'Anti-Davos' ruhu

Bu yıl otuz birincisi yapılan Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu farklı bir atmosferde gerçekleşiyor. Geçen yıl ivme kazanan Davos karşıtı eylemler bu yılki toplantılara da yansıyor. Forum'la ilgili haberler arasında, ikibin güvenlik görevlisinin küreselleşme karşıtı gösterileri kontrol altında tutmak amacıyla hazır bulundurulması göze çarpıyor. Diğer kayda değer haber ise Brezilya'nın Porte Allegre şehrindeki küreselleşme karşıtı Dünya Sosyal Forum'nun Davos'la eşzamanlı yapılması. Yaklaşık beşbin katılımcıyı konuk eden bu Forum Brezilya İşçi Partisi'nce düzenleniyor.

Küreselleşme kime yarıyor?
2001 Davos toplantılarında siyaset, ekonomi ve kültür çeverelerinden ikibini aşkın 'nüfuzlu' katılımcı bulunuyor. Toplantılara bedel ödeyip katılanlar için fatura epey kabarık. İlk sefer için 10 milyar TL gibi bir bedeli gözden çıkarıyorsunuz. İsviçre'nin lüks bir kayak merkezinde olduğunuzdan, otel ve yemek masraflarınızın da yüklü bir miktarda seyretmesi olası. Davos'un organizatörleri giderek 'Zenginler Klübü' havasından sıyrılmaya çalışıyorlar. Ne de olsa, küreselleşme karşıtı görüşler artık yalnızca belirli çevrelerden değil, bu akımın mimarı olan Batılı toplumlardan da geliyor. Belki de yükselen kızgınlığa cevaben olacak, bu yılki toplantılarda 'sosyal adalet' konusunda geniş yer verilmekte. Küreselleşme, ülkeleri benzer ürün, servis ve bilgiye ulaştırabilecek mucizevi bir olgu olarak anlatılmaktaydı. Bu görüşe göre, gelişmekte olan ülkeler kendi ürün, servis, bilgi ve kültürlerini küreselleşme sayesinde dünyanın diğer toplumlarına satma veya paylaşma şansına kavuşacaklardı. Ancak geçmişte tarım, doğal kaynaklar veya işgücü anlamında rekabet gücüne sahip olan toplumlar, şimdilerde eğitim, teknoloji ve yatırım alanlarında çok geri kaldıklarından yükselen çıtaya ulaşmaları mümkün değil. Sonuçta bu toplumlar küreselleşme ile zenginleşeceklerine daha da fakirleşiyorlar. ABD gibi ülkelerde kişi başına bir otomobil düşmesi fakirlik sayılabilirken, dünyada 3 milyara yakın kişinin günlük bütçesi bir Amerikan doları.

Yerelleşmeye dönüş mü?
Küreselleşme karşıtı hareketlerdeki amaç illa yerelleşerek kendi kaynak ve sınırlarımıza dönmek değil. Küreselleşmenin tohumları binlerce yıldır atılmakta. Liman şehirlerinden İpek Yolu'na, Büyük İskender'den Osmanlı İmparatorluğu'na, ticaret ve yeni pazarlar küreselleşmenin temel taşlarını oluşturuyor. Ancak bugünlerde yaşadığımız denetimsiz küreselleşme furyası, bazı Batılı devletlerin sömürgeci yaklaşımlarını andırabiliyor. Özellikle Afrika ve Asya'nın geri kalmış ülkeleri, insanlık ailesinin üvey evladı olmayı sürdürüyorlar.

Küreselleşmenin durdurulması da söz konusu değil. Bu trend, birkaç kurum veya devletin birlikte karar verip uyguladığı bir eylem planı değil. Ulaşım, iletişim, teknoloji ve üretim süreçlerindeki gelişmelerin doğal sonucu. Genetik tarımdan dünyayı izleyen uydulara uzanan yelpazede, insanoğlunun yaşadığı maceranın ilginç bir dönüm noktasındayız. Ve bu noktada dünya kırmızı alarm vermeye başlıyor. Çünkü küreselleşmenin dezavantajları giderek daha fazla göze batıyor.

Küreselleşmenin yarattığı bazı zenginliklerin, onun çoğalttığı sorunları aşmak için kullanılması sağlıklı bir yaklaşım. Örneğin Bill Gates Vakfı, AIDS aşısı için 100 milyon dolarlık bir bağış yaptığını açıkladı. Ülkeler ve kurumlar bazında örgütlenebilecek bir 'geri ödeme' sürecinin ivme kazanması küreselleşmenin acılarını biraz olsun azaltabilir.

Yerelleşmek herhalde imkansız ama, küreselleşmeyi sosyal adaletle dengelemek için yapacak çok iş olduğu kesin.