4.9 milyarı aşan reel gelire vergi

Yazarımız Şükrü Kızılot, bono faiz gelirlerinin vergisi konusunda yatırımcıyı uyardı

Dünkü Sabah'da, Hazine'nin 20 Mart'ta sattığı 98 günlük bono ihalesine, çok yoğun bireysel talep geldiğini ve yüzde 125 basit faizle, 2,9 katrilyonluk hazine bonosu satışı yapıldığını okudunuz.

Şimdi ise, ihaleden Hazine bonosu alan bankalar, müşterilerine bu bonoları yüzde 100 civarında bir faizle satıyorlar. Bu aşamada, bireysel yatırımcılar açısından gözardı edilmemesi gereken husus, "vergi" boyutu ile ilgili...

Hazine bonolarından elde edilen faiz gelirleri, belirli bir tutarı aştığında beyana tabi. 2001 yılında elde edilen hazine bonosu faizinin, 4 milyar 900 milyon lirayı aşması halinde, aşan kısmının değil, tamamının "yıllık gelir vergisi beyannamesi" ile 2002 yılı Mart ayı içinde beyan edilmesi gerekiyor (GVK Md. 75/5, 86/1-c ve Geçici Md. 55).

1 Ekim 1998 tarihinden itibaren ihraç edilen hazine bonolarının faizi yüzde sıfır oranında stopaja (vergi kesintisine) tabi. Başka bir anlatımla, Hazine bonosu faizleri, ödendiği sırada stopaja tabi tutulmuyor.

Hazine Bonosu Faiz Gelirlerinin Beyanı
* 2001 yılında edilen faiz geliri, önce enflasyondan arındırılacak.

* Enflasyondan arındırıldıktan sonra kalan kısım 4 milyar 900 milyon lirayı aşmışsa, aşan kısım değil tamamı beyan edilecek. Enflasyondan arındırma oranı ise 2001 yılının Aralık ayında belli olacak.

* Enflasyondan arındırma olarak adlandırılan indirim oranı;

* 2000 yılı enflasyondan arındırma oranı yüzde 151 olarak belirlendiği için, 2000 yılı Hazine bonosu faiz gelirleri 2001 yılında beyan edilmedi.

* 2001 yılı enflasyondan arındırma oranı şu anda belli değil. 2000 yılında olduğu gibi yüzde 100'ün üzerinde çıkarsa, isterse 1 trilyon lira faiz geliri elde edilsin, beyana tabi değil.

* 2001 yılı enflasyon arındırma oranı yüzde 100'ün altında örneğin yüzde 60 olursa, bu oran 20 milyar lira faiz geliri olan için şu anlama geliyor. 20 milyar liranın 12 milyar lirası enflasyondan arındırılıp, 8 milyar lirası beyan edilecek.

* Hazine Bonosu'nun eş ve çocuklarla müşterek alınması halinde, her aile bireyi 4 milyar 900 milyon liralık istisnadan ayrı ayrı yararlanacak. Örneğimizdeki 20 milyar liralık faiz, ikiye bölünüp enflasyondan arındırıldığında, kalan 4'er milyar lira beyana tabi olmayacak.

Vergi Tarifesi
2001 yılı Hazine bonosu faiz gelirleri, 2002 yılı Mart ayında beyan edildiğinde, enflasyondan arındırıldıktan sonraki kısmı aşağıdaki vergi tarifesi üzerinden gelir vergisi hesaplanacak.

2001 yılı yeniden değerleme oranı
Aynı dönemde devlet tahvili ve hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik faiz formülü uygulanarak, Maliye Bakanlığı'nca tespit olunuyor (GVK Md. 76/2).

2001'de bono gelirine uygulanacak Gelir Vergisi tarifesi
2.8 milyara kadar %20

7 milyarın, 2.8 milyarı için 560 milyon, fazlası %25

14 milyarın 7 milyarı için, 1 milyar 610 milyon, fazlası %30

35 milyarın 14 milyarı için 3 milyar 710 milyon, fazlası %35

70 milyarın 35 milyarı için 11 milyar 60 milyon, fazlası %40

70 milyardan fazlasının 70 milyarı için 25 milyar 60 milyon, fazlası %45

nispetinde vergilendirilir.