SOĞUKKANLI OLUN
Bunun üzerine biz de tecrübeli işadamı ve sanayicilerle konuşup krizi en az hasarla atlatabilmenin hangi yollarını sorduk. Hemen bütün şirketlere tavsiye niteliğindeki bu uygulamalar, birçok küçük şirketin ufkunu açacak, depremin hasarlarını azaltacak.

Konuştuğumuz bütün işadamlarının ortak tavsiyesi, "Paniğe kapılmadan soğukkanlı kararlar almak." Şu anda tek çıkış yolunun daha çok üretip, ihracata yönelmek olduğunda birleşen sektör temsilcileri, verimli çalışmayı da şart koşuyorlar.

Hakan Ergin (Metro Genel Müdürü)

Zam yapmıyoruz
"Şu anda insanlar karanlıkta atış yapmaya çalışıyor. Piyasayı bilmeden zam yapıyorlar. Bunun acısı sonradan pazar kaybı olarak çıkar. Her şey netleşmeden zam yapmamalarını tavsiye ediyorum. Biz artık alacağımıza-vereceğimize daha çok dikkkat ediyoruz. Güvenilir firmalarla çalışıyoruz."

Erdal Bahçıvan (Bahçıvan Gıda)

Terapi uyguluyoruz
"Her şeyden önce ekibimizin başında olmak zorundayız. Patronlar moralsiz olursa işçiler daha da moralsiz olur. Uzun vadeli planlar yapmaktan kaçınıyoruz. Soğukkanlı olmaya çalışıyoruz. İşçiler de biz de psikoterapi döneminden geçiyoruz. Bunu atlatabilenler ayakta kalır."

Cemalettin Sarar (Sarar Giyim)

İçerde küçülüyoruz
"Elimize çantaları aldık yurtdışında yeni pazarlar aramaya çıktık. Özellikle ABD, İsrail, Dubai, Japonya'ya girmeye çalışıyoruz. İmalatı yeniden gözden geçiriyoruz. İşçi çıkarmadık. Ama iç piyasayı bir süreliğine durdurduk. Daha çok uluslararası pazarlara önem veriyoruz."

Devalüasyonu azdırmayalım

Mehmet Reis (Reis Gıda)
"EĞer zam yapmaz direnirsek fiyatlar da fırlamaz. Biz Reis Gıda olarak Kurban Bayramı sonrasına kadar zam yapmayacağımızı açıklamıştık. Diğer kuru gıdacılardan da çok olumlu tepkiler aldık. Şimdi bayramdan sonra 10 gün daha zam yapmamaya karar verdik. Diğer üreticiler de bizim gibi yaparsa suni devalüasyonun önünü alır, azdırmayız. Çünkü herkes nasıl olsa fiyatlar artacak diye malı elinde tutuyor. Bizim gibi düşünenler çoğalırsa fiyatlar da fırlamaz. Depolarında tuttukları mallar da zamlı satma beklentisi içinde olanların kafasına balyoz gibi iner."

Telefon yerine e-mail kullanın

Hasan Kılavuz (Süzer Holding)
"BU dönemde ön plana çıkan nokta, maliyetleri olabildiğince kısma ve tasarruf. Giderlerimizi asgariye indirmeye çalışıyoruz. Süzer Holding bünyesinde yeni bir uygulama başlattık: Şubelerde kim daha az elektrik ve su kullanırsa onlara prim yazıyoruz. Müdürlerin emrindeki arabaların benzin giderlerini dörtte bire indirdik. Üst düzey yöneticilerimiz, şoförlerinin parasını kendi ceplerinden ödemeye başladı. Şubelerdeki araçların sayısını da azalttık. Ayrıca telefon yerine e-mail kullanımını öneriyoruz.
Çünkü çok daha ucuz."

Zam yapıp kaos yaratmayın

Abdülkadir Konukoğlu (Sanko)
"2000 yılının böyle geleceğini biliyorduk. Son birbuçuk yıldır hazırlıklarımızı buna göre yapmıştık. Bizim alışımız da satışımız da dolarla olduğu için çok fazla etkilenmedik kararlardan. Üstelik ihracatta artış bekliyoruz. Yalnız böyle bir dönemde peşin peşin zam yapmak kaos ortamı yaratır. Dolar 900 bin-1 milyon lira arasında oturur diye düşünüyoruz. Normal ticaret akışımızı sürdürüyoruz. Ama fiyat belirlemelerini bayram sonrasına bıraktık. Piyasalardaki dengenin oturmasını, görünümün biraz daha netleşmesini bekliyoruz."

Kendinizi iyi pazarlayın
"BardaĞIn yarısı dolu diye bakmamız lazım. 69 yaşındayım. Az kriz yaşamadım. Hepsinden birşey öğrendim. Şimdi bir gün daha fazla çalışıp, bir gün daha ayakta kalmak için uğraşıyorum. Özkaynağım yok, ama hırsım var, mücadele ruhum var. Gece gündüz işimin başındayım. Eve sabahın 4'ünde gidiyorum. Kriz yönetimi oluşturduk. Krizde ilk yapılacak iş masrafları mümkün olduğunca kesip, verimi artırmaktır. Şimdi zaman eşittir dolar. Bir birimi diyelim ki 10 dakikada üretiyorsanız 9 dakikada üretmeyi becermeniz lazım. Maliyet düzenini iyi kurmanız lazım. Eğer işiniz dışarıyla ilgiliyse pazar hazır. Ama pahalıysanız, kaliteniz yüksek değilse sorununuz var demektir. Yanımda 1.600 kişi çalışıyor. Dışarıda da 1.500 kişi DEBA için fason mal yapıyor. Hiç işçi çıkarmayı düşünmedim. Bizim kuralımız şu: Tekstil demek insan gücü demektir. İşin sürekliliği olmalı. İşten çıkartmak yerine işçiyi bu dönemde eğitmek gerekir. Herkese önerim şu: Kendinizi iyi pazarlayın. Yaptığınızın daha iyisini ortaya çıkarmak için uğraşın."

TÜSİAD eski Başkanı Erkut Yücaoğlu

İşçi çıkartmayın az kazanın
"Şu anda yapılacak en iyi şey piyasaların stabilize olmasını beklemek. Kurdaki gevşeme ihracat şansını artıracak. Bu fırsat iyi değerlendirilmeli. İç piyasaya umut bağlamak yanlış olur. Hatta burada küçülmeye gidilebilir. İmkanı olanlar özkaynağını artırmalı. Bütçeler yeniden gözden geçirilip krediler kapatılmaya çalışılmalı. Her türlü kontratı gözden geçiriyoruz. Telefon konuşmalarından, kuryeye kadar her masrafı minimize ediyoruz. Ücret zamlarını maalesef enflasyonun altında yaptık. Çünkü bunun alternatifi işçi çıkarmaktır. Ya buna ya da daha az kazanmaya razı olacağız. Tasarruf yapana prim veriyoruz."