İşçinin maliyeti yüzde 50 artıyor

Ekonomik kriz nedeniyle ne yapacağını şaşıran iş dünyasına, mevcut sorunlar yetmiyormuş gibi, 1 Nisan'dan itibaren yeni bir sorun daha geliyor. 1 Nisan 2001 tarihinden itibaren, SSK primine esas kazanç taban ve tavan tutarları yaklaşık yüzde 50 oranında artacak.

Hemen belirtelim, şu anda brüt tutarı 139 milyon 950 bin lira olan aylık asgari ücret tutarında bir artış sözkonusu değil. Ancak, SSK primine esas tutulan 150 milyon lira taban ücret ile 600 milyon lira olan tavan ücret, 1 Nisan'dan itibaren yaklaşık yüzde 50 oranında artmış olacak.

Ücretin % 105'i kesinti
Bilmeyenler için kısaca özetleyelim. SSK uygulamasında, prim kesintisi yönünden üç ayrı ücret var.

1- Asgari Ücret : Aylık brüt tutarı 16 yaşından büyükler için, Temmuz ayına kadar 139 milyon 950 bin lira. İşçiler, bu tutar üzerinden yüzde 14 SSK primi ödüyorlar.

2- Taban Ücret : SSK primi kesintisine esas tutulan ücret başka bir anlatımla, SSK primine esas kazanç tabanıdır. Şu andaki tutarı aylık 150 milyon lira. İşverenler, bu tutar üzerinden, SSK primi işveren hissesini ödüyorlar. Ayrıca, asgari ücret ile taban ücret arasındaki yaklaşık 10 milyon liralık farkın, yüzde 14'ünü de işçi SSK primi olarak işverenler üstleniyorlar. Bu tutarı da defterlerine gider yazıyorlar.

Sosyal Sigortalar Yasasında yeralan 78. maddeye istinaden, SSK primine esas 150 milyon liralık taban ücret 1 Nisan 2001 itibariyle, yaklaşık yüzde 50 oranında artacak. Asgari ücret yine aynı kalacağı için, işçiden 139 milyon 950 bin lira üzerinden SSK primi kesilecek. İşveren ise, yeni taban ücret üzerinden, SSK primi işveren hissesini ödeyecek. Buna ilave olarak, asgari ücret ile yeni taban ücret arasındaki farkın, yüzde 14'ünü de işçi SSK primi olarak işveren ödeyecek.

Şu anda asgari ücretlinin eline ayda yaklaşık net 102 milyon lira geçiyor. Oturup hesap ediyoruz, asgari ücretli bir kişi nedeniyle ödenen ve kesilen SSK primleri, işsizlik sigortası primleri ve vergiler, 1 Nisan'dan itibaren yaklaşık 106 milyon liraya ulaşıyor. Bu da net 102 milyon liralık asgari ücretin yaklaşık yüzde 105'i ediyor.

3- Tavan Ücret : SSK prim kesintisine tabi tutulan ücretin üst sınırı olup, şu anda aylık 600 milyon lira. Bu şu anlama geliyor; brüt ücreti 800 milyon lira olan bir işçinin, bu ücretinin 600 milyon liralık kısmından SSK primi kesiliyor, işveren de yine aynı tutar üzerinden SSK primi işveren hissesini ödüyor. Tavan ücretin de, 1 Nisan'dan itibaren yaklaşık yüzde 50 artması sözkonusu.

Kayıtdışı artacak
SSK primine esas alınan kazancın tabanı ve tavanı, kesin olarak Nisan ayı ortalarında açıklanabilecek. Hesaplamaya esas bazı teknik göstergeler şu anda kesin olmadığı ve Bakanlar Kurulu'da bu konudaki yetkisini henüz kullanmadığı için, net bir oran söylenemiyor ama yüzde 40'ın üzerinde olacağı şimdiden belli gibi...

Kayıtdışı istihdamın 4,5 milyon kişi olarak ifade edildiği günümüzde, özellikle taban ücretteki yeni artış, kayıtdışı istihdamı ve işçi çıkarmaları körükleyecek, işsizliği artıracaktır. Şu aşamada, reel sektöre destek olunması gerekirken, adeta köstek olan bazı ilave yükümlülüklerin getirilmesi, en ılımlı ifadeyle ciddi bir talihsizlik.

Aslında, bu konuda yapılması gereken bellidir. Sosyal Sigortalar Yasası'nın "Günlük Kazanç Sınırları" başlıklı 78. maddesinin, birinci fıkrası değiştirilecek ve prime esas günlük kazancın alt sınırın, 16 yaşından büyük ücretliler için belirlenen "asgari ücret" olduğu belirtilecek, böylelikle, önemli bir sorun da çözümlenmiş olacak...