Deprem bölgesinde KDV sorunu

Son zamanlarda, ihracatçıların yaşadığı sorunlardan biri de, deprem bölgelerinde faaliyette bulunan firmalardan aldıkları mallarla ilgili. KDV yasasına göre, ihracat işlemleri KDV'ye tabi değil. Bu nedenle ihracatçılara, ihraç ettikleri mal ve hizmetlerle ilgili olarak yurt içinde ödedikleri katma değer vergisi, vergi dairelerince iade ediliyor. İadenin alınabilmesi için, ihraç edilen mal ve hizmetle ilgili alış ve satış faturalarının deftere kaydedilmesi ve malın gümrük hattını geçmesi gerekiyor. Aslında buradaki KDV iade işlemi, bir vergi teşviki olmayıp, ihracatçının satıcılara ödediği KDV'yi aylar sonra Devletten geri almasından ibarettir. Ne yazik ki, son aylarda ortaya çıkan hayali ihracat tespitleri, yanlış anlaşılmalara neden olduğu için, gerçek ihracatçıları da zor durumda bırakmıştır.

Mücbir sebep ve deprem
17 Ağustos ve 12 Kasım 1999'da meydana gelen depremler nedeniyle, Maliye Bakanlığınca çıkarılan bir tebliğ ile depremden zarar gören illerdeki mükellefler "mücbir sebep hali" kapsamına alındı. Bu kapsamda Kocaeli, Sakarya, Yalova, Bolu ve Düzce illerinde faaliyet gösteren mükellefler, mücbir sebep hali sayılan süre içerisine rastlayan beyannameleri vermek ve vergi ödemek zorunda değiller. Halen Sakarya, Bolu ve Düzce illerinin merkezi ve ilçeleri ile Kocaeli ilinin Gölcük ve Karamürsel ilçeleri mücbir sebep hali kapsamında...

Maliye Bakanlığı mücbir sebep hali kapsamındaki mükelleflerden, satın alınan mal ve hizmetlere ait KDV'nin, ihracatçılara iade edilmesinde, henüz net bir görüş ortaya koyamamış durumda. Bazı vergi dairelerince, mücbir sebep kapsamındaki satıcıların beyanname vermedikleri ve/veya vergilerini ödemedikleri gerekçesiyle, 70 No.lu KDV Genel Tebliğini de gerekçe göstererek ihracatçılara iade yapmıyor. Oysa, Danıştay Maliye'nin 70 No.lu Tebliğdeki müteselsil sorumlulukla ilgili katı tutumu yumuşatmış olup, Tebliğdeki "mütesilsil sorumluluk kapsamına girmese dahi herhangi bir nedenle Hazine'ye intikal etmeyen vergi Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29. Ve 32. Maddelerine göre indirim ve iade konusu yapılmayacaktır" şeklindeki cümleyi iptal ederek; aralarında menfaat ilişkisi bulunmayan satıcılardan alınan faturalardaki KDV'nin herhangi bir nedenle vergi dairesine beyan edilmemesinin veya ödenmemesinin, indirim ve iadeye engel olmadığına karar vermiştir. (Dn. 11. Dairesinin 27.03.2000 Tarih ve E. 1998/4856, K. 2000/1115 Sayılı Kararı)

Bölgeye olumsuz etkisi
Mücbir sebep nedeniyle, satıcı firmaların vergi beyannamesi vermemelerinde, ihracatçı firmaların bir kusuru olmadığı açıktır. Beyanname vermeyen mükellefler arasında Devlete ait elektrik dağıtım müesseseleri ve bazı sanayi kuruluşları da bulunmaktadır. İhracatçılara yurt içinde ödedikleri KDV'nin iade edilmemesi, zaten zor durumda olan ihracatımızı olumsuz yönde etkileyeceği gibi, ihracatçı firmaların mücbir sebep kapsamındaki mükelleflerden mal ve hizmet satın almalarını da engelleyebilecektir. Kuşkusuz bu da, deprem bölgesindeki mükellefleri ve ticari hayatı olumsuz yönde etkileyecek.

Bu aşamada yapılması gereken, deprem bölgesinden alınan mal ve hizmetlerle ilgili sorunu biran önce açıklığa kavuşturmak olmalı.