"Hattat bize silah gösterdi"

Mehmet Hattat, 15 milyar dolar cirosuyla dünya traktör devi olan John Deere ile mahkemelik oldu

Bırakın yeni gelecek olanları, milyonlarca dolarlık yatırıma start vermiş olan yabancı sermayenin başına gelenler, Türkiye'de yatırımın önünün nasıl kesildiğini göstermesi açısından büyük önem taşıyor.

Amerikalı traktör devi John Deere'nin Türkiye macerasına silahlar karıştığını duyup da şaşırmamak mümkün mü? Mehmet Hattat ile birlikte traktör üretmek için yola çıkan ancak anlaşamayınca, mahkemelik olan John Deere şirketinin iddiaları ortalığı karıştıracağa benziyor. ABD'li traktör devinin aylardır izin için Yabancı Sermaye Dairesi tarafından bekletiliyor olması da inanılmaz gibi geliyor. Yabancı sermaye fakiri Türkiye'nin 60 milyon dolarlık bir yatırımı kaçırmak üzere olduğu aşikâr. Ancak Hattatlar'dan bir yetkili, bütün iddiaları yalanlayarak John Deere şirketinin üretim yapmayı değil ithalatçı olmayı düşündüğünü sorunun da bundan kaynaklandığını ileri sürüyor.

Amerikalılar üs seçmişti
Hattatlar'la John Deere'i kanlı bıçaklı hale getiren gelişmeleri adının açıklanmasını istemeyen şirketin bir üst düzey yetkilisinden öğreniyoruz.

Türkiye'de traktör yatırımına karar veren John Deere, 2000'in Şubat'ında Hattat'la bir şirket kurar. Şirketin, yüzde 51'i Amerikalılar'a, yüzde 49'u da Hattatlar'a aittir. Yönetim kurulunda çoğunluğun kendilerinde olmasına rağmen Amerikalılar Hattat'ın yönetim kurulu başkanı olmasına onay verir. Ne de olsa, o dönemde ilişkiler çok iyidir. Fabrikanın Çerkezköy'de Hattatlar'a ait bir arazide kurulmasında da sakınca yoktur. Ayni sermaye olarak, 1.9 milyon dolar bu arazi için Hattatlar'a verilir. Hatta, fabrikanın yapım işini de Hattatlar'ın Hema Endüstri isimli şirketi 1.8 milyon dolara üstlenir. Hedefler çok büyüktür. John Deere, Türkiye'yi Afrika, Avrupa ve Türk Cumhuriyetleri için bir üs yapmaya karar vermiştir ve bu nedenle de, ilerde yapılacak olan ihracatın yarım milyar dolara ulaşmaması için hiç sebep yoktur. Hattat'ın şirketi Hema'nın tesisinde, John Deere'in Amerika'dan gelen yedek parçalarıyla traktör üretimi de başlar ve 10 milyon dolar ciroya ulaşılır. Ancak işte tam bu sıralarda iki ortağın arası bozulur. Hattatlar'a güvenmemeye başlayan ve bu ortaklığı daha fazla sürdürmemeye karar veren John Deere, Aralık'ta Hattat'ı, yüzde 49 hissesini satın alarak devre dışı bırakmak ister. Bu hisseler için de 6 ile 10 milyon dolar arasında bir para önerir. İşte ipler de bundan sonra kopar. Bir işadamının deyimiyle "Görevimiz tehlikeyi" aratmayacak olaylar peşi sıra gelir. Mehmet Hattat da John Deere firmasını devreden çıkarmak ister. Ortaya çıkar ki, fabrikanın yapıldığı arazi üzerinde üç tane ipotek vardır. John Deere firması bir hak iddia edemez. Amerikalı şirket yöneticilerine noterden işten azil edildiklerine dair bir de yazı gelir. Amerikalılar "can güvenliği" gerekçesiyle şirketin 49 çalışanına geçtiğimiz günlerde izin verir. Bunan sebeb olan olay ise fabrikada yaşanır. John Deere yetkilileri, monte edilmiş 70 traktörü fabrikadan çıkarmak için noter ve bir fotoğrafçıyı tesise gönderir. Ancak tesisteki güvenlik görevlileri silah çekerek, içeriye kimsenin girmesine izin vermez. Hiç bir yetkiliyi içeri sokmaz. Olay da mahkemelik olur. Görüşüne başvurduğum Hattatlar'dan bir yetkiliye göre ise, silah tehdidi uydurma ve ABD'li ortağın ithal ettiği günü geçmiş lastikleri değiştirmek için traktörler fabrikada tutuluyor.

Bakanları devreye soktu iddiası
15 milyar dolarlık ciroya sahip Amerikalı John Deere, ne olursa olsun Türkiye'de olmak istediğinden bu kez bir temsilcilik ofisi açmak ister. Ancak bu kez de Yabancı Sermaye Dairesi'den bekledikleri izin bir türlü çıkmaz. John Deere'ın iddiasına göre, Mehmet Hattat, Ankara'da bazı bakanları devreye sokarak bu iznin alınmasını engellemeye çalışıyor ve başarılı da oluyor. Amerikan Büyükelçiliği'ne konuyu götüren, Yabancı Sermaye Derneği'nden yardım isteyen John Deere yetkilileri, Mehmet Hattat'ın da Yabancı Sermaye Dairesi'ne bir mektup yazdığını ve Amerikalı şirket hakkında olumsuz beyanda bulunduğunu öğrenir.

Amerika'da 164 yıllık bir geçmişe sahip olan ve etik değerlere ne kadar bağlı olduklarını tartışmak dahi istemeyen John Deere, Türkiye'de eşit haklara sahip olamamaktan yakınıyor. Silahların çekilmesi gibi olaylara alışık olmadıklarından ve Mehmet Hattat'ın "Hapse attırtırım. Yurtdışına çıkış yasağı koydurturum" şeklinde iddia edilen tehtidleri yüzünden Amerikalı çalışanlardan bazılarının ülkesine döndüğü ve şirketin genel müdürü John Kane'nin eşinin de yaşadığı korku yüzünden rahatsızlandığı öne sürülüyor. John Deere, kuracağı traktör fabrikasında 20 bin traktör üretmeyi hedefliyordu. Şirket,1000 kişi ise istihdam edeceğini de duyurmuştu. Ancak son gelişmeler üzerine şirketin ne karar vereceği belirsiz. Hattatlar ise bu iddiaları yalanlayarak, John Deere'la ilgili gelişmelerin Opel'in Türkiye'yi terketme sebebine benzediğini ileri sürüyorlar.