Elde kalan Telekom'un bedeli 15 milyar dolar

Türk Telekom'un özelleştirilmesiyle birlikte 3.4 milyar dolar kazanılacak. Aksi halde 2 yılda 15 milyar dolar kaybedilecek

Eğer Türk Telekom planlandığı gibi özelleştirilir ve yüzde 33.5'i özel sektöre devredilirse bundan Türkiye'nin kazancı 3.4 milyar dolar olacak. Özelleştirilememesinin ise Türkiye'ye iki yıl içerisindeki yükü 15 milyar dolardır. Bu ilginç hesaba İktisat Yatırım'ın bir ekonomik bülteninde rastladım. İktisat'ın bu sonuca nasıl vardığını aşağıda anlatacağım. Ama önce biraz özet bilgi.

Hükümetin üç yıllık ekonomik stabilizasyon programının ana hedeflerinden biri, devleti özelleştirme yoluyla ekonominin dışına çekmektir. Özelleştirmeden elde edilecek gelirlerin bütçenin finansmanında kullanılması, böylece devletin borçlanma ihtiyacının azaltılması ve faizlerin düşmesi, programın en önemli unsurlarından biridir.

Telekom uzun süreden beri özelleştirme listesinin başında yer alıyor. Ama Milliyetçi Hareket Partisi'nin muhalefeti yüzünden özelleştirilemiyor. Telekom'un özelleştirilememiş olması kasımda başgösteren krizin ana nedenlerinden biriydi. Piyasa Telekom'u hükümetin reform iradesinin bir barometresi olarak görüyor. Telekom'u özelleştirmeyen bir hükümet; reformları aksatacak, enflasyonu indirmeyi başaramayacak, ekonomik refomları yapamayacak hükümet olarak algılanıyor. Programın aksamasının sonucu ise devalüasyon ve krizdir. Devalüasyon olasılığının belirdiği ülkede ilk başgösteren şey döviz kaçışıdır. Kasım ve aralık aylarında yaşanan bu idi.

Özetle, Telekom'un beklentiler üzerinde kritik bir önemi var.

Gelelim İktisat Yatırım'ın hesabına:
Geçen sene hükümet özelleştirmeden 4.5 milyar dolar gelir bekliyordu. Gerçekleşen rakam ise 3.2 milyar dolar oldu. Meydana gelen açık, bütçe dengelerini olumsuz bir yönde etkilemedi. Ekonomi genişlemekte olduğu için toplanan vergi miktarı programlananın üzerinde gerçekleşti. Uluslararası piyasalardan planlanandan daha fazla borçlanmak mümkün oldu. Bu iki gelişme Telekom'u özelleştirememenin yarattığı açığı kapattı.

Ancak, diyor İktisat Yatırım, aynı şanslı durum bu yıl tekrarlanmayacak. Evvela, gelişme hızı geçen yılın çok altında gerçekleşeceği için vergi gelirlerinde beklenenden büyük bir rakama ulaşılamaz. Tam tersine, öngörülen yavaşlama dolayısıyla, bu gelirler beklenenin altına bile düşebilir. İkincisi, Hazine'nin planlanan 7-8 milyar dolarlık dış borçlanmadan fazlasını gerçekleştirmesi mümkün görülmemektedir. Sonuç olarak, Telekom'u özelleştirememenin yaratacağı açığın finansal piyasaları olumsuz etkilemesi kaçınılmaz olacak.

Telekom'u özelleştiremediği için, diyor İktisat Yatırım, Hazine'nin kaybı sadece bu kaynaktan beklenen 3.4 milyar dolar olmayacaktır. Kayıp iki yıl içerisinde (2001-2002) 15 milyar dolar olacaktır.

Nasıl?
Faizi belirleyen, büyük oranda piyasaların duyuğu güvendir. Telekom başarısızlığı piyasaların güvenini azaltacak. Bu Hazine'nin borçlanma maliyetine ve vadesine olumsuz bir biçimde yansıyacak. Eğer, diye hesaplıyor, İktisat Yatırım, bunun sonucunda ortalama faiz yüzde 5 daha fazla ve vade 30 gün daha kısa olursa Hazine'nin borçlanma yükü 15 milyar dolar artmış olacak.

Telekom'u satılamaz hale getiren sarkık bıyıklı dostlarımız herhalde bu hesapları yapıp önlemine de kafa yormuşlardır diye düşünüyorsanız şaşırmaya hazır olun.