Taksim Meydanı'ndan gelip geçenlere "Tak-ı Zafer Caddesi" neresidir diye sorsam acaba kaç kişi bu caddenin yerini söyleyebilir?
Sizi temin ederim ki hiç kimse...
Taksim'de şu ünlü anıtın bulunduğu meydanın adı Tak-ı Zafer Caddesi'dir ve meydana da Tak-ı Zafer Meydanı denir. Bilindiği kadarıyla bu meydana bu isim Cumhuriyet'in ilanından sonra kurulan zafer takından esinlenerek verilmiştir.
Kentlerde meydanların, caddelerin, sokakların, aralıkların, hatta çıkmaz sokakların isimleri bir canlılık yansıtırlar. Hemen benimsenen ve aynı ortak kabulü yaratan değerlerdir.
Örneğin Taksim Meydanı'nın ismi halk tarafından verilmiştir. Yıllardır giderilmeyen su sıkıntısının çözümüyle ilgilidir. Birinci Mahmut zamanında çevre ormanlardan su getiren künklerin, terazilerin ve kemerlerin sistemi burada sona eriyor ve meydanın köşesinde depolanan su, kente buradan dağıtılıyor; yani eski deyimle taksim ediliyordu.
Deponun üzerine "her şeye su ile hayat verdik" âyeti yazılmıştı. İstanbul halkı o gün hayat bulduk sevinciyle meydanı Taksim olarak anmaya başladı.
Pekiyi adını Cumhuriyet'te değiştirdik de halka benimsetebildik mi?
Kaç kişi, Beyazıt Meydanı'na "Özgürlük Meydanı" diyor? Hangi minisbüsçüden Beyazıt yerine "haydi, Özgürlüğe, Özgürlüğe" çağrısını işittiniz?
Ciddi internet gruplarından birisi "Tarihçiler" grubudur. Dün gece bu grubun üyeleri birbirlerine Eskişehir'deki cadde ve sokak isimlerinin değiştirilmesiyle ilgili bir ileti gönderdiler.
Bu bilginin kaynağı olarak Zaman'dan Ömer Şahin gösteriliyor. Haberi yazana tekzip edilip edilmediğini sordum; şimdiye kadar tekzip edilmemiş... Haberin özeti şu: Eskişehir'de toplam 3 bin 700 cadde ve sokak ismi değiştirilmiş.
İsimleri değiştirilmiş sokaklara, Firavun, Nemrut, Tömbekçi, Marpuç, Enfiye hatta Hipotenüs gibi yeni isimler konulmuş. Yeni isimlere karşı olduğumu söyleyemem; çünkü bu isimler kentlerimizin çoğunda sokaklara verilmiş isimlerdir. Merak ettiğim neden değiştirildiğidir.
Kemal Paşa Caddesi'ne; Toprak, Mevlana Caddesi'ne; Tokmak, Fevzi Çakmak Caddesi'ne; Apolet, Namık Kemal Caddesi'ne; Kuaför, Turgut Reis Caddesi'ne Bilmece adları verilmiş. Dikkat çeken değişiklik bu...
Bazılarına da Talep, Dakdamot, Asit, Lapina, Bezik, Kadel, Lapon, Pattas, Plasman, Platform, Çıyan, Saki, Azgın, Arsız, Despot, Atlama, Piston, İzole, Anot, Katot, Karpit gibi isimler konulmuş.
Eskişehir'de toplam 1017 sokağın ismi yokmuş ve 2685 sokağın da ismi mükerrermiş. Türkiye'nin en önemli kentlerinden olan ve Büyükşehir statüsünde belediyesi olan Eskişehir'de şimdiye kadar mükerrer ve isimsiz sokaklar olduğunu öğrenmek sizi şaşırtmasın.
Eskişehir Belediye Başkanı Prof. Yılmaz Büyükerşen, ciddi, çalışkan, sorumlu, aydın ve ufuklu bir akademisyendir. Anadolu Üniversitesi'nde unutulmayacak hizmetleri olmuştur. Böyle laubaliliklere izin vermesi düşünülemez. Gerekli müdahaleyi yaptığını da tahmin ederim.
Ama 3 bin 700 cadde ve sokak isminin değiştirilmesiyle ilgili inandırıcı ve aydınlatıcı bir açıklama yapması gerekirdi. Olaya karşı suskun duruşun inandırıcı yanı yoktur.
Sorun, uygar ülkelerde olduğu gibi büyük ana caddelere açılan sokakların numaralandırılması ile çözülebilir. İçişleri Bakanlığı'nın yönetmelikte düzenleme yapması bu karmaşık durumu çözüme kavuşturabilir.
Eskiden; alışılmış, bilinmiş isimlerin yeniden isimlendirilmesi halinde, bilinen eski özelliğini hatırlatan tanımlama yapılır ve "nâm-ı diğer" denirdi...
Eskişehir'deki kırk yıllık Hasan Polatkan Caddesinin ismi değiştirilmiş, ve Mustafa Kemal Caddesi adı verilmiş.
Şimdi birisinin Eskişehir'de "Mustafa Kemal Caddesi; nâm-ı diğer Hasan Polatkan caddesi nerede" diye sorması hoş olur mu?
Bir kadirşinaslık yapmak için bir hatırşinaslık ihlali şık olur mu?
Üstelik hemen yanıbaşında herkesin bildiği büyük Atatürk Caddesi dururken...
