Otomobil vergisinde % 775'e varan şok artış!..

Son vergilerden herkes nasibini aldı ama otomobil sahipleri, galiba biraz fazla aldılar. Biraz deyimi işin esprisi çünkü vergideki artış yüzde 775'e kadar ulaşıyor. Bu durumdakiler, deyim yerindeyse tam bir "vergi şoku" yaşadılar.

Şoku yaşanların arasında milletvekillerimiz de var. Seçim bölgelerine gidip gelirken, maaşlarını yakıta yatıran bazı milletvekilleri, çareyi lüks araçlarına tüp taktırmakta bulmuşlardı. Şimdi onlar da, vergi şokundan nasiplerini aldılar...

MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİ
2001 yılı vergilerinde en önemli artış motorlu taşıt vergilerinde yapıldı. 2000 yılının motorlu taşıt vergileri tutarları 2001 yılı için yüzde 75 oranında artırıldı. Gaz (LPG) kullanan motorlu taşıtların vergilerinde ayrıca dört katına kadar varan artışlar yapıldığından, bu araçlardaki vergi artışı, yüzde 775'lere kadar çıkıyor. Ancak, Murat 124, Reno 12 gibi en ekonomik yerli otolar ile uçak, helikopter, yat ve kotra için ödenecek motorlu taşıtlar vergisinin aynı oranda artırılması, yakıt olarak LPG kullanan otomobillerin vergisinin, uçak ve helikopter, yat ve kotradan daha fazla oranda
(4 kat) artırılması hiç iyi olmadı.

LPG KULLANAN TAŞITLAR
Motorlu taşıtlar vergisi içerisinde en yüksek artış, LPG kullanan özel otomobillerde yapıldı. LPG kullanan, bazı özel taşıtlar 2001 yılında, 2000 yılında ödediği vergiden yüzde 775 daha fazla vergi ödeyecek.

Net ağırlığı 950 kg'dan aşağı olan ve LPG kullanan 5 yaşındaki bir otomobil için 2000 yılında motorlu taşıtlar vergisi olarak 36 milyon 530 bin lira motorlu taşıt vergisi ödenirken, 2001 yılında yüzde 775 gibi bir artışla 319 milyon 600 bin liraya çıkacak.

LPG KULLANAN LÜKS ÖZEL TAŞITLAR
Motor silindir hacmi 1601 cc ve daha yukarı olan taşıtlar, lüks otomobil kabul ediliyor. Lüks taşıtlar, aynı ağırlığa sahip diğer taşıtlara kıyasla, üç kata varan fazlalıkta motorlu taşıt vergisi ödüyorlar. Ayrıca, net ağırlık itibariyle emsaline göre üç kata varan fazlalıkta vergi ödeyen lüks otolardan, gaz (LPG) kullananların vergisi de yüzde 775'lere varan oranda artırılmış bulunuyor. Gaz (LPG) kullanan lüks otomobiller 2001 yılında, tutarı 2 milyar 928 milyon liraya kadar ulaşan vergileri ödeyecekler.

Taşıt Alım Vergisi de yüzde 60 oranında artırıldı.

MİRASÇILARA VERGİ KOLAYLIĞI
2001 yılında, mirasçılara tanınan "veraset ve intikal vergisi istisnası", eş ve çocuklardan herbiri için 21 milyar 775 milyon lira olarak belirlendi. Ölen kişinin, çocuğu ya da torunu olmaması halinde, eşe uygulanan vergi istisnası, 43 milyar 534 milyon liraya ulaşıyor.

Ölüm halinde, sağ kalan eş mirasın 1/4'ünden, çocuklar ise 3/4'ünden yararlanıyorlar. Çocuk sayısının fazla olması halinde, eşin miras payı değişmiyor. 3/4'lük oran çocuklar arasında, eşit olarak paylaştırılıyor. Örneğin, sağ kalan eş ve iki çocuk varsa; eşin miras payı 2/8, her bir çocuğunki de 3/8 oluyor. Eş ve çocuğa intikal eden mirastan, ölen kişinin (murisin) borcu düşülüyor. Kalan kısım, mirasçılara hissesine göre dağıtılıyor. 2001 yılında, her bir mirasçı için, 21 milyar 775 milyon liralık istisna tutarı düşülüp, kalan kısmın vergisi, aşağıdaki tarifeye göre hesaplanacak.

Mirasçılar, hesaplanan vergiyi, 3 yılda ve her yıl iki taksit halinde, emlak vergisi taksit süresinde ödüyorlar. Bilindiği gibi, emlak vergisinin ilk taksiti mart-mayıs aylarında, ikinci taksiti de kasım ayında ödeniyor.

