KAR SAİKİYLE YÜKLENİYORLAR
* Yani temel bir sorun yokken, güven sarsıldı ve her şey kötüye gitmeye başladı.

Güven sarsılması değil de aslında bu globalleşmenin karanlık yüzü. Bir de belirli ölçüde kâr saikiyle belirli şekillerde, belirli zamanlarda bir hücum oluyor, olaylar yaratılıyor. Bizde bankalar tepişiyordu, şu oluyordu, bu oluyordu. Ekonomik programın yarattığı değişikler de var. Düzen değiştiriyorsunuz, kolay değil. Bütün faktör gelirlerinin altını üstüne getiriyorsunuz. Kâr, faiz, rant, ücret alışkanlıklarını değiştiriyorsunuz. Tam buralara doğru giderken, bir boşluk aranıyor, zayıf bir nokta bulunuyor, o nokta daha da zayıfladığı bir anda yükleniliyor.

* Kâr saikiyle yüklenme dediniz. Peki bizden ne kadar yabancı çıkışı oldu.

Yabancı mı, yerli mi bilemezsiniz ki kolay kolay. Bizim EFT sisteminde günde 100 bin işlem oluyor. Tek tuşla 100 bin işlem. Burada yapılan yıllık işlem hacmi 2.7 katrilyon dolar. Buradaki para nereye, kime gitti çıldırabilirsiniz. Onun için dışarıya ne kadar içeriye ne kadar tam olarak bilemezsiniz.

* Peki döviz rezervi durumumuz nedir?

Bir hafta sonra resmen açıklanacak ama dün (Cuma) akşam itibariyle 18.8 milyar dolar. Bunun ne kadarı kullanılır? Hepsi kullanılır. Neti, brütü farketmez.

* Döviz kadar TL sıkıntısı da var...

Evet. O konuda da süratle IMF'yle konuştuk. Bizden döviz alınması demek, bizim parayı piyasadan çekmemiz demek. Piyasadan parayı çekip de aynı parayı geri vermezseniz piyasa bir anda çöker. Kara Çarşamba'da 1.5 milyar dolar gitti. Karşılığı 1 katrilyon TL eder. Biz bunu tahmin ettik. Salı akşamı ben Deppler'la konuştum. Zaten hissediyorsunuz neler olabileceğini. Bunu önceden görüp Salı akşamı IMF'den bu izni aldık. Net İç Varlıklar limitini böyle artırdık. Bunu ille de tutturacağım derseniz, akşam olunca nerede o 1 katrilyon lira para. Verirseniz limit aşılıyor, program bozuluyor. Vermezseniz sistem çökecek. Verseniz IMF anlaşması çökecek. İkisinde de riskiniz yüzde 100.

* Ama döviz çıkışı durmadı.

Evet durmadı. Bu sefer fasit daireye girdi. Ne para veriyorsanız, gelip döviz alıyorlar. Ben Salı akşamı İstanbul'da bankacılara yeniden günlük limit koyacağım dedim. Tabii biliyorlar bu kez faiz fırlayacak. Faiz fırlayınca döviz talebinin durması gerekirdi. Ama yine devam etti. Biz de Perşembe günü yeni limit koyduk ve para vermeyi kestik

* Ve faizler yükseldi...

Evet de, orada da kamuoyuna ekstrem rakamlar yansıdı. Yüzde 1.700'den birkaç tane işlem geçti. Yoksa genel ortalama bunun çok altında. İkincisi bazı TV'ler faiz yüzde 1.100 oldu diye haber verdiler. Maksimum faizi aldılar, 3 günlük kümülatif faizi hesaplayıp verdiler. Oysa Cuma günkü o ihalede ortalama faiz yüzde 223'tü. Bir gün önce bu rakam 202'ydi. Arada büyük fark yok.

* Bu oranlar döviz çıkışını durdurdu.

Evet. Cuma sabahı 230 milyon dolar kadar alış yaptık. Sonra biraz satışımız oldu. Net 80 milyon dolar kadar alış yaptık. Her gün 1 milyar dolar satarken, bir anda tersine döndü. Bu çok önemli bir olay.

* Heyet Türkiye'de neler yapacak?

Deppler başkanlığındaki heyetle Ek Rezerv Kolaylığı üzerinde Pazar gününden itibaren çalışmaya başlayacağız. IMF çok süratli hareket ediyor.

* Ne kadar sürer bu çalışma.

Çok kısa sürer. Karar doğru götürür hemen. Ardından teknik çalışmalar devam eder.

'Kriz dünyaya sirayet edebilir'

* Başka ne yapılabilir bu sıkıntıyı atlatmak için?

Avrupa ve Amerikan bankalarıyla temasa geçtim. Ayrıca Avrupa'nın önemli ülkelerinin merkez bankası başkanlarıyla konuştum. Türkiye ile iş yapan bankaların bu dalgalanmanın dozunu artırma yönünde bir davranışta bulunmamaları konusunu konuştuk.

* Yani bankaların daha sakin davranmalarını sağlayacaklar?

Evet. Türkiye'nin makro dengelerinde bir değişiklik olmadığını anlatacaklar. Sakin olun, acele etmeyin diyecekler. Aynı gemideyiz, bu türden spekülatif hücumlara hep beraber dayanalım diyecekler.

* Biraz önce kar saikiyle yapılan hücum dediniz. Bunlar yerli mi yabancı mı?

Yerlilerde olmaz öyle şey.

* Peki bir de birbirini çelmelemeye çalışan bankalardan söz ediliyor?

İşte zayıf noktayı bulma dediğim o. Ve bu zayıf nokta -ki çok ekstrem (uç) bir olaydır- bütün sistemi tehlikeye düşürüyor. Çok iyi olduğunuz bir noktada bir anda tehlikeye giriveriyorsunuz. Oysa bu hafta hükümetin aldığı kararlar bence Cumhuriyet tarihinin en önemli kararlarıydı.

* Olayın gelişmekte olan ülke piyasalarına yansımasını görüyoruz.

Burada olayı üç koldan götürüyoruz. Bir, kendi politikalarımızı sürdürüyoruz. İki, IMF çok hızlı hareket ediyor. Üç, uluslararası finans çevreleri de harekete geçiyor. Çünkü bu yanlız bizim işimiz değil. Bizdeki olay bütün dünyayı etkileyecek bir olay. Latin Amerika'ya, Asya'ya sirayeti her zaman olabilir.

* Gazi Bey, ne zaman rahat ederiz, piyasa ne zaman sakinleşir?

En kısa zamanda sakinleşmesi için herşeyi yapıyoruz.