İşadamları, yatırımcılar ve tüketiciler genelikle geçmişteki olaylara bakarak gelecek için karar alır. Ancak Türkiye'de bu düşünce, çoğu kez iyi sonuç vermiyor. Ekonomi iyi giderken aniden tökezlediği gibi, durgunluk döneminin ardından da hemen canlanma geldiği çok sık görülüyor.

2000 yılının son 45 günündeki olaylara ve kargaşaya bakıp, 2001 yılı için frene basanlar, iyileşme kısa sürede başladığında zarara girebilir. Bugünkü gergin ve karamsar havanın yeni yılın ilk ayı sonunda bile yumuşaması ihtimali hiç de düşük değil. Enflasyonu etkileyecek faktörleri şöyle bir inceleyelim:

* Önemli bir aksilik olmazsa, ocak sonunda TEFE'deki 12 aylık artış yüzde 30'un, TÜFE ise yüzde 35'in altına inebilecek. Yılın ilk ayında epey yüklü olan yapısal önlem gündeminde bir aksama olmazsa, enflasyondaki bu gerileme faiz oranlarını geriye çekmeye başlayacak.

* Nisan başında ise son 23 yılın en düşük yıllık enflasyon oranı ile yüzde 6 dolayında gerçekleşmesi beklenen 2000 yılı büyüme oranı açıklanmış olacak. Yabancıların önem verdikleri bu oranlar, önce portföy yatırımlarına ardından doğrudan yabancı sermayeye start verecek.

* Tutturabildiğine fiyat artışı yapanlar pazar paylarında azalmayla karşılaşacak. Çünkü yılın ilk çeyreğinde döviz sepetinde aylık kur artışı yüzde 0.9'da, ikinci çeyrekte ise yüzde 0.85'te kalacak. Ürünlerine göreceli olarak yüksek oranda zam yapanlar, pazarı ithal mallarına veya daha hesaplı fiyat artışı artış yapan yerli rakiplerine kaptıracak.

* Bugüne kadar iş dünyası, fiyatlamayı çoğunlukla gerçekleşen enflasyona göre yapıyordu. Son aylarda ise gerileyen talep nedeniyle firmaların indirimleri erken başlatması, enflasyondaki gerilemeyi hızlandırabilecek.

* Yükselen faiz nedeniyle firmaların bir bölümünün stoklarını eritmek için fiyat artışlarını ılımlı tutması da enflasyondaki düşüş eğilimini destekleyecek.

* 2001'in ilk çeyreğinde büyüme, beklentilerin aksine pozitif olacak. 2000'in ilk çeyreğindeki milli gelir düşük kaldığı için, ekonomik faaliyetin bugünkü düzeyi bile yüzde 3-4 dolayında bir oranın gerçekleşmesini sağlayabilecek. 2001'in genel performansı ise yatırımlara bağlı olacak.

* Euro ve markta güçlenme eğiliminin devam etmesi, ihracatçıları ve turizmcileri biraz rahatlatacak. 159 litrelik bir varil başına ham petrol fiyatının 25 dolar dolayında kalması da enflasyonist baskıları hafifletecek.

* Programın başarısına angaje olan IMF'nin yakın markajındaki ekonomi yönetiminin, son olayları da dikkate alarak daha akılcı bir politika izlemesi de yeni dalgalanma ihtimalini azaltacak.

Bu olumlu faktörleri hesaba katmadan 2001 yılının bir duraklama veya daralma yılı olacağı varsayımına göre plan yapanlar, yatırım iklimi yumuşadığında geride kalabilir. Türkiye gibi bir ülkede en karamsar işadamlarının bile bir de normal büyüme ihtimaline göre 2001 senaryosu hazırlaması bu açıdan yararlı olur.