Kâr dağıtımında iki ince ayar

Şirketlerin kâr dağıtımıyla ilgili olarak, iki ayrı konuda yasa değişikliği yapılıyor. Bunlardan birincisi yatırımcı şirketleri, ikincisi de kurumlar vergisi istisnasının zarar artırıcı etki yaptığı şirketleri ilgilendiriyor.

Yatırımcılara stopaj
Yatırımcıları ilgilendiren değişiklikten sözetmeden önce, kısa bir fıkra anlatmak istiyoruz. Adamın biri ciddi şekilde hastaymış. Durumunu eşine, çocuklarına ve diğer yakınlarına anlatıyor ama kimseyi de inandıramıyormuş. Sonunda, bakmış olacak gibi değil, mezarını hazırlatmış ve üzerine de bir yazı yazdırmış. İki gün sonra da aniden ölmüş. Cenazesi defnedilirken, törene gelenler, mezar taşındaki yazıyı hayretle okumuşlar;

"Hastayım, hastayım dediğimde, bir türlü inanmamıştınız. Nasıl şimdi inandınız mı?"

Fıkrayı niye anlattık biliyor musunuz? Bir başka konuda benzer olayı yaşadık da onun için...

İki yıldır, "yatırım indirimi, mevcut yasaya göre stopaja tabi tutulamaz. Stopaj yapılabilmesi için, mutlaka yasa değişikliği gerekir" diye ısrarla yazdık ama yetkililer bir türlü inanmadılar. Hatta kendi yorumlarına dayanak olsun diye, kararname ile yasaya da bir cümle eklediler. Danıştay'da, "kararname ile yasaya ekleme yapılamaz, yasa değişikliği gerekir" diye, yatırım indirimine stopaj getiren kararnameyi "haklı olarak" iptal etti. Sonunda, yatırım indiriminin mevcut yasalara göre stopaja tabi tutulamayacağı, böyle bir stopaj için, yasa değişikliği yapılması gerektiği net olarak ortaya çıktı.

Şimdi ise, bizim iki yıl önce söylediğimiz ve defalarca yazdığımız noktaya gelindi. Şu anda, Meclis'te vergi yasalarında birtakım değişiklikler yapan, yeni bir yasa tasarısı var. Bu tasarıya son anda eklenen bir madde ile "kâr dağıtılsın dağıtılmasın, yatırım indiriminin stopaja tabi olduğu" belirtiliyor.

Fıkradaki adamın dediği gibi, "yatırım indirimi stopaja tabi değildir" dedik bir daha dedik, Maliye kabul etmedi. Sonunda Danıştay'da görüşümüz doğrultusunda karar verince, Maliye mevcut yasaya göre, yatırım indiriminden stopaj alamayacağını gördü ve iki yıl önce dediğimiz gibi, yasa değişikliği yapılması noktasına gelindi. Gelindi, gelindi ama fıkradaki adamın öldüğü gibi, yatırım indirimi stopajı olarak 2000 yılında toplanacak 350 trilyon liralık vergi de, öldü gitti.

Keşke hatada ısrar edilmeseydi...

İstisna ve zarar
Şu anda Meclis'te, yatırım indiriminin stopaja tabi tutulmasını öngören, "iki ayrı yasa tasarısı" var. Bunlardan biri önümüzdeki haftalarda Meclis'te kabul edilip yasalaştığında, yürürlük tarihi eğer 1 Ocak 2000 olarak belirlenirse, bu kez de "yasaların geriye yürümezliği ilkesi" açısından ayrı bir tartışma başlayacak. İşin doğrusu, kasım ya da aralık ayında çıkacak olan bir yasa ile 1 Ocak 2000'den başlatılan bir vergi getirilemez. Bu arada, yasaya eklenen stopajla ilgili hükümde, yatırım indiriminin sonuna "istisnası" sözcüğü eklenerek, bize göre literatüre aykırı bir sözcük yerleştirilmeye çalışılıyor.

Kâr dağıtımıyla ilgili ikinci ince ayar da, kâr dağıtılsın dağıtılmasın, kurumlar vergisinden müstesna kazanç ve iratlardan yapılacak stopajla ilgili. Bilindiği gibi, kurum kazancının yetersiz olması halinde, bazı istisnaların uygulanması, zarar artırıcı sonuç doğurmakta, gelir vergisi stopajının da, istisna tutarı üzerinden yapılması, zararlı kurumların vergi ödemesini gerektirmekteydi. Yapılan düzenlemeyle stopajın, istisnanın zarar artırıcı etki yaptığı dönem yerine, istisnadan kaynaklanan zararın indirim konusu yapıldığı dönemde yapılması öngörülüyor.