffaflığın üzerini bir örümcek ağı gibi kaplamak ve engellemek. İkincisi, reform, yeniden yapılandırma ve temizlenme gibi kaçınılmaz düzenlemeleri sürekli ertelemek. Üçüncüsü, harcamaları sürdürmek ve bunun faturasını hep süreci düzeltme riskini üstlenen kişilere çıkarmak. Sonuncusu da, yolsuzluk ve kamu kaynaklarını yağmalama konusunda bir tutum sahibi olmamak..."
Krize ilişkin görüşleri ise şöyle Dornbusch'un:
"Türkiye krize kötü bir bütçe ve çok yüksek kamu borcu ile girdi. Şu ana kadar borç yükü daha da arttı. Bankacılık sisteminin temizlenmesi için de halihazırdaki yüzde 60'lık kamu borcunun üzerine milli gelirin yüzde 25'i kadar ek bir kamu borcu geleceği tahmin ediliyor (yaklaşık 40 milyar dolar). Dahası, ertelendiğinde maliyet de artacak. Sonuçta ne olacak? Bir diğer çöküş..."
Zira Dornbusch'a göre kamu borçları ödenemez durumda olan Türkiye'nin önünde iki seçenek var: İlki, ...fbir döviz kuru çöküntüsü yaratma ve derin toplumsal yaralara yol açma pahasına ...fpara basmak"... İkincisi ağır politik faturası olacak bir konsolidasyon, yani ...fborçların üzerine oturmak", ödememek...
Belki bu kadar umutsuz olmaya gerek yok; ama durum hükümetten TOBB'a, muhalefetten sokaktaki vatandaşa değin ...farkında olmayı" talep ediyor.
Türkiye'nin şu an önündeki temel mesele ne alelacele siyasi partiler kanunu değişikliği yapmak ne de bu hükümetin hemen şimdi kellesini istemektir.
Mesele bu ekonominin yeniden yapılanması, ekonominin yeniden yapılanması için siyasetin ve devletin yeniden yapılanması hamlelerinin başlatılmasıdır. Bu bedelin eşitçe bölüşülmesi gereken ...fağır fatura"sı, ciddi bir "siyasi hareketlilik" ve köklü bir ...ftoplumsal meşruiyet" gerektirir. Bunlar ise iki tür hammadde icap ettirir: Hukuk merkezli demokratik yönetim ve denetimin devreye girmesi, yani toplumsal siyaset; kural ve ilkenin keyfiliğin ve faydacılığın yerini alması, yani özgürlükler rejimi...
Mesele yeniden başlamaktır; keşke başlayabilsek...
Magazin
