S A B A H O N L I N E 09.03.2001

Şu an 9 Mart 2001 - Cuma tarihli sabah.com.tr'yi okumaktasınız.
Bugüne ait sabah.com.tr içeriği için tıklayın »

kapat

09.03.2001

Anasayfa

Win-Turkce US-Ascii

Kaderi değiştiren adam
Sekiz yıl öncesine kadar yüzde 2500 enflasyon oranıyla mücadele eden Brezilya tarihi bir zafere imza attı.1999'da Brezilya Merkez Bankası'nın başına getirilen Arminio Fraga aldığı isabetli kararlarla enflasyonu yüzde 5.9'a indirdi

Üç yıl önce Rusya ve hemen ardından Asya'da yaşanan mali krizlerden en çok etkilenen ülkelerin başında Brezilya geliyordu. 1999 yılı ile birlikte tam bir kargaşa yaşanırken Brezilya Ekonomi Bakanı Pedro Malan, Arminio Fraga adında genç bir bankacıyı Brezilya Merkez Bankası'nın başına getirdi. Ekonomi eğitimini ABD'nin elit üniversitelerinin başında gelen Princeton'da tamamlayan ve sonra Columbia University'de öğretim görevlisi görevini yürüten Fraga, kendisine merkez bankası başkanlığı teklifi geldiğinde George Soros Fonu'nda yönetici olarak çalışıyordu. Zaman kaybetmeden başkanlık görevini kabul eden Fraga'yı bekleyen ekonomik manzara ise hiç parlak değildi.

Hızlı karar verdi
Rusya krizi sonucu piyasalar altüst olmuş ülke para birimi olan real yüzde 10 oranında devalüe edilmişti. Kısa süre içerisinde real, dolar karşısında değerini yüzde 60 oranında yitirdi. Bankalar dış borçlarını ödeyemez hale geldi. Borsa çöktü. Fraga, enkaz edebiyatı yerine kolları sıvadı ve ilk adım olarak yüzde 39 olan tüketici faiz oranlarını yüzde 45'e çıkardı. Daha sonra "Fraga'nın imzası" olarak anılacak bu manevrayı 1999 yılının en riskli ve aynı zaman da en başarılı kararı olarak değerlendiren BusinessWeek, Fraga'yı yılın en başarılı merkez bankası başkanı ilan etti. Şok terapi kısa sürede meyvesini verdi ve enflasyon düşüşe geçti. Piyasalar yavaş yavaş kendine geldi. Fraga yüzde 45'e yükselttiği tüketici faiz oranlarını daha sonra kademeli olarak yüzde 20'nin altına çekti. 1999 yılı enflasyonu yüzde 40'ın üzerinde gerçekleşeceği beklenirken oran yüzde 15'e geriledi.

Fraga'nın attığı ikinci kritik adım Brezilya'ya kapatılan kredi musluklarının yeniden açtırmak oldu. Genç başkan bunun için New York, Londra ve Paris gibi finans merkezlerini dolaşarak temaslarda bulundu. Aminio Fraga zaman kaybetmeden attığı adımlar yardımıyla özellikle yabancı yatırımcılara enflasyon ve ekonominin kontrol altında olduğu mesajının verdi. Böylece yabancı yatırımcının ülkeyi terk etmesi önlenmiş oldu.

Hedefler tuttu
Hazırlanan reform paketi ile birlikte başta bankacılık olmak üzere birçok alanda yeniden yapılanmaya gidildi. Dövizde dalgalı kur politikasına geçilirken, özelleştirme çalışmalarına hız verildi. Bu çerçevede kamuya ait toplam 116 işyeri özelleştirildi. Kamu harcamaları kısıldı. Alınan önlemler kısa sürede sonuç vermeye başladı ve enflasyon oranı yüzde otuzlardan tek haneli rakama geriledi. Brezilya böylece 1993 yılında yüzde 2 bin 500 olan enflasyon canavarını öldürmeyi başardı. Finans çevreleri cesaret ve açıklık politikalarının aynı Meksika ve Arjantin örneğinde olduğu gibi Brezilya mucizesini yarattığını ifade ediyor. Brezilya'da piyasalar hâlâ hassas ancak sisteme oluşan güven engelleri aşmaya yetiyor.