8 Kasım tarihinde Avrupa Komisyonu Türkiye'nin "Katılım Ortaklığı" belgesini açıklayacak. Üye devletler tarafından oylanacak olan metin Türkiye'nin AB'ye tam üye olabilmesi için hangi alanlarda hangi ilerlemeleri kaydetmesi gerektiğini açıklığa kavuşturacak. Türkiye'ye AB üyeliği yolunda yerine getirmesi gereken kısa, orta ve uzun vadeli hedefler verilecek.

Türkiye'nin bu aşamadan sonra "Ulusal Program" olarak nitelendirilen bir plan hazırlayarak bu hedeflere nasıl ulaşacağını açıklaması gerekecek. Ulusal program Türkiye'nin ne kadar zaman içerisinde hangi konularda mevzuatını Avrupa Birliği'nin ki ile uyumlu hale getireceğine ilişkin detayları içerecek.

Avrupa Birliği artık aday ülkelerin alacakları mali yardımı, katılım ortaklığı belgesinde belirtilen hedeflere ulaşılmasına bağlıyor. Katılım ortaklığı belgesi ile uyumlu olarak hareket eden ülkeler mali yardıma hak kazanacaklar. Avrupa Komisyonu hazırlayacağı yıllık raporlar ile aday ülkelerin bu alandaki ilerlemelerini değerlendirecek. AB mali yardımı peşinen vermek yerine bir teşvik yöntemi olarak kullanmak istiyor. Bu aşamada Türkiye'nin kesinlikle kabul etmeyeceği bir takım koşulların Katılım Ortaklığı Belgesine dahil edilmesi riski var. Bu durumda Türkiye'nin bazı koşulları kabul etmemesi mali yardımdan da yararlanamaması anlamına gelebilir.

Üye devletlerin katılacağı oylamada Katılım Ortaklığı Belgesi'nin kabul edilebilmesi için nitelikli oy çokluğu gerekiyor. Oylamanın oybirliği gerektirmemesi bazı devletlerin veto haklarını kullanma riskini ortadan kaldırıyor. Ancak unutulan bir detay var, Katılım Ortaklığı Belgesi tek başına geçerliliği olan bir metin değil ve bu belgenin hukuki dayanağı olacak bir çerçeve yönetmeliğin çıkarılması gerekiyor. Bu yönetmelik Türkiye'nin hangi şartlarda mali yardımdan yararlanabileceğini belirten çok stratejik bir belge. Çerçeve yönetmeliğin çıkarılabilmesi için ise oybirliği gerekiyor. Katılım Ortaklığı Belgesi, Türkiye'nin beklediği şekilde çıksa dahi çerçeve yönetmeliğe son anda eklenebilecek bazı koşullar Türkiye'nin mali yardımdan yararlanmasını zora sokabilir. Diğer bir deyişle vetolarını kullanmayı düşünen devletler çıkarılacak metne istedikleri şekli verebilirler. Dolayısıyla bu hafta açıklanacak Katılım Ortaklığı Belgesini mutlaka çerçeve direktifiyle beraber değerlendirmekte yarar var.

MURAT PEKSAVAŞ