S A B A H O N L I N E 20.01.2001

Şu an 20 Ocak 2001 - Cumartesi tarihli sabah.com.tr'yi okumaktasınız.
Bugüne ait sabah.com.tr içeriği için tıklayın »

kapat

20.01.2001

Anasayfa

Win-Turkce US-Ascii

Kırgız krediyi 'fırına verdi'
Türk ihracatçılar Eximbank'tan kredi beklerken, Kırgızlar aldıkları 45 milyon dolarla 189 ekmek fırını ve hayvan sayısının üzerinde işleme kapasitesine sahip deri fabrikası kurdu

Türkiye'nin Kırgızistan'a sağladığı 45 milyon dolar tutarındaki Eximbank kredisi ile gerçekleştirilen yatırımlar, Türk cumhuriyetlerinden sorumlu Devlet Bakanı Abdülhaluk Çay'ı hayrete düşürdü,

Geçen ay Kırgızistan'ı ziyaret eden Çay, krediler ile 189 adet ekmek fabrikası kurulduğunu görünce, Devlet Bakanı Askar Akayev'e "Çin'e ekmek satmayı mı düşünüyorsunuz?" diye sordu. Yine Eximbank kredisi ile yapılan "Sibirya'nın en büyük deri işleme tesisini" gezen Çay, tesisin günlük 5 bin deri işleme kapasitesine sahip olduğunu duyunca, "Orta Asya'daki bütün büyükbaş hayvanlar imha mı edilecek?" demekten kendisini alamadı.

Eximbank'tan sağlanan kaynakları "har vurup harman savuran" Kırgızlar, kredi ödemelerini 20 yıl erteletmekten de geri durmadı. Kırgız yetkililerin hükümet nezdindeki yoğun temasları ile Devlet Başkanı Askar Akayev'in Başbakan Ecevit'e mektup yazması sonucunda, 45 milyon dolarlık Eximbank kredisinin ödenmesi 20 yıl ertelendi.

Çin'e mi satacaksınız?
Türki Cumhuriyetleri'nde gerçekleştirilen Türkiye bağlantılı girişimleri yakından izleyen Devlet Bakanı Abdülhaluk Çay, 5-9 Aralık 2000 tarihinde Kırgızistan'a yaptığı ziyarette, Eximbank kredilerinin nasıl kullanıldığını görünce şaşkınlığını gizleyemedi. Dört milyon nüfuslu ülkenin dört bir yanına 189 adet fırın kurulduğunu öğrenen Çay, Devlet Başkanı Askar Akayev'e "Çin'e ekmek mi satacaksınız?" dedi.

DERİ SKANDALI
Çay, ikinci şaşkınlığı, başkent Bişkek yakınlarında kurulan dev deri işleme tesisini gezerken yaşadı. Kırgızların "Sibirya'nın en büyük deri işleme fabrikası" diye öğündükleri tesis, günlük 5 bin deri işleme kapasitesine sahipti, ancak ülkedeki büyükbaş hayvan sayısının bu kapasiteyi karşılaması imkansızdı. Üstelik, Eximbank'ın deri tabaklamada kullanılacak ilaç alımı için gönderdiği 2.5 milyon dolarlık kredi de binanın yapımına harcandığı için işlenmek için getirilen deriler kokmuştu. Çay, burada da Kırgız yetkililere, "Yüzde 15 faizle aldığımız borcu, size yüzde 3 faizle kredi olarak veriyoruz. Günde 5 bin deriyi nereden bulup işleyeceksiniz? Orta Asya'nın bütün büyükbaş hayvanlarını imha mı edeceksiniz?" diye sitem etti.

Ödemeyi 20 yıl ertelettiler
Türkiye'nin sağladığı kredileri ölü yatırımlara harcayan Kırgızlar, 45 milyon dolar Eximbank kredisini erteletmeyi de başardılar. Kırgız yetkililerin yoğun girişimi ve Askar Akayev'in Başbakan Ecevit'e mektup yazmasından sonra, Bakanlar Kurulu Kırgızistan'ın borçlarını 20 yıl süreyle erteleme kararı aldı. Borçlar ertelenmekle kalmayıp, 20 yıl sonra "yeni bir ödeme planına bağlanması" da kararlaştırıldı. Eximbank'ın Türk cumhuriyetlerine transfer ettiği toplam 838 milyon dolar krediden büyük bölümünün geri dönmediği açıklandı. Sadece Türkmenistan ile Özbekistan kredileri düzenli öderken, diğer Türki cumhuriyetlerinden sürekli erteleme talebi geliyor. Eximbank'ın Orta Asya ve Kafkasya'daki Türk devletlerine sağladığı kredi miktarı şöyle: Özbekistan: 347 milyon dolar, Kazakistan: 213 milyon dolar, Türkmenistan: 139 milyon dolar.

Fatma Sibel YÜKSEK