Cari açık hızla büyüyor

Ağustos ayına ilişkin ödemeler dengesi rakamları epeyce bir gecikme ile dün açıklandı ve cari işlemler hesabında 873 milyon dolarlık bir açık oluştuğu ortaya çıktı. Sermaye hareketleri hesabında ise girişler çıkışlardan fazla olduğu için 2.7 milyar dolarlık bir fazlalık var. Cari işlemlerdeki açıktan daha fazla sermaye girişi olması nedeniyle döviz rezervinde bir azalma değil tam tersine artış gerçekleşmiş. Ancak, rezervdeki artış bu ikisi arasındaki farktan daha az. Bunun nedeni, net hata ve noksan kaleminin 1.4 milyar dolar civarında negatif olması. Buradaki rakam nereye kanalize olduğu tespil edilmemiş bir para akışına işaret ediyor.

Ödemeler dengesi verilerinin geç açıklanmasının nedeni yukarıda sözü edilen net hata ve noksan rakamı olabilir. Ayrıca bu durum, önümüzdeki aylarda verilerin önemli ölçüde revize edilme olasılığına da işaret ediyor.

Yine diğerin diğeri
Daha önce açıklanmış olan dış ticaret verileri Ağustos'ta cari işlemler açığının normalden yüksek olabileceğinin sinyalini vermişti. Genelde yaz ayları, turizm gelirleri başta olmak üzere hizmet gelirlerinin yüksek olması nedeniyle, cari işlemlerde en olumlu dönem olarak bilinir. Üstelik bu yıl turizmin ilk başta beklenenden daha iyi gittiğine ilişkin haberler nedeniyle dış ticaret açığının büyük ölçüde hizmet ticaretindeki fazlalık ile kapanacağı yönünde beklentiler de oluşmuştu.

Ancak gerçekleşen rakamlar beklentiler kadar iyi değil: Turizm gelirleri geçen yıla göre çok daha iyi ama 1998'deki düzeyin çok az üzerinde. Bavul ticareti gelirleri de geçen yıldan iyi ama 1998'in hala altında. En kötüsü ise diğer hizmet gelirleri altındaki "diğer" kalemi çünkü burada geçen yılın da altında kalan bir performans var. Bu arada diğer hizmet giderlerinin de düşmekte olduğunu not etmemiz gerekiyor. Ancak, 1998 ile karşılaştırıldığında, diğer hizmet giderlerindeki düşüş gelirlerdekine göre daha küçük.

Açık tahmininde revizyon
Ocak-Ağustos dönemindeki cari açık 6.8 milyar dolara ulaşmış bulunuyor. Eylül'de açığın Ağustos'taki rakama yakın olması ve daha sonra yılın son üç ayında aylık 1.2 Ğ 1.4 milyar dolar düzeyine çıkması şaşırtıcı olmayacak. Bu durumda 2000 cari işlemler açığının 11 milyar dolara ulaşması ve hatta biraz daha yukarı çıkması sürpriz olmamalı.

Elimizde henüz Ekim ve sonrası için göstergeler yok ama cari açığın büyümesine katkısı olan iki etkenin varlığını sürdürdüğünü görüyoruz: Bunlardan birisi yüksek petrol fiyatları diğeri ise otomobil ithalatı. Hükümetin taşıt vergilerini yılbaşında fahiş ölçüde artıracağını açıklamasından sonra gelecek yılın talebinin bu yıl gerçekleşiyor olması mümkün. Bu nedenle ve büyümenin yavaşlayacağını düşünmemizden dolayı cari açığın gelecek yıl daha az sorun olmasını bekliyoruz. Ancak bu yılın rakamları özellikle yabancı yatırımcıların yüreğini hoplatacak.