Krizin iki boyutu var.. Birinci boyut ekonominin genel dengelerini ilgilendiriyor.. Ekonomistler piyasalar eninde sonunda dengesini bulacak diyor..
Artık dolar 800 mi olur, 850 mi 900 mü şimdiden tahmin etmek zor.. Bu zaten benim işim de değil..
Benim dert ettiğim boyutu çok farklı.. Krizle birlikte davranışlar da değişiyor.. Eski alışkanlıklara geri dönülüyor.
Tehlikeli olan, beni karamsarlığa iten de bu..
Açıklayalım...
13 ay önceye dönelim..
Merkez Bankası önümüze bir hedef koydu.. Döviz sepetinin ne olacağını gün gün açıkladı.. Yani doların bir, birbuçuk yıl sonraki kuru aşağı yukarı belliydi..
Herkes 'hadi ordan' dedi.. Türkiye gibi bir ülkede olur mu? Bir ay geçti, ikinci ay geldi; üç, dört oldu? Tık yok.. Rakamlar tutuyor.. Dolar alıp başını gitmiyor..
Tüketici de, üretici de hemen durum değerlendirmesi yaptı.. Tüketiciye güven geldi.. Artık ay başında maaştan yapılan küçük tasarruflarla döviz büfelerine koşma dönemi bitmişti..
Ha dolar, ha lira..
Ne fark ederdi ki..
Cüzdanların arasına dolar sıkıştırma devri de kapandı.. Lokantalarda hesaplar dolarla değil, lira ile ödenmeye başlandı..
Sadece tüketici değil, ticari kesim de yeni duruma göre pozisyonunu belirledi.. Faizsiz taksitle satış dönemi açıldı.. Hayatımıza önce Advantage kart girdi.. Kartı göster.. İstediğin malı al.. Parasını üç ayda taksitle öde.. Faiz maiz yok..
Kredi kartından çok farklıydı.. 1 milyon kişi bu yeni anlayışa gönül verdi.. Birçok banka, faizsiz taksit kartı çıkardı..
İnsanlar yeni ekonomik yaşama o kadar çabuk alıştılar ki, çekinmeden dolarla borçlandılar..
Ve bir gün.. Dolar yeter artık dedi.. Türkiye yumruğu yedi.. Sendeleyip iplere dayandı..
Lira ihanet etmişti.. Kral yine dolardı..
Artık ne faizsiz taksitle satış dönemi kaldı, ne hayatımızı kolaylaştıran çeşit çeşit kartlar..
Şimdi kritik soru şu.. Bir daha aynı ortam sağlanır mı?
Ekonomiyi iyi bilenler, "Evet... Başka yolu yok" diyor..
Ben de diyorum ki; Hayır.. Topal siyasi yapı buna izin vermiyor.. Bir seçim olup güçlü bir muhalefet çıkmadan istikrar sağlanmaz..
Neden mi?
Türkiye'de iktidar var ama muhalefet yok..
Asıl sıkıntı burada.. Kağıt üstünde olsa bile, sesi çıkmıyor, çıkamıyor.. Çıksa da etkili olamıyor.
Böyle olunca da Cumhurbaşkanı, hükümeti uyarma görevini yaparken ister istemez muhalefet boşluğunun yarattığı alana giriyor..
Kendi istemese bile toplum ona muhalefet pozisyonu da yüklüyor..
Sanki, hükümetin alternatifi, Cumhurbaşkanı'ymış gibi bir anlayış ortaya çıkıyor.. Böyle olmasa bile bu görüntü yayılıyor..
Bu da sık sık devlet krizlerine neden oluyor.. Piyasaları altüst ediyor..
Anayasa bu durumu meşru hale getirince de ortaya acayip bir siyasi yapı çıktı.
Bunun adı ne?.. Ben de bilmiyorum.. İsimlendiremiyorum..
Ama bildiğim bir şey var.
Vakit kaybetmeden çare bulmalıyız..
Yoksa güçlü muhalefet çıkana kadar siyasi istikrar çok zor..
Çünkü karmaşık, topal, muhalefetsiz siyasi yapı devlet krizi çıkmasına çok müsait..
