İyi ki Hava Trafik Kontrol görevlilerinin ücretleri düşük kalmış da bizim de başımızın üstünde dolaşan felaketten haberimiz olmuş.
Düşük ücretlerle günde 13 saat çalışmaktan tepeleri atmasaydı, yıllardır "Allah'a emanet" uçtuğumuzu bile bilemeyecektik. Ben de herkes gibi bir süredir Hava Trafik Kontrol görevlilerinin ücret anlaşmazlığına kızıp iş yavaşlattıklarını düşünüyordum.
İşin aslını öğrenince ağzım açık kaldı.
Meğerse, kontrol görevlilerinin iş yavaşlattıkları filan yokmuş, şu anda, uluslararası hava trafik kurallarının gerektirdiği hızda çalışıyorlarmış. Asıl daha önceki çalışmaları "hızlandırılmış" bir çalışmaymış.
Gittikçe yoğunlaşan hava trafiği ve eksik eleman yüzünden "inisiyatif kullanarak" trafiği hızlandırıyorlarmış.
Bu "inisiyatif kullanarak trafiği hızlandırma" lafını duyduğum anda içim hop etti. Ben hava trafiğinden anlamam elbette. Ama karayollarında "inisiyatif kullananları" iyi bilirim. İnisiyatif kullanıp hız limitlerini kendine göre yorumlayan, önündeki aracın burnunun dibine giren ya da gayet inisiyatifli bir biçimde, "geçerim herhalde" hesabı yapıp geçiş yasağı olan yolda araba sollayanları herkes gibi yakından tanırım. O yüzden, hava trafik kontrol görevlilerinin hangi konularda ne kadar inisiyatif kullandıklarını merak ettim ve biraz soruşturdum. Konuştuğum kontrol görevlileri adlarını vermek istemediler. Ama şu trafik hızlandırma denen şeyin ne olduğunu bütün açıklığıyla anlattılar: Uluslararası hava trafik kurallarına göre, kalkış ve inişlerde iki uçak arasında beş dakika mesafe bulunması gerekiyor. Tıpkı karayolunda önünüzde seyreden araçla aranızla belli bir mesafeyi korumanız gibi... İşte görevliler, bu noktada inisiyatif kullanarak bu mesafeyi 3-4 dakikaya indiriyorlar. Bu neye yol açıyor: Kalkışlarda, uçağın dönüşünü tam görmeden diğer uçağın kaldırılması, uçakların havada çarpışması riski taşıyor. İnişlerde ise arkadaki uçağın öndekinin üstüne çıkmasına, ya da birbirlerinin türbülansından etkilenmelerine... Kısa arayla indirilen iki uçaktan öndeki küçük bir uçak, diğeri süpersonic bir jetse, jet pilotu bazen pas geçmek zorunda kalıyor. Tabii, eğer fazla alçalmışsa, pas geçmeye çalışmak da ayrı bir risk yaratıyor.
Görevliler, yine trafiği hızlandırmak amacıyla zaman zaman "paralel uçurma" yoluna gittiklerini; yani uçaklardan birini yolun dışına aldıklarını, oysa bunun ancak çok özel hallerde ve özel bildirimle yapılabileceğini anlatıyor. Üstelik de bütün bu riskli işleri, yorgunluktan konsantrasyonları zayıflamış bir halde yapıyorlar. Çünkü uluslararası kurallara göre günde 6 saat çalışmaları gerekirken, onlar 13 saat çalışıyorlar.
Ama ne gariptir ki, ücret meselesinde tepeleri atana kadar bu skandaldan kamuoyunu haberdar etmiyorlar.
İşin bir başka garip tarafı, bu "inisiyatif kullanımı"ndan pilotlar da şikayet etmiyor.
Yolcular, yani halk ise öğrendikten sonra da aldırmıyor. Ne biçim bir kamuoyuyuz ki, bu olayın patlak vermesinden sonra, "Vay, siz ne hakla uluslararası kuralları ihlal edip bizi riske atarsınız" diye hesap soracağımıza, hala "neden eskisi gibi inisiyatif kullanmıyorsunuz diye kızıyoruz. Onlardan, uçakları arka arkaya kaldırıp çarpıştırma riskini almalarını istiyoruz. Çünkü bütün geri kalmış toplumlar gibi, canımıza değer vermiyor, "Allah'a emanet" yaşamaktan rahatsız olmuyoruz.
