Kronik yüksek enflasyonu tek haneli rakamlara indirecek programın ikinci yılına nasıl başladığımızı 3 Şubat Cumartesi günü öğreneceğiz. Reuters'in 15 banka ve aracı kurum arasında yaptığı ankete göre, ocak ayı toptan eşya fiyatları tahmini 2.2, perakende fiyat tahmini yüzde 2.5 çıkıyor. NTV-MSNBC'nin 23 banka ve aracı kurum arasında düzenlediği ankette de aynı sonuç çıkmış.
Toptan eşyada beklenen yüzde 2.2 geçen ocak ayında yüzde 5.8 ve perakendede beklenen yüzde 2.5 de yüzde 4.9 düzeyindeydi. Eğer rakamlar beklendiği gibi çıkarsa, aylık bazda enflasyon yaklaşık yarı yarıya inmiş olacak. Yıllık bazda toptan fiyatlar yüzde 30'un, perakende fiyatlar yüzde 35'in altına inecek. Bu ilk bakışta sevinilecek bir gelişme olarak değerlendirilebilir.
Ancak başka etkenler ocak ayı enflasyonunun yüzde 2'nin altında hatta yüzde 1'e yakın çıkması halinde bir başarı sayılabileceğini ve yıla iyi bir başlangıç yapıldığını ortaya koyacak.
* Yüzde 2'nin altı olmalı- Bunun da temel gerekçeleri şöyle:
* Geçen ocak ayı enflasyon rakamlarını, biriktirilmiş kamu zamlarının aralık ayında yapılması ve bunun devamında özel sektörün mallarına zam yapması şişirmişti. Aynı durum bu yıl yaşanmadı.
* Geçen ocak ayında aylık kur artışı yüzde 2.1 idi. Bu artış şimdi yüzde 0.90'a indirildi. Geçen yılki enflasyon kurun yaklaşık iki katıydı. Bu sene de iki katı çıksa yüzde 2'nin altında bir enflasyon demek. Kaldı ki kurun nominal çıpa olarak kullanılmasının üstünden bir yıl geçmesinin de etkisiyle enflasyonun artık kur artışına yakın düzeylerde çıkması beklenmeli.
* Ekonomi bu yılki ocak ayını kasımda yaşanan banka kriziyle gelen büyük durgunluk içinde geçirdi. Sanayi sektörü krize ellerindeki stokla yakalandı. Yüksek faizden dolayı mallara ve hizmetlere zam yapılması gerekse bile, talebin kesilmesinin bu eğilimi sınırladığı bir gerçek.
* Beklentiler değişir- Bütün bu gerekçelere karşın tahminlerin yüksek oluşu, mevsimlik etkenlerden. Genelde ocak ayının enflasyonist bir ay olması ve çoğu mal ve hizmetlerde fiyat ayarlamalarının yılbaşı civarında gerçekleşmesi beklenen enflasyon rakamlarını yükseltiyor.
Ancak enflasyonla mücadele programının ikinci yılına da, yüksek düzeylerden başlanması halinde beklentiler olumsuz yönde değişecek, programa güven azalacak ve bazı tartışmalar başlayacak.
* Başlayacak ilk tartışma devalüasyon ile enflasyon farkının açılması ve bu açılmanın devamının geleceği, dolayısıyla bir devalüasyonla sonuçlanacağı olabilir. Bu, yıl ortasında kurda bant sistemine geçişi de zorlaştıracak ve bu bant sisteminde kurun üst sınıra yakın çıkmasına yol açabilecek.
* İlk ayın yüzde 2.5 enflasyonla başlaması yüzde 10'luk hedefin dörtte birinin ilk ayda gerçekleştiğinin resmi. Hedefleri ilk aydan tartışılır hale getirmek programa desteği azaltabilir. Öncelikle bugünkü faiz düzeyleri mali yatırımcıyı keser mi, kesmez mi tartışma haline gelir ve faizler yeni bir platoya yerleşebilir.
* Yine ilk aydan yüzde 2.5 civarında bir enflasyonun gerçekleşmesi halinde ücret politikası da tartışılmaya başlanır. Önümüzdeki aylarda yoğunlaşacak toplu iş sözleşmelerinde pazarlıklar daha yüksek oranlardan başlar ve bağıtlanır. Memurlara da enflasyon farkı kadar zam yapılmak zorunda kalınır.
* Yol ayırımı- Bütün bu gerekçelerle ocak ayı için yüzde 2 ve yukarısı bir enflasyonun çıkması, sürdürülmekte olan ekonomik politikalarda bir sıkıntı olduğunu ortaya koyacak.
Yüzde 2'nin altına inen bir enflasyon ise kriz sonrasında düşüş eğiliminin hızlandığını gösterecek ve programa güveni artıracak. Belki programa karşı muhalefetin de önünü kesebilecek.
Sonuç- "Sabah sürçen geceye dek sürçer" Türk Atasözü n
