Turan Genç, Türkiye'nin valilikten gelmeyen, ilk akademisyen Emniyet Genel Müdürü. İçişleri Bakanı Sadettin Tantan'ın atamasıyla göreve geldiğinde "Tam da üniversiteye dönmeye hazırlanıyordum" demişti. Emekliliği yaklaşıyordu ve Emniyet Genel Müdürü yardımcılığına terfi ettirilmemişti. Bunu bir haksızlık olarak gördüğü için de dava açmıştı. Şimdi Emniyet Genel Müdürü. Bu görevde kalması için her şey yapıldı. Valilerin görev süresi daha uzun olduğu için Tantan, onu Elazığ'a vali atadı... "Orta halli bir aileydik" diyor, babası Kapalıçarşı'da yorgancıymış... Eşi İngilizce, oğullarından biri

resim öğretmeni, diğer oğlu ise grafiker. Trabzonlu olan Genç'in iki kitabı ve çok sayıda makalesi var. Kendisiyle toplumsal olaylardan işkenceye, polislerin çalışma koşullarından, Susurluk'a; iyi polis-kötü polis oyunlarına kadar her şeyi konuştuk. Tabii Levent Kırca'nın skeçlerini, Komser Şekspir ve Memoli'yi de ihmal etmedik!

Ekonomik kriz toplumun her kesimini vurdu. Sosyal patlamalar bekleniyor. Hazırlıklarınız nedir?

Toplumun tansiyonuna göre tedbir alıyoruz. Kriz sonrasında sosyal patlama beklemiyoruz. Halkımız tepkilerini tabii ki dile getirecek, getiriyor da. Ama sosyal patlama çözüm değil, halk da bunun farkında. Ama adaletsizlikler, gelir dağılımı düzeltilmeli. Olaylar olursa, biz gereken güvenliği sağlarız.

'Dayılanmayı' seviyoruz. Teşkilatın polislere verdiği eğitim, bundan uzaklaşmayı hedefliyor mu? Zorlanıyor musunuz?

Evet. Çünkü insanın kişiliği yedi yaşında şekillenir. Oysa gençler teşkilatımıza 20 yaşında geliyor. Olumsuz davranışları değiştirmek kolay değil. Bir şeyi ilk kez söylediğinizde karşınızdaki sadece doğru ya da yanlış olduğunu anlar. Davranışa hemen yansımaz. Tıpkı çocuk eğitiminde olduğu gibi. Çocuğa da, "şunu, bunu yapma" deriz. Ama o yine de sobaya yaklaşır. Davranışları sadece dış etkiler de belirlemez; insanın fıtratından, kanından gelen özellikler de var. Toplumumuzda herkes kendini imparator görüyor. Ama kendimizi kontrol etmeliyiz.

Türkiye'de aile içi şiddet çok yaygın. Böyle büyüyen polis olduğunda, bastırdığı şiddetin açığa çıkması önlenebilir mi?

'Dayağın cennetten çıktığı'na dair bir anlayışımız var. Oysa çağdaş toplumlar, dayak ve cezayı bir çözüm olarak görmüyor. Cezaevlerimiz de ıslahevine dönüşmeli. En ağır suçlunun bile, hücreye kapatılması yerine, yeteneklerine göre bir meslek öğrenmesi, üretime katılması ve karşılığında bir ücret alması gerekir. Böylece çıktığında bir mesleği ve parası olur.

Gelir seviyesi düştükçe şiddet artar. Bu açıdan bakarsak; 200 milyon maaş alan bir polisin silah taşıması tehlikeli değil mi?

Emniyet görevlileri toplumun orta kademesinden geliyor. Yani maaşları ile geçinebiliyorlar. Ama maaşlar yetersiz, artması için uğraşıyoruz. Bu tüm kamu personelinin sorunu. Ama bazı mesleklerin maaşları daha tatmin edici olmalı. Evine ekmek götüremeyen birinin normal davranması beklenemez. Bu biyolojik olarak da geçerli; aç insanın salgıladığı sıvılar onu daha stresli ve kızgın yapar. Ama en zor şartlarda da olsa kötü davranışları tasvip edemeyiz.

Bir yürüyüşü, eylemi ilk önce sosyal olay mı, yoksa suç olarak mı görüyorsunuz? O an doçent mi, emniyet müdürü müsünüz?

Önce sebeplerine bakarım. Ekonomik, kültürel nedenleri varsa, toplumun isteklerini yansıtıyordur. O zaman rahatlarız. Ama yasadışı ise strese gireriz. Görevimiz, önceden bildirimi yapılmış olaylarda topluluğu korumak. Gösteri yasadışı kimliğe büründüğünde müdahale ederiz. Bu da su püskürtme, gaz şeklinde oluyor. Bir de cop... Tartışma da buradan çıkıyor. Artık kullandırmamaya çalışıyoruz.

İşkence önlenebiliyor mu?

Delilden sanığa gidiyoruz. Olay mahalli uzman ekiplerce inceleniyor. Karakol memurları ile bu iş olmaz. Farkında olmadan deliller yok olur. Yine de deliller neticesinde ulaştığımız sanığın "susma hakkı" var. Mahkemede de sürdürebilir. Yargıç mahkum eder veya etmez. Son zamanlarda teslim ettiğimiz tüm sanıklar tutuklandı. Sorgu sırasında zor kullanıyormuş gibi, "iyi polis, kötü polis" oyunları olabiliyor. Ayrıca daha pek çok sorgu tekniklerimiz var. Artık falaka devri kapandı.