Dünyanın en büyük ikinci şirketi ve en büyük mikroçip üreticisi Intel'in patronu Andy Grove, Nasdaq'ın Türkiye için çok iyi bir örnek olduğunu, ancak birebir kopyalanmaması gerektiğini söyledi. Tüm bilişim patronlarının "Teknolojinin babası" olarak niteledikleri Grove, "Nasdaq size ders olmalı. Çünkü oradaki patlama ve çöküşleri Türk ekonomisi kaldıramaz. Bu nedenle dot.com fırtınasını sizinki gibi ülkeler çok daha temkinli atlatmalı" dedi. Türkiye'nin interneti amaç değil, araç olarak kullanması gerektiğini belirten Grove, sorularımızı şöyle yanıtladı:

* Türkiye pazarı ile görüşleriniz neler?

Gelişmeye en açık ve bilişim teknolojilerine en iştahlı ülkelerden biri. Bu konuda gelişmekte olan ülkeler arasında en hızlı büyüyenlerden biri olduğunu söyleyebilirim. Bizim açımızdan da fazlasıyla önemsenmesi gereken bir pazar. Tepe yöneticilerimizin Türkiye'ye gelerek, incelemeler yapması da bizim bu pazara özel bir önem verdiğimizin kanıtı.

* Yeni ekonominin Türkiye'ye yansıması nasıl olacak?

İsterseniz buna baştan bakalım. Birkaç çılgın çocuk, bundan birkaç sene önce akıllarına gelen ilk yaratıcı fikirle milyarlarca dolar kazandı. Şimdi görüyorsunuz, düzenlediğimiz organizasyonlarda yanımızda oturuyorlar. Hisse senetlerinin değeri ya da banka hesaplarındaki paraları, bizim bir ömür boyunca çalışarak yarattığımız rakamlara yakın.

* Bu sizi korkutuyor mu?

Başta bu trend bizi nasıl etkiler diye tereddüt ettik. Ama sonradan gördük ki, onların başarısı internete olan talebi, dolayısıyla PC'lere ve mikroçiplere olan ilgiyi artırıyor. Önceleri bütün para onlara kaydığı için "en değerli şirketler" sıralamasında bizi alt sıralara ittiler, ama sonra altın kural işlemeye başladı: Kazan-kazan... Hem onlar kazandı hem de biz. Zaten o nedenle iş ortaklığımız büyüdü ve buralara kadar geldik. Bu arada biz de değerimizi yeniden elde ettik.

r Bu rüzgar Türkiye'de nasıl esebilir?

Şu anda ayakta kalan dot.com şirketlerinin çoğu seçilmiş, daha ışıltılı bir grup. Ama binlerce insan onlar kadar şanslı olamadı. Şirket kurup milyarlarca dolarlık yatırımın kendilerine akmasını sağladılar. Çoğunun gerçekten parlak fikirleri de vardı. Ancak başarılı olamadılar. Bu yüzden Nasdaq, özellikle Türkiye gibi ülkelere ders olarak gösterilmesi gereken bir borsa. Büyük bir hevesle şişirilen dünyanın en büyük balonu, havada çok kısa bir süre kaldıktan sonra patladı. Birçok insan, umudu, beklentiyi, parayı bulmuşken hevesleri kısa süre içinde yarıda kaldı. İniş ve çıkışların rakamsal tutarı milyarlarca dolar. Nasdaq büyük bir piyasa, bu tarz kayıp-kazançları kaldırabilir. Ama sizin gibi gelişmekte olan bir ülkenin ekonomisi böyle bir balonun patlamasını kaldıramayabilir.

* Yani Türkiye dot.com devrini pas mı geçmeli?

Bunu yapamazsınız. Ama en azından Nasdaq'taki kadar heyecanlı ve aceleci davranmamanız gerekir. dot.com şirketlerinin kurulmasının önüne geçmenize imkan yok, böyle bir şeye gerek de yok. Ama yatırım yaparken, bu şirketlere sermaye aktarırken dikkatli olmak gerekir. Sizde de şirketler doğacak ve batacak. Yapmanız gereken, keşfedilmiş şeyleri yeniden keşfetmeye kalkışmamak. Nasdaq'ın ABD ekonomisine nasıl büyük bir katkı yaptığına bakın. Onu örnek alın, ama birebir model olarak almayın. Kendinize göre bir model yaratın.

* Türkiye bilişim sektöründe nasıl hareket etmeli?

Gelişmekte olan her ülke için formül aynı. İnterneti amaç değil, araç olarak kullanın. İnternete dalıp reel üretim yapanları unutmayın. Çünkü artık onların interneti iyi kullandığı dönem başlıyor. İnternet reel ekonomisiz, reel ekonomi de internetsiz yapamaz.