Yeni vergiler...

Hedeflere ulaşılması halinde, Türkiye için, yeni bir dönüm noktası olacağı ve geleceğini değiştireceği belirtilen 2001 yılı bütçesinin yumuşak karnı, vergi gelirleri olarak gözüküyor. Nedenine gelince, bütçenin açıklanan rakamlarla gerçekleşebilmesi için, mutlaka yeni gelir gerekiyor. Bu da vergi gelirleri olacak. Şu günlerde, vatandaşın en çok merak ettiği konu ise, hükümetin yeni vergileri ya da ek vergileri, nasıl ve hangi kalemlere koyacağıyla ilgili.

Ek vergi kaçınılmaz
2000 yılı bütçesinde, deprem nedeniyle alınan vergiler gibi, bir defaya mahsus vergi gelirleri vardı. 2001 yılı bütçesinde, böyle bir gelir olmayacağı için, boşluk doğacak. 2001 bütçesi için tahmin edilen 31,8 katrilyon liralık vergi gelirine ulaşılabilmesi için, ek vergi geliri alınması kaçınılmaz gözüküyor.

Şu aşamada, "özel iletişim vergisi" ve "işlem vergileri" ile 8 yıllık "Eğitime Katkı Payı"nın, uygulama süresinin uzatılacağı netleşmiş durumda. Vergi daireleri, belediyeler ve gümrüklere verilen beyannamelerden, SSK bildirgeleri ile taşıt kayıt, tescil ve devir işlemlerinden, spor toto, loto ve sayısal loto kuponları ile at yarışı kuponundan, uçak bileti, GSM aboneliği ve tapu işlemlerinden sağlanan özel işlem vergilerinin 31 Aralık 2002'ye kadar uzatılması sözkonusu.

Bu arada Kurumlardaki "Geçici Vergi" oranının yüzde 20'den 25'e, 2001'de 6 ay olan beyan süresinin üç aya indirilmesi yönünde, bir düzenleme yapılacak. Bunun için, bir kararname çıkartılması yeterli oluyor. "Ek Motorlu Taşıtlar", "Ek Emlak" ve "Ek Taşıt Alım Vergileri"nin de uygulama süresinin uzatılması sözkonusu. Ancak, kesin durum, liderler toplantısından sonra belli olacak. Ayrıca, Damga Vergisi ve Harçlar başta olmak üzere Motorlu Taşıtlar ve Emlak Vergileri'nin, yeniden değerleme oranına göre artırılması yoluna gidilecek.

Düşünülmeyen vergiler
Buna karşılık, daha önce büyük tepkilere neden olan faiz vergisi, Ek Gelir ve Ek Kurumlar vergilerinin yeniden konulmayacağı da kesin gibi. Bazı gazetelerde yeniden getirileceği şeklinde haberlerin yeraldığı "Hayat Standardı Esası", kesinlikle sözkonusu değil.

Mali Milat'ın ve buna bağlı olarak "nereden buldun?" uygulamasının 2001'den itibaren başlatılması gündemde bile değil. Başka bir anlatımla, şu aşamada bu tür bir düzenlemeye gidilmesi de sözkonusu değil. Aynı şekilde 2001'de "asgari ücretin vergi dışı bırakılması" da, bundan kaynaklanacak katrilyonluk vergi kaybı nedeniyle düşünülmüyor.

Yeni vergi yasası
Önce yasanın hatalı yorumuyla, ardından da kararname ile alınmak istenen ancak Danıştay'ca iptal edilen "yatırım indirimi stopajı" bu kez yasa ile getiriliyor. 2000 yılı vergi gelirlerinde 350 trilyon liralık bir kayıp yaratan bu hatada direnilmeyip, yasal düzenleme yoluna gidilmesi, sevindirici bir olay. Ancak, yasanın yürürlük tarihinin 1.1.2000 olması halinde, bu kez de "geriye dönük vergi" tartışmaları başlayacak...

Aynı şekilde bu yıl, trilyonluk "Hazine bonosu ve Devlet tahvili" faiz geliri ile "borsa kazancından" vergi alınmasını engelleyen "enflasyondan arındırma" oranının hesaplanmasıyla ilgili hatalı tanımın da, yine yasa ile ancak geriye dönük olmayacak şekilde değiştirilmesi sözkonusu. Bu arada 4481 sayılı Yasanın 15. maddesinde yeralan ve RTÜK, IMKB, RK ve SPK'nın gelirlerinden alınan paylarla 230 trilyon liralık gelir yaratan uygulamanın, yasa değişikliği yapılmak suretiyle, 2001'de devam ettirilmesi de gündemde...

Vergi yasalarında yapılacak değişikliklerden biri de "Bireysel Emeklilik" konusuyla ilgili. Gelir ve Kurumlar Vergisi yasalarında, bazı maddeler değiştirilerek, bireysel emeklilik sistemine katılım teşvik ediliyor. Ödenecek katkı paylarının vergi matrahından indirimi, emeklilik dönemi gelirlerinin belirli tutara kadar gelir vergisinden istisna edilmesi ve emeklilik yatırım fonlarının portföy işletmeciliğinden doğan kazançlarının, kurumlar vergisinden istisna edilmesi amaçlanıyor.

Ayrıca, bankacılık işlemlerinde tek hesap numarasının aranması, vergi incelemelerinin etkinleştirilmesi, otomasyon sisteminin genişletilmesi düşünülen diğer önlemler arasında...

Bu arada, faizi ile birlikte 10 milyar doları aşan, vadesi geçmiş vergi borçları, SSK ve Bağ-Kur primi borçları nedeniyle, herhangi bir af sözkonusu olmaksızın, bir ödeme kolaylığını gidilmesi de, gündeme gelebilecek konular arasında yeralıyor...