Win-Türkçe
ASCII

FİYAT ZIPLADI
Ancak ihale sonrası fiyat hemen tırmanışa geçerek önce 1 milyon 50 bin liraya, gün sonunda da 1 milyon 100 bin liraya çıktı. İhaleden döviz alamayacağı endişesi taşıyan bankaların Çarşı'ya yönelmeleri, serbest piyasadaki fiyatları da zıplattı. Sabah 990 bin lira seviyesindeki fiyat, ihale sırasında 1 milyon 17 bin liraya, öğle saatlerinde 1 milyon 50 bin liraya tırmandı. Talep gün boyu devam etti ve kapanışta Çarşı'da dolar 1 milyon 90 bin liraya kadar yükseldi. Döviz büfelerinde fiyat bir ara 1 milyon 200 bin liraya kadar çıktı.

2 MİLYAR DOLAR GİTTİ
Daha önce döviz fiyatlarının aşırı oynaması halinde piyasaya müdahale edilebileceğini açıklayan Merkez Bankası, dün 22 Şubat'tan bu yana geçen 21 gün süresince yaklaşık 2 milyar dolarlık döviz ve efektif satış yapıldığını belirtti. Merkez Bankası, günlük satış tutarının 4 milyon ile 297 milyon dolar aralığında gerçekleştiğini açıkladı.

Merkez Bankası'nın açıklamasında bankaların yurtdışı yükümlülüklerini aksatmamak için bir süredir döviz depo yapıldığı, 28 Mart itibariyle verilen depo tutarının 990 milyon dolar olduğu belirtildi.

PAMUK İPLİĞİNE BAĞLI DENGE BOZULDU
*22 Şubat'ta yapılan devalüasyon sonrası piyasaların tedirginliğini giderecek somut bir açıklama gelmedi. Merkez Bankası piyasadaki likidite sorununu çözdü, yangını söndürdü. Hazine'nin Mart ayındaki 3.8 milyar dolarlık iç borç geri ödemesini başarıyla gerçekleştirmesi belirli bir rahatlık sağladı. Ancak bu gelişmeler sadece sıkıntının üzerini örttü.

*15 milyar dolara yakın bir tutarda açık pozisyon tutan, yüzde 40'a yakın bir devalüasyon ve yüksek faizle sarsılan bankacılık sistemi, genelde kurların düşmese de bu seviyeden daha fazla yukarı çıkmayacağı beklentisindeydi. Devlet Bakanı Kemal Derviş'in tempolu temasları ve yeni programın hazırlık çalışmaları, halkın bonoya gösterdiği büyük ilgi, bu umudu besledi.

* Piyasadaki pamuk ipliğine bağlı bu olumlu havayı Devlet Bakanı Derviş ile Ankara arasındaki '15 yasa için gereken süre' tartışması bozdu. Dönem sonu açık pozisyon kapatma amaçlı döviz talebi, sıkıntıyı biraz daha artırdı. Bankalar birbirleriyle işlem yapmadığı ve genelde dövizde arz olmadığı için, son iki gündür Merkez Bankası bünyesindeki piyasaya gelen talepler 'kimliği belirsiz bir kaynak' tarafından karşılanıyordu. Dün de Merkez Bankası "Doları ihale ile satacağım" deyince, piyasaların dengesi iyice bozuldu. Bankalarda 'dövizin arzı azalacak, fiyat yükselecek' beklentisi ortaya çıktı.

*Bu arada Bakan Derviş'in ABD'den geç hareket etmesi nedeniyle Almanya'da yapacağı Dresdner Bank ve Deutsche Bank toplantılarının iptal etmesi sinirleri iyice gerdi. Ardından İdare Mahkemesi artık çok hükmü kalmasa da Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun Telekom'un yüzde 33.5'lik hissesinin satışına onay veren kararı için yürütmeyi durdurma kararı aldığını açıklayınca moraller iyice bozuldu.

BORSA ÇÖKTÜ: % .8
Borsa tam anlamıyla çöküşte. Bir taraftan endeks değer kaybediyor. Diğer taraftan dolar yükseliyor. Dün borsa yüzde 5.98 oranında daha geriledi. Endeks bir ara 7 bin 68 puana kadar indikten sonra kapanışı 7 bin 159 puandan yaptı. Bir anlamı olmasa da TL bazında endeks 5 Kasım 1999'daki, yani 2000 yılındaki ekonomik programın başındaki hızlı yükselişin ilk seviyelerine geri döndü. Ancak asıl değer kaybı dolar bazında bakılınca ortaya çıkıyor. Endeks dün 67 cent'e kadar indi. Bu seviye son olarak Ekim 1998 yılında görülmüştü. İşlem hacmi 180 trilyon oldu.

'KARABORSA GİBİ'
BankacIlara göre Merkez Bankası'nın bu hareketi su altında giden talebi aniden su üstüne çıkardı. Bir bankacı dünkü gelişmeyi "Aslında herkes stadyuma girmek istiyordu ama pek fazla hareket etmiyordu. Merkez Bankası 10 tane bilet satacağını açıklayınca, biletler karaborsaya düşmüş gibi oldu, hücum geldi" şeklinde yorumladı.

BONO KåRI DÜŞTÜ
Dolar yükselince Derviş bonolarının kârı da uçtu. Yüzde 125'le satılan ve bir ara yüzde 90'a kadar inen 27 Haziran 2001 vadeli bonoların faizi dün yüzde 105'e kadar çıktı. Bu sürede yatırımcısına yüzde 6 civarında kazandırdı. Ancak dolara karşı getirisi bir günde eşitlendi. Derviş bonolarının alıcısı olan bireysel yatırımcıdan da satış geldiği belirlendi. Bu arada TL piyasasında faiz oranı yüzde 83'te kaldı. Merkez Bankası fazla parayı yüzde 83'ten çekti. Bankaların bu yönde bir beklentisi olmasına rağmen, döviz talebinin artması karşısında Merkez Bankası gecelik faizi yükseltmedi.

Merkez, dövize tavan fiyat koyabilir
Merkez Bankası piyasadaki döviz talebini karşılamak amacıyla hergün dolar satış ihalesi açacağını duyurdu. Satış tutarının da piyasadaki arz-talep dengesine göre 50 milyon ile 300 milyon dolar aralığında olacağını ve bu yöntemle kurlardaki aşırı dalgalanmaları gidermenin ve piyasaların işleyişini düzenli hale getirmenin amaçlandığını belirtti. Açıklamada döviz alım ihalesi de açılabileceği vurgulandı.

İHALE SİSTEMİ
Merkez Bankası Başkanı Süreyya Serdengeçti'nin ilk kez uygulayacağı yöntemde işleyiş şöyle :

Bankalar, Merkez Bankası'nın, her gün düzenleyeceği TL karşılığı döviz satış ihalesine, uygun gördükleri fiyattan teklif verebilecekler. Ancak Merkez Bankası gerektiğinde, piyasa koşullarını yansıtacak şekilde, ihalede teklif edilebilecek maksimum ve minumum döviz fiyatlarını tespit edip, ihale öncesinde ilan edebilecek. İhalede satılacak döviz tutarı saat 10.00'da ilan edilecek ve teklif süresi saat 11.00'de sona erecek.

Döviz satış ihalesinde hiçbir banka, ihalede satılacak toplam tutarın yüzde 20'sinden fazla teklif veremeyecek. Döviz alış ve satış ihalelerinde yükümlülüğünü yerine getiremeyen veya alımdan vazgeçen bankalar, geçici olarak ihale sisteminden çıkarılacak.