Karısı çalışana daha az vergi

Son çıkan "Hayat Standardı Esası" başlangıçta çok kişinin kafasını karıştırır gibi oldu ama ayrıntılar belli oldukça, insanlar rahatladılar. Daha önce de yazdığımız gibi;

- Holdingler ve diğer anonim şirketler ile limited şirketler ve bu şirketlerin ortakları,

- Faiz, repo temettü, kâr payı ve kira geliri olanlar ile ücretlilerin tamamı, hayat standardı esasına göre bir kuruş vergi ödemeyecekler.

Ödeyecek olanlar, esnaf, tüccar ve serbest meslek erbabı olan kişiler.

Karısı çalışanlar ve emekliler
Yasada yeralan bir hükme istinaden, eşi ücretli olarak çalışanlar, hayat standardı esasına göre daha az vergi ödeyecekler. Eşi ya da kendisi emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı alanlar da daha az vergi ödeyecekler.

Yasanın ilgili hükmü aynen şu şekilde "mükellefler; kendilerine, eşlerine ve çocuklarına ait ve üzerinden gelir vergisi ödenen gelirleri (hamiline yazılı menkul kıymetlerden elde edilen gelirler hariç) ile kendilerine ve eşlerine ait emekli, maluliyet, dul ve yetim aylığı bulunduğunu belgelendirdikleri takdirde, bu gelirler hayat standardı esasına göre kazancın tespitinde, izah nedeni gelir olarak kabul edilir".

Daha az vergi
Hayat standardı esası, asgari bir tutarda kazanç beyan edilmesini ve bunun üzerinden vergi ödenmesini zorunlu kılıyor. Buna göre örneğin;

- Ankara'daki bir bakkal 2,5 milyar TL. üzerinden 500 milyon TL.,

- Erzurum'daki bir lokantacı 1 milyar 250 milyon TL. üzerinden 250 milyon TL.,

- İstanbul'daki bir avukat 4 milyar TL. üzerinden 875 milyon TL.,

asgari vergi ödemek zorunda.

Ancak bu kişilerin eşi ücretli olarak çalışıyorsa, eşinin üzerinden gelir vergisi ödenen geliri, yıllık matrahtan (verginin üzerinden hesaplandığı tutardan) düşülüp, kalan kısmın vergisi alınacak. Örneğin, yukarıdaki bakkal lokantacı ya da avukattan herhangi birinin eşi özel bir şirkette çalışıyor ve üzerinden gelir vergisi ödediği yıllık geliri 2 milyar TL. ise; bakkal 500 milyon TL., avukat da 2 milyar TL. üzerinden yüzde 20 oranında vergi ödeyecek, lokantacı ise hiç vergi ödemeyecektir. Ancak, mükellefın beyannamesinde gösterdiği kazanç, yukarıdaki tutardan yüksek ise, beyan edilen kazanç üzerinden vergi alınacaktır.

Yukarıdaki durum, sadece eşi çalışanlar için değil, kendisi ya da çocuğunun ücret geliri olanlar için de geçerli. Kuşkusuz mükellefin kendisine ve eşine ait emekli, maluliyet; dul ve yetim aylığı geliri varsa, bu gelirler de, hayat standardı esasına göre belirlenen matrahtan düşülüp (varsa), kalan kısım üzerinden gelir vergisi hesaplanacak.

Kira ve faiz geliri
Mükelleflerin kendilerine, eş ve çocuklarına ait olup da, üzerinden yıllık gelir vergisi ödenen başka gelirleri de olabilir. Örneğin;

- İşyeri kira geliri,

- Banka mevduat faizi geliri,

- Döviz tevdiat hesabı geliri,

- Repo geliri,

- Tahvil faizi,

ve benzeri nama yazılı mevduat hesaplan ile menkul kıymetlerden sağlanan menkul sermaye iradı hayat standardı esasına göre beyan zorunlu kılınan kazanç için izah nedeni kabul edilir. Başka bir anlatımla, yukarıdaki ücret örneğinde olduğu gibi, hayat standardı esasına göre belirlenen kazançtan indirilir.