'Polis beni tutuklar mı?'
Türkiye'deki turistleri telaş sardı. Sayımda, ilgileri olmayan sorulara cevap verecekleri gibi otelden çıkmaları da yasak 8 aydır dünyayı dolaşan ve hep sokakta uyuyan Avustralyalı Nicole soruyor: Polis o gün beni sokakta görse tutuklar mı?
İstanbul'da turist olarak bulunan ve Sultanahmet'teki otellerde konaklayan çok sayıda yabancı, Pazar günü yapılacak nüfus sayımında uygulanacak sokağa çıkma yasağının stresini yaşıyor... Kendilerinin neden sayılacağını hiçbiri henüz anlamış değil... İrlandalı Alvin, Conor ve Ross isimli üç arkadaş olayı şu cümlelerle özetliyor: "22 October 2000 Population Census Crisis in Sultanahmet" (Yani 22 Ekim 2000 Sultanahmet Nüfus Sayımı Krizi).
Paris Hotel&Hostel'dan içeri girip resepsiyona yöneldim. Ön büroda görevli İbrahim Çıdak isimli genç, yüksek sesle elindeki notu okuyordu:
"There is a counting on Sunday. You have to stay here because government don't give permission to go out. Sorry." (Pazar günü sayım vardır. Otelde kalmalısınız. Çünkü hükümet otelden dışarı çıkmanıza izin vermiyor.)
Bu arada bir turist yaklaşıyor yanına; "Ne diyorsun sen" diye soruyor... İbrahim, ezbere söyleyiveriyor kağıtta yazılanları. Adam soruyor yine; "Ne sayacaklar?.." Çünkü, 'counting' (sayım) lafı havada... Elma sayımında da, armut sayımında da kullanılır. Yani İbrahim bilse İngilizcesini, diyecek ki, "Pazar günü kelle sayacaklar mister..."
Bunları sor dediler
Sultanahmet'teki otellerdeki yabancıları sayma işi, otel çalışanlarından birine verilmiş. Antea Otel'deki sayımı yapacak kişi de Hüseyin Ağaçcı...
*Eğitim aldın mı Hüseyin?
Aldım abi, nüfus müdürlüğünde...
* Ne soracaksın turistlere?
Soruları İngilizce sorup bu formlara Türkçe işaretleyeceğim.
* Ya Çinli varsa otelde, İngilizce bilmiyorsa...
Anlatırız derdimizi abi merak etme.
* Mesela ne soru var yabancılar için?
Çalışamama ve iş aramama nedeni gibi.
*Turiste ne bu sorudan?
Ben ne bileyim, soracaksın dediler, soracağız.
Ne olacak benim halim
Sultanahmet Köftecisi'nin yanındaki Penta Turizm'den içeri giriyorum. Sırt çantalı genç bir turist kız, görevliye soruyor. Meltem Maviş adlı görevli Avustralyalı Nicole Hahn'ı teskin etmeye çalışıyor: No problem, don't worry... (Sorun yok, endişelenme...)
Kızın derdi ne biliyor musunuz...
Nicole, Şubat'ta Sydney'den dünya turuna çıkmış. Birçok ülkeyi dolaştıktan sonra Türkiye'ye gelmiş. Maceracı bir kız. Dünyanın heryerini gezmeyi kesin kafasına koymuş bir kere. Otelde kaldığı yok. Çantasındaki uyku tulumu gecelemesi için yeterli. Buluyor uygun bir yer. Giriyor uyku tulumunun içine. Zaten otel parası verse bir ayda evine dönmek zorunda kalacak. Derdi şu... Duymuş ki Pazar günü turistlere sokağa çıkma yasağı var. O zaten sokakta yatıyor. Hele şu sıralarda Sultanahmet Parkı'nı mekan seçmiş. Meltem Hanım'a soruyor: Pazar günü beni polisler yakalarsa tutuklar mı?
Rezervasyon iptali yok
22 Ekim Pazar günü ne karada kaçan ne de denizde yüzen elimizden kaçabilecek. Sayım için görevlendirilen tam 910 bin 703 sayım memuru ellerinden geleni yapacaklar.
Ancak sayım memurlarının turistleri sayarken karşılaşabilecekleri çok büyük bir problem var. Bu da dil sorunu... Devlet İstatistik Enstitüsü turistleri sayarken karşılarına çıkabilecek dil problemini aşmak için özel timler kurdu. Bu timdeki her eleman iyi derece de İngilizce bilmesi gerekiyor.
Yabancı dil bilen sayım elemanlarını bulma işlemi ise her ilçede kurulan ve kaymakamın başkanlığını yaptığı özel sayım komitesine devredildi.
Yabıncı dil bilen sayım memurları ilk önce ilkokullardaki ve liselerdeki yabancı dil öğretmenleri arasından seçildi. Öğretmenlerin sayısının yetmediği bölgelerde ise otellerde çalışan, yabancı dil bilen ve üniversite mezunu kişiler tercih edildi. 16-19 Ekim tarihleri arasındaki kurslarda sayım memurlarını eğitmek için 9 bin 691 eğitmen görev yaptı.
Turistlerin sayımından çok geç haberleri olduğunu belirten turizm acentaları yetkilileri ise, "Yeni gelecek kafilelere bilgi veremedik. Eğer haberleri olsaydı belki rezervasyonlarını iptal edebilirlerdi ancak şimdi böyle bir şey söz konusu değil" dediler.
Nüfus sayımı en çok Kuşadası'nı vuracak
Kuşadası'nda turizm, 'gay krizi'nden sonra Pazar günü yapılacak nüfus sayımı nedeniyle uygulanacak sokağa çıkma yasağı ile yine büyük darbe yiyecek. O gün ilçeye demirleyecek 7 ayrı gemideki 10 bin turist ve 4 bin personel, polis kontrolünde sadece Efes ve Meryem Ana'ya gidebilecek. Polis kontrolü dışında gezen turistler gözaltına alınacak. 22 Ekim'de yasak nedeniyle dükkanların kapalı olacağı ilçedeki meslek örgütü başkanları biraraya gelerek Kaymakam Hayrettin Altunok ile bir toplantı yaptı. Başkanlar toplantı sonrası protesto için Ankara'yı faks yağmuruna tuttu. Yasak nedeniyle dükkanlarının kapalı olacağını söyleyen esnaf ise, "Dükkanların kapalı olması yüzünden milyonlarca dolarlık kaybımız olacak" diyerek olaya tepki gösterdi.
Gerekirse Tarzanca devreye girebilir
Formların sadece İngilizce hazırlanması birçok probleme sebep olacak. 'Bütün turistlerin İngilizce bilmesi gerekir' mantığıyla hazırlanan formlar nüfus sayımı memurlarını hayli zorlayacak. Küba'dan, Çin'den ya da Japonya'dan gelen bir turist İngilizce bilmiyorsa bu noktada Tarzanca'nın devreye girmesi bekleniyor. Uzakdoğulu turistleri sayacak memurlar hazırlıklı olsalar da işleri hiç kolay değil. İşte soracakları sorulardan bazıları:
* İş arıyor musun?
Şigato wa hoşhidesu ka? (Japonca)
Ni zhao gongzuo ma? (Çince)
* Okuma-yazma biliyor musunuz?
Nihongo kakimas ka to yomimasu ka?(Japonca)
|