S A B A H O N L I N E 05.03.2001

Şu an 5 Mart 2001 - Pazartesi tarihli sabah.com.tr'yi okumaktasınız.
Bugüne ait sabah.com.tr içeriği için tıklayın »

kapat

05.03.2001

Anasayfa

Win-Turkce US-Ascii

Bush'tan Saddam şartı
Ankara'nın Irak'a yönelik ambargoyu delmesinden rahatsız olan ABD, dış kredinin Türkiye'nin Irak politikasını değiştirmesine bağlı olduğunu hissettirdi

TÜRKİYE'NİN krizi aşmak için beklediği dış yardımlar, "Saddam Şartı"na bağlandı. Türkiye'nin Irak'a yönelik ambargoyu delmesinden rahatsız olan ABD, IMF ve uluslararası finans kuruluşlarını harekete geçirmenin Türkiye'nin Irak politikasını değiştirmesine bağlı olduğunu ihsas ettirdi. ABD Başkanı Bush, Cumhurbaşkanı ve Başbakan'a destek mesajları verirken, desteğin neye bağlı olduğu ABD'nin Ankara Büyükelçisi Robert Pearson'un raporuyla ortaya çıktı.

Pearson'un geçen hafta öğle yemeğinde ağırladığı Başbakan Yardımcısı Hüsamettin Özkan aracılığıyla Başbakan Bülent Ecevit'e gönderdiği mektupta Türkiye'deki ekonomik durum ile Irak sorunu birlikte yer alındı. Mektupta ABD yönetiminin, IMF ve uluslararası finans kuruluşlarını harekete geçirebileceği belirtildi, "Ancak bunun için bundan sonraki siyasal ve ekonomik sürecin yakından izlenmesine gerek duyulmaktadır" denildi.

ANLAMLI MEKTUP
İzlenecek sürecin ne olduğu da mektupta ortaya kondu. ABD'nin Türkiye'nin Irak politikasına "anlayışla" yaklaşmaya çalıştığı, ancak "Ankara'nın ambargo konusundaki hassasiyetini anlamakta zaman zaman güçlük çekildiği" belirtildi. Mektup, diplomatik çevrelerde "Ambargoya uy, sınır ticaretini BM denetimine aldır, yardımı al" mesajı olarak yorumlandı. Ekonomiden sorumlu Devlet Bakanlığı'na getirilen Kemal Derviş'in Başbakan ve Yardımcılarından sonra ilk görüştüğü bakanın Dışişleri Bakanı İsmail Cem olmasının da ABD'nin Saddam Şartı'ndan kaynaklandığı yorumu yapılıyor.

CEM'İN KARARLI TUTUMU
Irak'a kontrolsüz para girmesini istemeyen Bush yönetimi ile ambargo nedeniyle büyük zarar gören Ankara arasındaki pazarlık son dönemde kızıştı.

Geçtiğimiz günlerde Brüksel'de ABD Dışişleri Bakanı Collin Powell ile Dışişleri Bakanı İsmail Cem arasında yapılan görüşmede ABD'nin "Irak'a uygulanacak yaptırımlar düzenine komşu ülkelerin sınır ticareti de dahil edilecek" önerisine karşı çıkan Cem, Türkiye'nin Körfez Krizi nedeniyle gördüğü 50 milyar dolarlık zararı hatırlattı. Cem Türkiye'nin bu düzenlemenin dışında tutulmasını ya da Türkiye'nin kaybının telafi edilmesini istedi.

Bu çerçevede 1 Mart'ta Ankara'ya gelen ABD Dışişleri Bakanı Edward Walker, Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Uğur Ziyal ile görüştü. Ancak bu görüşmede de Ankara'nın tutumu değişmedi.

Son dönemde Irak'a üst üste heyetler yollayan Türkiye'den bir büyük heyet de bayramdan sonra Bağdat'a gidecek. 12-16 Mart tarihleri arasında gerçekleşecek Bağdat gezisine Dış Ticaret Müsteşarı Kürşat Tüzmen'in yanısıra 200 civarında işadamı katılacak.

Türkiye'den Irak'a daha önce de Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nden kalabalık bir heyet ile bir parlamenter heyeti gitmiş, yardım malzemeleri de gönderilmişti.

TÜRKİYE NE DİYOR?
ANKARA, ABD'nin Saddam şartında ısrarlı olması halinde Türkiye'nin göreceği gelir kaybını telafi etmesini istiyor. Bunun için de dört ayrı öneride bulunluyor:

* Türkiye'nin ticaretini aramızda halledelim.

* BM'de Türkiye için özel bir uluslararası düzenleme yaparak bizi dışarda tutun.

* BM yaptırımlar mekanizmasında üçüncü ülkelere uygulanan ambargo nedeniyle zarar gören ülkelerin zararlarını karşılayacak mekanizmaları geliştirin.

* BM Kuruluş Anlaşmasının üçüncü ülkelere uygulanan ambargo nedeniyle zarar gören ülkelerin zararlarının BM tarafından tazminini öngören 50.maddeyi işletin. 20 ülkenin başvurduğunu, Türkiye'ye yönelik bir kararın diğer ülkeler için de emsal oluşturacağını söylüyorsunuz. Ancak Türkiye'nin zararı 20 ülkenin toplam zararına eşit. Bunu gözönünde bulundurun.

Fatma Sibel YÜKSEK - Değer AKAL