S A B A H O N L I N E 27.11.2000

Şu an 27 Kasım 2000 - Pazartesi tarihli sabah.com.tr'yi okumaktasınız.
Bugüne ait sabah.com.tr içeriği için tıklayın »

kapat

27.11.2000

Anasayfa

Win-Turkce US-Ascii

Bu da 22 Kasım bayramı!
Para piyasasında geçen hafta yaşanan dalgalanma, Merkez Bankası'nın bilançosunu altüst etti.

Üç yıllık enflasyonla mücadele programı başladığından beri sadece bayram dönemlerinde piyasaya fazla para verme iznine sahip Merkez Bankası, 22 Kasım'da tüm hedefleri deldi. Bilançoya bakıldığında yılbaşından beri eksi 1.2 katrilyon civarındaki dar bantta dalgalanan Net İç Varlıklar kalemi eksi 1.1 katrilyondan 474 trilyona fırladı. Merkez Bankası para sıkışıklığının bir krize yol açmaması için piyasaya 1.5 katrilyona yakın fazla para verdi. Toplam verilen borç tutarı 3.9 katrilyona, yani 5.7 milyar dolara çıktı.

Net İç Varlıklar hedefi, Merkez Bankası'nın mali sistemle olan alacak-borç ilişkisini düzenliyor. Böylece piyasaya döviz alımı haricinde para verilmesinin önünü kesiyor. Merkez Bankası, 22 Kasım'dan itibaren haftanın geri kalan iki gününde de, yıl boyunca ilk kez "dış varlıkları artmadan" para vermiş oldu. Yine de gecelik faiz yüzde 100'ün üstünde kaldı.

2.5 milyar dolar gitti
Bilançoya bakıldığında ise Merkez Bankası'nın döviz pozisyonunda 2.5 milyar dolarlık bir tahribat var. 16 Kasım'da 8.8 milyar dolar olan döviz fazlası, 21 Kasım'da 8.2 milyar dolara inmiş. 22 Kasım'da tek günde gelen 1.5 milyar dolara karşılık, Merkez Bankası Hazine'den yaklaşık 250 milyon dolar satın almış. Perşembe ve Cuma günü gelen 700 milyon dolarlık taleple birlikte Merkez Bankası'nın pozisyonu 6.3 milyar dolara indi.

Hazine'nin mevduatına bakıldığında 22 Kasım'da TL hesabında 580 trilyon bulunuyor. Vergi tahsilatı ile tutar 23 Kasım itibariyle 900 trilyonu aştı.

Döviz girişi olmadan veya Hazine geri alım ihalesi açmadan Merkez Bankası'nın piyasaya verdiği fazla parayı geri çekmesi çok zor. Aksi takdirde kısa vadeli faizler aşırı yükselecek.

İşte Ağustos sonundan beri piyasada hissedilir şekilde yükselen tedirginliğin son dedikodularla yarattığı tahribat böyle. Bir bankacının da dediği gibi: "Dedikoducu piyasaya her gün bayram."

TCMB Analitik Bilançosu

22 Kasım 00 21 Kasım 00 15 Kasım 00 30 Aralık 99

Aktifler 15.684.229 16.807.174 16.833.362 12.983.684

Dış Varlıklar 18.186.904 19.255.293 19.245.383 14.490.507

İç Varlıklar -2.502.675 (2.448.119) -2.412.021 -1.506.823

Nakit İşlemler -1.857.450 (1.806.817) -1.794.660 -368.045

Kamuya Nakit Kredi -8.239 (8.111) -15.420 904.199

Diğer Kalemler -1.849.211 (1.798.706) -1.779.240 -1.279.924

Değerleme Hesabı -835.859 (831.936) -807.995 -1.329.412

IMF Acil Yardım Hesabı 190.634 190.634 190.634 190.634

Pasifler 15.684.229 16.807.174 16.833.362 12.983.684

Toplam Döviz Yüküm 13.367.694 13.628.029 13.452.861 11.396.744

Dış Yükümlülükler 8.054.834 8.075.483 8.091.602 6.687.454

İç Yükümlülükler 5.312.860 5.552.546 5.361.259 4.709.290

Döviz Ol Takip Ol Mev 1.089.332 1.332.204 1.299.544 1.717.626

Bankalar Döviz Mev 4.223.528 4.220.342 4.061.715 2.991.664

Merkez Bankası Parası 2.316.535 3.179.145 3.380.501 1.586.940

Rezerv Para 5.674.457 5.091.108 5.388.548 3.932.065

Dolaşıma Çıkan Bank 3.067.569 3.107.095 3.355.372 2.390.748

Bankalar Mevduatı 2.478.863 1.860.306 1.908.445 1.488.487

Bankalar Zorunlu Karş 1.357.498 1.357.964 1.343.470 1.022.571

Bankalar Serbest İmk 1.121.365 502.342 564.975 465.916

Fon Hesapları 88.550 86.685 85.808 31.194

Banka Dışı Kesim Mev 39.475 37.022 38.923 21.636

Diğer MB Parası -3.357.922 -1.911.963 -2.008.047 -2.345.125

API Borçları -3.938.612 -2.433.459 -2.219.323 -2.406.795

Kamu Mevduatı 580.690 521.496 211.276 61.670

Dolar kuru 688.666 688.116 683.755 539.494

Net İç Varlıklar 473.749 -1.160.131 -1.020.254 -932.154

Net Dış Varlıklar 5.908.542 6.959.468 7.092.066 4.811.389

Döviz pozisyonu (bin dolar) 6.998 8.178 8.472 5.735

NADİN TAŞCIOĞLU