S A B A H O N L I N E 18.03.2001

Şu an 18 Mart 2001 - Pazar tarihli sabah.com.tr'yi okumaktasınız.
Bugüne ait sabah.com.tr içeriği için tıklayın »

kapat

18.03.2001

Anasayfa

Win-Turkce US-Ascii

Ağlama Arjantin
Arjantin bu kez Eva Peron için değil, 33 aydır yaşanan ekonomik kriz sonrası kemer sıkma politikaları nedeniyle ağlıyor. Üç bakan istifa etti, koalisyon dağılıyor

33 aydır ekonomik durgunlukla boğuşan Arjantin, bu kez efsane first lady Evita için değil, krizin ardından açıklanan kemer sıkma politikaları için ağlıyor. Ekonomideki sıkıntı, Türkiye'nin bir anlamda "kader arkadaşı" olan Arjantin'de hükümet krizine yol açtı. İki ay önce "kurtarıcı" olarak ekonominin başına getirilen Lopez Murphy'nin açıkladığı 8 milyar dolarlık "kemer sıkma önlemleri", iki partili koalisyonun sol kanadını çökertti. Alınması düşünülen önlemler arasında özellikle eğitime yönelik kısıntıların ön plana çıkması üzerine, üç bakan istifa etti. Üç ay önce IMF'den 40 milyar dolarlık yardım paketi alan ülkede bir süre için durulan fırtına, böylelikle tayfun olarak geri döndü.

"Arjantin'in Kemal Derviş'i" olarak nitelenebilecek Murphy, Cuma günü aslında tek tek bakıldığında küçük meblağlar tutan, ama toplamda üç yıl içinde 8 milyar doları bulan kesinti paketini açıkladı. Harcama reformuna göre üniversitelerden, silahlı kuvvetlere, sosyal yardımlardan sağlık hizmetlerine kadar yapılacak kesintilerle ilk yıl 1.9 milyar dolar tasarruf edilecek. Bu rakam, gelecek yıl 2.4 milyar dolara, 2003 yılında ise 3.5 milyar dolara çıkarılacak. Kısıntılar, vergi teşviklerinin kaldırılmasının yanısıra tüm Hazine harcamalarının da süzgeçten geçirilmesi esasına dayanıyor. Murphy'nin, hükümet üyelerine kamu görevlilerinin maaşların indirilmesi yönünde baskı yaptığı dahi söyleniyor.

ÜNİVERSİTEYE TIRPAN
Aslında iktdardaki iki parti, kamu maliyesinin disipline edilmesi konusunda fikir birliği içinde. İstifaların asıl nedeni ise, kısıntının en büyük bölümünün üniversiteler için kullanılan fonlardan yapılması. Üniversitelere aktarılan fonlardan bu yıl 361, gelecek yıl ise 541 milyon dolar kesintiye gidilmesi öngörülüyor. İktidardaki iki partiden Frepaso'ya bağlı olan İçişleri Bakanı Federico Storani, Toplumsal Kalkınma Bakanı Marcos Macon ile Eğitim Bakanı Hugo Juri bu nedenle istifalarını açıkladı. Frapesco Partisi'nin Sözcüsü Anibal Ibarra, kabinedeki diğer sol partili bakanların da istifa eğiliminde olduklarını bildirdi.

Türkiye ve Brezilya ile birlikte, IMF'nin istikrar programı uyguladığı üç önemli ülkeden biri olan Arjantin'deki bu karışıklığın, gelişmekte olan diğer piyasaları da olumsuz etkilemesinden korkuluyor. IMF ile Dünya Bankası ise üç hafta arayla önce Türkiye, sonra Arjantin'deki krizler nedeniyle iyiden iyiye prestij kaybetti.

Büyük durgunluk...
Hiper Enflasyon'la boğuşan Arjantin, 1991'de, Carlos Menem döneminde "currency board", yani para kurulu sistemine geçti. Para birimi peso, bire bir ABD Doları'na bağlandı. Menem döneminde ülke ekonomisi enflasyona karşı büyük bir başarı sağladı. Ancak kamu borçlanması yüzde 87 artarak 130 milyar dolara tırmandı. Daha sonraki dönemde Menem'in yerine gelen Fernandez de la Rua, bütçe açığını daraltmak için harekete geçti, ama planları tutmadı. 1999'da yüzde 3.2 daralan ekonomi, henüz toparlanmaya fırsat bulamadan getirilen önemlerle altüst oldu. Ekonomi durgunluktan stagflasyona geçti. Dolar yukarı doğru tırmanırken, Arjantin'in ihracatı zorlanmaya başladı. Dolar yılbaşına göre yüzde 21, son iki yıla göre de yüzde 40 değer kazanırken, Arjantin'in malları pahalılaştı. Bu durum, ekonominin direği otomotiv sektörünü çökertti. Ağustos'ta, 2000 cari açık hedefinin tutturulamayacağını açıklayan Ekonomi Bakanı Machinea'nın yerine "mesih" olarak Lopez Murphy atandı.