Ama detaylı incelendiğinde, kazın ayağı öyle değil. Merkez Bankası, 2000 yılında uyguladığı politikayı değiştirdi. Satın aldığı döviz karşılığı "piyasaya para verme zorunluluğunu" kaldırdı. Bu da ciddi döviz girişi olmaması halinde kısa vadeli faizlerin yüksek gidebileceğini gösteriyor.

İlk hedef 1.4 katrilyon
Merkez Bankası, piyasaya kendi kaynaklarından verdiği para miktarını, bilançosundaki net iç varlıklar (NİV) kalemini belli bir büyüklükte tutmakla sağlıyor.

Net olarak açıklanmasa da Merkez Bankası'nın 11 Ocak tarihinde NİV'i 1 katrilyon 460 trilyon liraya indirmesi gerekli. Bunu 11 Aralık ve 11 Ocak tarihlerindeki ortalamanın 1 katrilyon 650 trilyon lira olması gereğinden anlıyoruz.

21 Aralık'ta bayram öncesi para talebi nedeniyle muslukları açan Merkez Bankası, NİV'i 3 katrilyona doğru yükseltti. 22 Aralık'ta Hazine'ye gelen 1.4 milyar dolarla NİV'in yaklaşık 2.5 katrilyon civarına indiği tahmin ediliyor. Merkez Bankası, bayram öncesi yeniden yükselecek olan bu rakamı, 2001'in ilk 8 iş gününde 1 katrilyon 460 trilyona çekmek zorunda. Emisyon dönüşü, bankaların yeni yılla birlikte kapattıkları döviz pozisyonlarını yeniden açmaları bu rakama düşüşü sağlayacak.

Aylık NİV rakamlarına bakıldığında Ocak sonunda 900 trilyona inilmesi gerekli. Merkez Bankası döviz gelmezse, bu hedefe düşülmesi için munzamdan açığa çıkacak 500 trilyon geri çekecek.

NİV tablosuna göre kriz sırasında verilen fazla para, aylık 100-200 trilyonluk parçalar halinde ağır ağır geri çekiliyor. Ancak bu hedefler sadece tavan. Kendine 2000 yılındaki gibi bir koridor belirlemeyen Merkez Bankası'nın, NİV'i bu tavanın çok altında tutma ve bir sıkıntı olduğunda piyasaya blok haline yüksek montanlı para vererek rahatlatma lüksü var. Yani her aldığı döviz karşılığında para vermek durumunda değil.

Merkez Bankası 1 Temmuz 2001'den sonra da sadece Hazine ile döviz işlemi yapacağını açıkladı. Yani faiz silahı yılın ikinci yarısında tam anlamıyla çekilecek.

Kademe kademe geri çekilecek

Tarih	NİV tavanı
31 Aralık 2000	1.650
31 Ocak 2001	900
31 Şubat 2001	800
31 Mart 2001	650
30 Haziran 2001	200
30 Eylül 2001	480
31 Aralık 2001	950
(trilyon TL)

NADİN TAŞCIOĞLU