FAİZİ DEVAMLI OYNAR
* Ben bonomu bu piyasada satabilir miyim?

Banka veya aracı kurumunuz bu piyasa aracılığı ile bononuzu satabilir. Dolayısıyla piyasadaki faiz oranı ne ise, (üzerine bir miktar komisyon veya kâr koyarak) bononuzu sizden satın alacak.

* Ben Salı günü ihaleye girdim ve yüzde 125'ten bonoyu aldım. Dün faiz yüzde 94'de indi. Satarsam ne kazanırım?

Tahmin etmediğiniz kadar para kazandınız! Dünkü yazımda size "birim fiyattan" bahsetmiştim. Kısaca hatırlatayım. Siz vadesinde, yani 27 Haziran 2001 tarihinde 100 bin lira olacak bonoyu, 74 bin 821 liralık bir fiyattan satın aldınız. Bu aradaki 25 bin 179 liralık fark da sizin 98 günlük kazancınız olacak. 74 bin 821 lira yatırıp, 25 bin 179 lira kazanç da yüzde 33.6'lık bir dönem faizine denk geliyor.

Dün ise faiz yüzde 125'ten yüzde 94'e indi. Birim fiyatı yükseldi. (Faiz ve fiyat hep ters hareket eder.) 79 bin 848 liraya çıktı.

İşte alım ile satım fiyatınız arasındaki fark, sizin kazancınızdır. Bu faizden satabilseydiniz, siz 74 bin 821 lira yatırıp, bir günde 5 bin 27 lira, yani yüzde 6.7 oranında kâr elde edecektiniz. Ama genellikle bankalar komisyon koydukları için piyasa fiyatından tam olarak satamayabilirsiniz. Yine de 1 gün için çok yüksek bir kazanç alacağınıza şüphe yok.

Ama bu bonoyu satmanın, 27 Haziran 2001 tarihine kadar yüzde 33.6'lık bir getiri sağlayan bir yatırım aracını da elden çıkarmak olduğunu unutmayın.

* Bono hep kârlı mıdır?

Hayır! Geçen yıl yüzde 30, yüzde 40 civarından trilyonlarla bono satın alanlar, şimdi büyük ihtimalle zararda. Çünkü faizler kriz sırasında yükseldiği için, fiyatlar da aşağıya düştü. Eğer aldığınız bononun değeri, satın aldığınız fiyatın da altına inmişse, anaparadan da kayıp olur. Genellikle faizlerin çok hızlı yükseldiği durumlarda anapara kaybı görülür.

YÜKSELİRSE ZARAR VAR
Yani sizin yüzde 40'tan aldığınız bononun faizi artık o seviyede değil. Krizden sonra yüzde 150'lere, yüzde 200'lere çıktığı için, değeri de düştü. Bu nedenle o bononuzu satıp, yerine yeni satılan cazip faizli bonoyu almak da mantıklı değil.

Çünkü alımı da, satışı da aynı faiz seviyesinden yapmış gibi oluyorsunuz!

Siz de pek çok yatırımcı gibi yüzde 40'lık faizin iyi olduğunu düşünmüşsünüz. Paranızı vadeli yatırmışsınız. Şimdi bozmak isterseniz, piyasada faiz neyse, banka bonoyu o faizden geri almak isteyecek, bu durumda siz de zarar edeceksiniz.

Kısacası vadesini beklemeden satacaksanız, faizler düşerse kârdasınız, yükselirse zararda!

Ama vade sonuna kadar beklerseniz, piyasada faizin çıkması veya inmesi sizi hiç etkilemez.

1 günde yüzde 6 net kâr
Hazine'nin Salı günü sattığı 98 günlük bonolar yatırımcısına 1 günde yüzde 6'nın üzerinde nek kazanç sağladı. Yüzde 125 yıllık faizle, yani yüzde 33.6 dönem getirisiyle satılan bonolar, dün ikinci elde de kapışıldı. Faizi yüzde 94'e kadar indi. İhaleden alan yatırımcı yüzde 6'nın üzerinde net kar elde etti. İkinci eldeki talep de yine bireysel yatırımcılardan geldi. Bankalar dün sabah müşterilerine bono yetiştiremedi. Dün satın alanların dönem getirisi yüzde 25'e kadar indi. Hazine'nin yüksek faiz vererek dövizdeki tansiyonu düşürme hedefi kısmen başarılı oldu. Bono piyasasında işlem hacmi uzun süreden sonra ilk kez 300 trilyona yaklaştı. Bu hacmin daha sonraki ihraçlarla daha da artması gerekiyor. Hazine'nin Nisan ayında fazla bir borç ödemesi yok. Mayıs'ta 5.7 katrilyon, Haziran'da da 9.7 katrilyon tutarında itfa bulunuyor. Bankalararası döviz piyasasında ise alış, satış kotasyonların arasındaki farkın bir miktar daraldığı gözlendi. İşlemler 960 bin lira ile 985 bin lira arasında gerçekleşti.

Nadin TAŞCIOĞLU