Kahreden belirsizlik
Bu durumun en fazla tedirgin ettiği kesim ise "Türkiye ile bağlantısı olan Ermeniler"... Başbakan Bülent Ecevit'in, "15 Ekim'den itibaren Ermenistan vatandaşlarına vize uygulanacak" açıklaması, özellikle bu grup için çok büyük bir problem teşkil ediyor. İstanbul'a yapılan uçak ve otobüs seferleri şu an için askıya alınmış durumda. Firma yetkililerinin yaptığı açıklamaya göre son hava yolu seferleri cuma günü yapıldı. Türkiye'ye çalışmaya ya da bavul ticareti yapmaya giden Ermeniler ise üzgün; çünkü ekmek kapılarının kapanacağını düşünüyorlar. ABD'nin kendi durumlarını seçim malzemesi olarak kullandığını ve oradaki insanların burada yaşananlarla ilgilenmediğini düşünüyor, "Sadece oy avcılığı yapıyorlar" diyorlar.

Rakı, Turşu ve...
Ermenistan ve Türkiye arasında taşımacılık yapan 4 Türk otobüs firması var. Bu firmalar haftanın 2 günü, yaklaşık 10 otobüs yolcuyu İstanbul'a götürüyorlar. İstanbul ile Erivan arasında charter seferi yapan Ermenistan Havayolları'nın ise salı ve çarşamba günleri olmak üzere 2 uçuşu var. Erivan'da bir lokanta işleten Arto İzmirliyan da bu durumdan şikayetçi olanlardan... Birkaç gün önce... Lokantasına giriyoruz. İzmirliyan, İstanbullu. 2 ülke arasında ticaret yapıyor. Son durumlar onun da keyfini kaçırmış. Sofraya davet edip tabaktaki göbek salata ve turşuyu gösteriyor. İstanbul'dan getirmiş gelirken. Sırayla arkadaşlarını tanıştırıyor. Yine İstanbul'dan gelen Yeni Rakı dolu kadehler, dostluk ve barış temennileriyle kalkıyor. ABD' deki oylamanın ertelendiği haberi geliyor. Kimse bu konuda konuşmuyor. Teypte Tanju Okan çalmaya devam ediyor, Arto Bey kadehini Yeni Rakı ile tazeliyor...

'Köprüler kuruluyor derken başa döndük'
Erivan sokaklarında tanışıp sohbet ettiğimiz oldukça yaşlı bir bey, Misak Avedikyan da "Bu vize meselesi çok kötü oldu" diyenlerden... Misak Bey'in ailesi Mersin'den gelmiş. O dönemlerde yaşananlara ilişkin çok şey dinlemiş büyüklerinden ama şimdi ileriye bakmak gerektiğini düşünüyor. Bugünlerde biraz kırgın, biraz sıkıntılı... "Bu son durumlar hiç iyi olmadı" diyor. "Sınırlar kapalıydı ama yine de insanlar gidip geliyordu Türkiye'ye. Otobüs vardı, uçak vardı. Şimdi ne olacak? Biraz köprüler kurulmaya başlamışken yine geriye döndük. Vize meselesi kötü oldu" diyerek ABD'ye verip veriştiriyor:

"Seçimler yüzünden bizi kullanıyorlar. Esas soykırım, geçmişte yaşanan acı olayları seçim malzemesi yapmak, bizim insanlarımızın yaşadıkları üzerinden oy avcılığına kalkışmaktır." Sonra veda ederek ayrılıyor bizlerden...

Tarihi tarihçilere bıraksak!
Ermenistan'da görüştüğümüz isimlerden biri de Ermenistan Bilimler Akademisi'ne bağlı Tarih Enstitüsü'nün Yardımcı Müdürü Aşot Melkonyan. "Buraya gelen ve bizimle röportaj yapmayı isteyen ilk Türk gazeteci sizsiniz" diyerek karşılıyor bizi. Kısa bir süre önce Türkiye'deyimiş. Doğu'da bazı bölgeleri ziyaret etmiş. Tarihi ve kültürel eserlerin kötü durumda olduğundan şikayet ediyor.

'Türkler gelmeli'
"Tarihi tarihçilere bıraksak ne olur?" diye soruyorum. O da belli ki böyle bir soru beklentisi içinde, cevap veriyor: "Bu, sanırım Cumhurbaşkanınız'ın bir sözüydü ki bence de çok doğru bir tespit. Bu konuda yapılması gereken de budur. Siyaset, gerçekleri bulandırır, bu bulanıklık içinde de neyin doğru neyin yanlış olduğu karışır. Bizim yapmamız gereken geçmişte yaşananları bilimsel verilerle bilimsel düzlemde tartışmaktır. Bizler Türkiye'ye gelmeli oradaki meslektaşlarımızla bu konuda araştırmalar yapmalıyız. Türkler buraya gelmeli, bizlerle görüş alışverişinde bulunmalı. Önemli olan tarihsel gerçekleri ortaya çıkarmak. Bu da ancak karşılıklı diyalog ile gerçekleşir."