Türkiye'de gayrimenkul fiyatları dünya fiyatlarını aratmaz. Deniz kıyılarında yazlık ev sahibi olma eğilimi çok yaygın. Ortalama 100 bin konut inşaat halinde. Bu konutların ortalama yapım süresi 7 yıl. Bir açıdan milyarlarca dolar toprağa gömülmüş durumda.
Yazlıkların bu kadar yaygın olmasının en önemli sebebi, bir emeklilik yatırımı olarak görülmesi. Ya da Türkiye'de uygun bir emeklilik sisteminin olmayışı, yazlık ve arsa yatırımını ön plana çıkarmış durumda.
* Büyük şans- Aslında emlak yerine özel emeklilik sistemine yatırım, Türkiye'nin kıt olan kaynaklarını verimsiz alanlar yerine üretken alanlara yönlendirebilecek. İhracat ve hizmet satışı ile ülkeye döviz girdisi sağlayabilecek.
Ancak bunun için de özel emeklilik sisteminin kurulması gerekiyor.
Bunun, Kanun Tasarısı şu anda Meclis'te öncelikli görüşülecek tasarılar arasında yer alıyor. Bu açıdan büyük bir şans.
Üstelik sermaye piyasası için de, bir şans. Hem hisse senetlerine yeni talep yaratması hem de bu talebin kurumsal olarak borsaya getirmesi nedeniyle şans. Bu kurumsal güç piyasayı zamanla derinleştirecek ve büyütecek, fiyat istikrarını sağlamada en etkili araç olacak. Sisteme bireysel emekli olmak amacıyla katılacaklar da, eğer iyi kurulur ve işletilirse, iyi gelir sağlayacak.
* Vergi teşviğinin önemi- Bütün bu yararları elde etmenin yolu da, vergi teşviğinden geçiyor.
Tasarı, özel emeklilik sistemini iki aşamada vergiliyor. Birinci aşamada, sisteme katılacak olan ancak aylık ücretinin yüzde 10'u veya yıllık asgari ücretin yarısı kadar bir ödemesini vergiden istisna edebiliyor. Bu teşvik çok az. Önerilen ise SSK primlerine esas hadlere eşitlenmesi ve bugünkü gibi 600 milyon liranın baz alınması.
Bireysel emekli olanı bekleyen ikinci vergi ise 10 yıl süreyle prim ödedikten sonra ve 56 yaşına geldiğinde alacağı emekli aylığının, gelir sayılarak vergilendirilmesi. Tasarının gerekçesinde yer aldığı gibi, 2 milyarı vergiden düşülmüş olarak toplam 5 milyar prim ödeyen bir kişiye emekliliğinde 20 milyar lira ödeme yapılacak. Prim olarak ödenen 5 milyarın vergi matrahından düşülmeyen 3 milyar lirası bu kez vergi dışı kalacak. Sonuçta 20 milyar liranın 17 milyar lirası emekli aylığı olarak ödenirken bunun normal gelir vergisi kesilecek.
* Ölü doğmasın?- Bu durumda özel emeklilik için vergi istisnasının kapsamı sadece 2 milyar prim ve emeklilik fonunun işletilmesi sırasında doğan kurumlar vergisi ile sınırlı kalıyor.
Bazı ülkelerdeki özel emeklilik sistemlerinde üç aşamadaki vergi istisnalarının hepsi var. Bazılarında durum karışık. Ancak bizde son aşama vergili olmasına karşılık, nasıl olsa 10 yıl sonrasının işi diyerek tartışmıyoruz. Sisteme girişteki vergi teşviği de katılımı çok sınırlı tutacak düzeyde düşük.
Özel emekliliğin gerekli vergi teşvikleri sağlanarak çıkarılması halinde Türkiye çok önemli bir virajı dönmüş olacak. Aksi halde özel emeklilik ölü doğacak, arsaya ve yazlığa yatırım devam edecek. Bir kaç sene sonra yeniden bir kanun çıkarmak durumunda kalacağız ve Türkiye zaman kaybedecek.
Sonuç-"Altın yitiren altın bulmaz"
