Banka ve şirket evliliğine yüzde 33 prim!..

Hep insanlar evlenecek değil ya, bazen de bankalar ya da diğer şirketler evleniyorlar. "Ne zamandan beri?" diye sormayın, çünkü yıllardır bu evlilikler sürekli yapılıyor. Üstelik mutlu da oluyorlar...

Banka ve şirket evlilikleri, dünyada çok yaygın ancak bizde daha tam olarak başlamış değil. En önemli nedenlerinden biri de "evlilik vergisi". Evlenecek olan bankalar ya diğer şirketler, bu evlilik nedeniyle, değişik vergi ve harçlar ödeyeceklerini öğrenince, evlilikten vazgeçiyorlar.

Evlilik istisnası
Şirket evliliğine ilk teşvik, Özal döneminde getirilmişti. 1986 yılında yürürlüğe giren bir yasa ile Kurumlar Vergisi Yasası'nın "istisnalar" ile ilgili maddesine, bu konuda bir bent eklenmişti. Bununla sağlanan avantaj şuydu; devir alınan şirketin devir öncesi son bilançosunda gözüken zararlar, devralan kurumca beyan edilen kurum kazancından indirilebiliyordu.

Böylelikle, çok sayıda zararlı şirketin yeniden canlanmasına ve ekonomiye kazandırılmasına olanak sağlanıyordu. Uzun süre devam eden bu istisna, 1 Ocak 1994'den itibaren yürürlükten kaldırılmıştı.

Yeni avantaj
Şimdi aynı konu yeniden gündemde. Son zamanlarda, bazı bankalarda ortaya çıkan sorunlar ve yüksek tutardaki zararlar da gözönüne alınarak, bankaların devir ve birleşmesi teşvik edilmek isteniliyor.

Bunun için de, bankaların devir ya da birleşme şeklindeki evliliklerine başta birikmiş zararların indirimi olmak üzere, çeşitli avantajlar ve vergi, resim, harç istisnaları getirilmek isteniliyor.

Geçtiğimiz Cuma günü, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülerek kabul edilen yasa tasarısına göre, BDDK'dan izin almak suretiyle gerçekleştirilecek banka birleşme ve devirleri, kurumlar vergisinden müstesna olacak. Ayrıca, birleşmelere ait her türlü tescil işlemi, devralınan kağıtlar ve teminat mektupları da, vergi, resim ve taşıt alım vergisi dahil, harçtan istisna olacak. Zararlı bankayı devir alan ya da birleşen bankaya; devir aldığı bankanın, devir öncesi son bilançosunda gözüken zararını kurum kazancından indirme olanağı sağlanacak. Böyle olunca da, banka indirdiği zarar tutarı kadarlık kısım için, yüzde 33 oranındaki kurumlar vergisi ve fonu ödemeyecek. Daha önceki düzenlemede, indirilen zarar, normal zarar kabul edilmeyip bir "vergi istisnası" olarak tanımlandığı için stopaja tabi tutuluyordu.

Diğer şirketler
Yeni çıkartılacak olan yasa da, bu tür bir stopajın yer alıp almayacağı şu aşamada net olarak belli değil. Ancak stopajın olmaması halinde, zararlı bankayı devir alan ya da birleşen bankaya, devlet, tahsil etmediği kurumlar vergisi ve fon payı nedeniyle, mahsup edilen zarar tutarının yüzde 33'ü oranında vergi avantajı sağlamış olacak.

Bankalar için getirilen ve önümüzdeki günlerde yasalaşması beklenen bu düzenlemenin, banka dışındaki diğer anonim ve limited şirketleri de kapsaması, bu şirketlerin de ekonomiye kazandırılmasına olanak sağlayabilir. Tasarı henüz Meclis Genel Kurulu'na gelmedi, konunun bu yönünü de düşünmekte yarar var...