Ücretlinin günlük geçim indirimi 1 dolar!..

Bir dolar dedik ama aslında o kadar da değil, 92 cent...

Asgari ücretin vergi dışı bırakılması ile ilgili tartışmaların yoğunlaştığı şu günlerde, mevcut durumun yani ücretlilerde vergi dışı bırakılan tutarın ne olduğunu çoğunuz biliyorsunuzdur ama yine de açıklayalım; günlük 625 bin, aylık da 18 milyon 750 bin lira. Başka bir anlatımla, günlük 92 cent, aylık da 28 ABD Doları...

Gelir Vergisi Yasası'nın 31. maddesi ile ücretlilere "özel indirim" adı altında, bir geçim indirimi tanınmış ve tutarı da 2000 yılı için aylık 18 milyon 750 bin lira olarak belirlenmiş. Böylelikle, 2000 yılında ücret geliri elde edenlerin, aylık ücretlerinin 18 milyon 750 bin liralık kısmı vergi dışı bırakılmış oluyor.

Yetki Bakanlar Kurulu'nda
1 Ocak 2001'den itibaren, özel indirim tutarı yeniden belirlenecek. Özel indirim tutarını, asgari ücret tutarına kadar artırma konusunda, Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır (GVK Md. 31). Bakanlar Kurulu 1999'da günlük 500 bin lira olan özel indirim tutarını, 2000 yılı için yüzde 25 oranında artırarak 625 bin liraya yükseltmişti. Bakanlar Kurulu, 2001 yılı için henüz bir belirleme yapmış değil.

Şu anda işçi ve işveren temsilcileri, özel indirim tutarının asgari ücret düzeyine yükseltilmesi için, görüş birliğine varmış durumdalar. Yarın ki komisyon toplantısının gündeminde de, yine asgari ücretin vergi dışı bırakılması var. Bu kesimden gelecek baskıların, yeni özel indirim tutarının belirlenmesini, ne ölçüde etkileyeceğini önümüzdeki haftalarda göreceğiz...

Bazı çelişkiler
2000 yılında, ücretlilerin vergi dışı bırakılan özel indirim tutarının, günlük 625 bin lira olmasına karşılık, yine bu yıl da, ücretlilerin vergi dışı bırakılan yemek bedeli tutarının günlük 2 milyon 100 bin TL. (KDV hariç) olması, ilginç bir çelişki olarak göze çarpıyor.

Bu arada, 2000 yılında stopaja da tabi tutulmayan Devlet tahvili ve hazine bonosu faizi gelirleri tutarının, bir trilyon lirayı hatta 5 trilyon lirayı dahi bulsa, 5 kuruş vergisinin olmayışı bir başka çelişki. Aynı şekilde, 2000 yılında elde edilen borsa kazançlarının tutarı 100 milyar lira da olsa, 500 milyar lira da olsa 500 lira vergisi çıkmıyor. İşyeri kira geliri elde edenler de, 2000 yılında tutarı 4 milyar 375 milyon lirayı aştığında, bu gelirlerini yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecekler ancak, daha önce yapılan stopaj nedeniyle, vergi ödemeyecekleri gibi, üste vergi iadesi alacaklar. Ayda 1 milyar, yılda 12 milyar TL. işyeri kira geliri elde edenler de, beyanname verdiklerinde 12 lira vergi ödemeyecekleri gibi, üste vergi iadesi alacaklar.

Ne dersiniz, asgari ücretten dahi vergi alınan bu ülkede, on milyarlarca hatta trilyonlarca liralık bazı gelirlerden, vergi alınmayışı, garip bir çelişki değil mi?