SEVGİLİNİN VERGİSİ DAHA ÇOK
Eşe, çocuğa ya da sevgiliye bağışta, vergi dışı olan tutar, 503 milyon lira olarak belirlendi. Para ve mal üzerinden düzenlenen yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyeler de, 503 milyon lirayı aşan kısım vergiye tabi.

ERKEKLERİN BAŞLIK PARASI AVANTAJI
Erkekler, 2001 yılında da yaşadılar. Vergi kanunlarında, erkeklerin lehine olan "başlık parası" yine vergiye tabi değil. Veraset ve İntikal Vergisi Yasası'nın 4/c maddesinde göre, erkeklere kız tarafının verdiği drahoma (başlık parası) tutarı ne olursa olsun, vergiye tabi değil. Erkeklere uygulanan bu madde, kızlara verilen başlık parası için uygulanmıyor.

ESNAF, TÜCCAR VE ŞİRKETLERLE İLGİLİ BAZI DÜZENLEMELER

* Fatura ve fiş kesme sınırı

2001 yılında, 150 milyon lirayı aşan tüm alışverişler ve hizmet için, "fatura" kesilmesi gerekiyor. Bunun altındaki alışverişler ve hizmetler için "yazar kasa fişi" verilebilecek. Ancak, müşteri isterse, tutarı ne olursa olsun fatura kesilmesi gerekiyor.

* Fatura, fiş ve makbuz kesmeyenler

2001 yılında; fatura, yazar kasa fişi ve serbest meslek makbuzu kesmeyenlere, düzenlemedikleri her bir belge için 35 milyon lira özel usulsüzlük cezası uygulanacak. Ancak, fatura ya da serbest meslek makbuzuna yazılması gereken tutarın yüzde 10'u, 35 milyon liradan fazla ise yüzde 10'u ceza olarak kesilecek.

Buna göre, 100 milyar TL.'ye sattığı daireye, fatura düzenlemeyen bir müteahhide, 10 milyar TL. özel usulsüzlük cezası kesilecek. Hastasından 20 milyon lira muayene ücreti alan ancak karşılığında makbuz düzenlemeyen doktora da 35 milyon lira özel usulsüzlük cezası kesilecek.

* Fatura, fiş ve makbuz almayanlar

Fatura, fiş ya da serbest meslek makbuzu almayanlar da ceza ödeyecekler. Bir vatandaş, yaptığı alışverişte fatura, fiş ya da serbest meslek makbuzu almamışa, almadığı her bir belge için 7 milyon lira özel usulsüzlük cezası kesilecek. Ancak, bu cezanın fatura ya da serbest meslek makbuzu almayanın; birinci ya da ikinci sınıf tüccar; serbest meslek erbabı, basit usule tabi tüccar, defter tutmak zorunda olan çiftçi ya da vergiden muaf esnaf olması halinde, fatura düzenlemeyenlere uygulanan cezanın aynısı, bu kişilere de uygulanacak.

* Amortisman ayırma sınırı

2000'de 76 milyon TL. olan amortisman ayırma sınırı 2001 yılı için 150 milyon liraya yükseltildi. Buna göre, 150 milyon lirayı aşan makina ve demirbaşlar, doğrudan gider yazılamayacak ve amortismana tabi tutulacak.

* Gecikme zammı yüzde 5'e tecil faizi yüzde 3'e indi

21 Ocak 2000 tarihinden beri aylık yüzde 6 olarak uygulanan "gecikme zammı", 2 Aralık 2000 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere her ay ve kesri için yüzde 5'e indirildi. Öte yandan, yıllık yüzde 48 olarak uygulanan "tecil faizi" 24 Aralık 2000'den itibaren, yıllık yüzde 36'ya, aylık da yüzde 3'e indirildi.

* Geçici vergi oranı arttı

Kurumlar vergisi mükelleflerinin, yüzde 20 ödedikleri "geçici vergi" 5 puan yükseltildi. Buna göre, kurumlar vergisi mükellefleri, yüzde 25 geçici vergi ödeyecekler.

Mirasçıların 2001 yılı vergi tarifesi

Matrah	Vergi oranı (%)
İlk 39 milyar TL için	1
Sonra gelen 82 milyar TL için	3
Sonra gelen 166 milyar TL için	5
Sonra gelen 335 milyar TL için	7
Matrahın 622 milyar TL'yi aşan bölümü için	10