Fransa'nın Ankara Büyükelçisi Bernard Garcia: Chirac ve hükümetimiz her türlü çabayı gösteriyor. Olağanüstü gündemle getirilen tasarıya müdahale edemiyoruz.

"Kızıl Danny'i ben engelledim"
"Ermenİ soykırımı" tasarısının geçen ay AP'de onaylanması neredeyse kesindi. Kızıl Danny lakaplı Con Bendit'in bu girişimini duyduğumda tüylerim diken diken oldu. Tasarıya ilk müdahaleyi ben yaparak engelledim. Hemen Fransa'nın AB işlerinden sorumlu Bakanı Pierre Moscovici'yi aradım. O'na "Acilen müdahale et. Bu tasarı kesinlikle çıkmamalı" dedim. O da AB Türkiye raportörü Philippe Morillon'u arayarak durumu bildirdi. Morillon Bendit'i aradı ve vazgeçirdi.

Türkiye'nin Paris Büyükelçisi Sönmez Köksal: Senato'daki bu siyasi oyunun Türkiye'nin sırtından oynanması kabul edilecek bir şey değil. İlişkilerimizi gerer.

7 Kasım'da Senato'nun soykırımı tanıyan bir metni kabul etme ihtimali sizce kuvvetli mi?

- Gördüğümüz kadarıyla kuvvetli. Bütün işaretler bunun böyle olacağını gösteriyor.

*2.5 yıl sonra bu noktaya gelinmesini nasıl değerlendiriyorsunuz? Fransız sağı ve solunda göre tutum değişikliği gözleniyor mu?

- Sağ ve solda söz ettiğiniz tutum değişikliğinin nedeni yine partiler arası çekişme. Bu çekişmenin temelinde önümüzdeki yıl yapılacak mahalli seçimer ve onu izleyecek genel seçimlerle, cumhurbaşkanlığı seçimleri var. Mayıs 98'de bu kararı Meclis'te çoğunlukta olan iktidar grubu, yani Sosyalist ve Komünistler kabul etmişlerdi.

* Peki ne değişti?

- Senato'da, divan toplantılarında bir oyuna şahit olduk: Hemen hemen her toplantıda Sosyalist Grup Başkanı Claude Estier ve Komünist Grup Başkanı Bayan Luc, bu meseleyi gündeme aldırma çabası içine girdiler. Sağ partiler adeta bu teklifi bloke eder konuma düşürüldüler. Sosyalist ve Komünistler Ermeni seçmene dönerek "Bakın biz çoğunluğa sahip olduğumuz Meclis'ten bu soykırım tasarısını rahatlıkla geçirdik. Sağ partilerin çoğunlukta olduğu Senato tarafından bu engellenmektedir" şeklinde bir propagandaya dönüştürdüler meseleyi. Bunun karşısında sağ partiler, birkaç defa, hükümeti Dışişleri Komisyonu'na çağırarak "Hükümetin tutumu nedir?" diye sorguladılar. Ve orada hükümet yasaya, resmi olarak, karşı bir tavır koydu ve kabulünü istemediğini söyledi. Buna rağmen hükümeti oluşturan partilerin senatörleri bunu kurcalamaya devam ettiler. Öyle zannediyorum ki, sağ partiler şunu deme noktasına geldiler: "Öyle bir tutum takınalım ki, Meclis'ten gelen teklifi aynen kabul etmeyelim, yasalaşmasın. Buna mukabil, biz aynı içerikteki başka bir metni kabul ederek bu defa süreci tersinden, Senato'dan başlatalım ve o zaman, bu metin Meclis'e gittiğinde aynı çoğunluk milletvekilleri, hükümeti dinleyecekler mi, dinlemeyecekler mi görelim?" Bu tamamıyla politik bir oyun haline dönüştü, görebildiğimiz kadarıyla... Tabii bu siyasi oyunun Türkiye'nin sırtından oynanması kabul edilecek birşey değil. Bu arada duyuyoruz ki, Ermeni diasporası, hatta Ermeni Büyükelçiliği bütün gücüyle böyle bir kararın geçirilmesi için her türlü faaliyeti, gayreti gösteriyor.

*Fransa sadece kendi anayasasına göre değil, dünyada da bir ilk oluşturmayacak mı? Diğer ülkelerdeki benzer kararlar yasa değil, tavsiye kararı sanırım?

- Belçika, İtalya veya Arjantin'de yasama organlarının dış politikaya ilişkin bir konuda kabul ettiği metinler hep tavsiye kararı. Fakat Fransa'daki olay nitelik itibarıyla farklı çünkü "kanun" söz konusu. Bu niçin böyle? Çünkü Fransız Anayasası'na göre yasama Meclisi, yani Senato ve Millet Meclisi, tavsiye kararı da kabul edemez. Üstelik dış politika da cumhurbaşkanı ile hükümetin görev alanına girer ve parlamento karışamaz. 1958 Fransız Anayasası meclislere dış politika konusunda bir görüş bildirme imkanı vermemiş. Bu geçen teklif ve geçirilmek istenen yasa tasarısı bu açıdan da bakılınca çok ters. Diğer bütün ülkelerde emsalini gördüğümüz tavsiyelerin ötesinde, bir nitelik kazanıyor. O itibarla önemli. Yani tavsiye kararıyla, kanun çok farklı şeyler. Öyle zannediyorum ki diğer ülkeler için de kötü bir emsal teşkil edecektir.

* Yabancı basın devamlı Türkiye'nin ekonomik konuları, özellikle de silah alımlarını şantaj olarak kullandığını yazıyor?

- Bu bence Türkiye'nin etrafında yürütülen propagandanın bir parçası. Evet savunma sanayiinde belirli alanlarda işbirliğimiz var, fakat Türkiye-Fransa ekonomik ilişkilerinde savunma sanayiinde yaptığımız işbirliği yüzde 2-2.5 gibi fevkalade düşük bir oran. Onun için bu söylenen adeta dezenformasyonun bir parçası.

*Tasarının geçmesi durumunda getirebileceği somut sonuçlar neler olabilir?

- Türkiye ile Fransa 130 milyonluk bir kitlenin çıkar bütünlüğünü temsil ediyor. Biraz evvel ulaştığımız ticaret hacminden söz ettim: 45 milyar Frank... Benim endişem resmi kanallardan gelecek tepkinin ötesinde, asıl Türk insanının bireysel açıdan ortaya koyacağı tepki.

Bir haftalık tatil taktik icabı...
ABD'deKİ olaydan sonra Fransız medyasında bir suskunluk yaşadık. Her zaman böyle bir olay arefesinde basın bir makale bombardımanına tutardı bizi. Şimdi bir sessizlik var. Bir baskın suretiyle bunun Fransa'da sonuçlandırılmak istendiğini görüyorum. Öyle bir taktikle hareket ediliyor. 7 Kasım'ın seçilmesi manidar! Bu, Fransa'da tatil haftasıydı. Geçen hafta laf ola bir senato toplantısı yapıldı. Salı'ya senatoda kimseyi bulmak mümkün değil. Böylece bizim girişimlerimiz engelleniyor.