Trilyonluk borsa kazancına da vergi yok

Dünkü yazımızda, trilyonluk Hazine bonosu ve Devlet tahvili faizi gelirinden, bir kuruş dahi vergi alınmadığını açıklamıştık. Benzer durum, borsa kazançları için de sözkonusu... Gerçi bu yıl borsanın durumu pek içaçığı değil ama yine de üç aylık süre içinde, alım-satım yapıp kazananlar var. Mevcut yasaya göre, 2000 yılında, borsadan 10 milyar, 100 milyar hatta 1 trilyon lira ve daha fazla kazanç sağlayanlar da vergi ödemeyecekler...

Konuyu bundan 5 ay kadar önce ilk kez Sabah'ta "Aritmetiğin Cilvesi" başlığı altında biz açıklamıştık. Ancak hiçbir adım atılmadığını ve Meclis'e verilen "Bazı Vergi Yasalarında Değişiklik Yapılması" tasarısında da yeralmadığını görünce, birkez daha ele almayı uygun gördük.

Vergi niçin yok?
Aslında var ama alınamıyor. Çünkü yasa maddelerinde bazı hatalar var. Yasaya bakarsanız, "üç ay içinde elden çıkartılan hisse senetlerinden sağlanan kazanç", değer artışı kazancı olarak gelir vergisine tabi tutuluyor (GVK Geçici Md. 56/D-1). Kazancın 3 milyar 500 milyon lirayı aşan kısmı için vergi ödenmesi gerekiyor (GVK Geçici Md. 56-D'nin ikinci fıkrası).

Peki, nedir o verginin alınamadığı bir başka madde? diye soracak olursanız, onu da açıklayalım. Gelir Vergisi Yasası'nda "indirim" yani "enflasyondan arındırma" oranı ile ilgili bir madde var (GVK Md. 76/2). Maddeye göre, indirim oranı aşağıdaki gibi hesaplanıyor.

Oturup hesap yapıyoruz; 2000 yılı yeniden değerleme oranı yaklaşık yüzde 50, aynı dönemde Devlet Tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan ortalama faiz oranı ise yaklaşık yüzde 40 civarında. Bu durumda, 50'yi 40'a bölünce "yüzde 100'ün üzerinde bir indirim oranı" çıkıyor. Böyle olunca da, borsadan 2000 yılında ister 100 milyar, isterse 1 trilyon hatta 10 trilyon lira kazanç elde edilsin, hiç vergi çıkmıyor. Çünkü, kazancın tamamı yüzde 100'ün üzerinde "indirim" yani "enflasyondan arındırma" oranı uygulanarak yok olmuş.

Ister inanın, ister inanmayın, mevcut durum yasalara göre bu...

Ne yapılabilir?
Diyeceksiniz ki "ne yapılabilir?"Aslında ne yapılabileceğini, iki buçuk yıl önce, bu konudaki vergi düzenlemeleri sırasında söylemiştik; yapılan işlem üzerinden; onbinde bir ya da binde yarım oranıda "işlem vergisi". Başlangıçta ilgi duyulan bu önerimize, nedense son anda itibar edilmedi. Edilmeyince de, olanlar oldu. Yüz trilyonlarca liralık vergi toplanamadı.

Şu aşamada iki yol gözüküyor. Ya "işlem vergisi" getirilecek ya da indirim oranını "yeniden değerleme" oranına bağlayacak şekilde yasa değişikliği yapılacak. Aksi halde, trilyonlarca liralık vergi geliri uçmaya devam eder...

İNDİRİM ORANI =2000 yılı yeniden değerleme oranı / Aynı dönemde Devlet tahvili ve Hazine bonosu ihalelerinde oluşan bileşik ortalama faiz oranı