* Neden Türkiye'den vazgeçildi?
Merkez, cep telefonu ekranı ve resim tüpü yatırımına karar verdiğinde Türkiye'deki işgücü nispeten ucuzdu. Dolayısıyla bizim şansımız vardı. Ancak Doğu Bloku ülkelerinin birkaç yıl içinde toparlanması, planların yeniden gözden geçirilmesine neden oldu ve sonunda da böyle bir karar alındı. Çünkü artılar ve eksiler karşılaştırıldığında bu ülkelerin artıları çok daha fazla. Çek Cumhuriyeti'nde yatırımın temelleri atıldı. 2.5 yıl içinde de üretime alınır. Doğu Avrupa, Avrupa şirketlerine taşeron bölge oldu. Bu bölgelerde eğitilmiş eleman var. Altyapı problemeri yok. Güvenlik idareleri, yargı çalışıyor.

* Türkiye fırsatı kaçırdı mı?
Kaçırıyor. Özellikle elektronikte Avrupa'nın lideri olabilirdik. Türkiye bugün Avrupa'nın en büyük televizyon ihracatını yapıyor. Televizyon yapılan yerde neden cep telefonu ekranı, resim tüpü yapılmasın. Herkesin listesinde Türkiye aşağılara düşüyor.

* Doğu Bloku yabancı sermayede Türkiye'nin yerini mi aldı?
Zaten Polonya'nın gerisindeyiz. Çek Cumhuriyeti ve Macaristan kısa zamanda arayı açacak görünüyor. Şimdi bunlara Romanya da eklendi. Philips, Macaristan'da en fazla taşerona sahip firma. 1-2 yıl içinde Avrupa'nın en büyük yatırımları bu ülkelere gidecek. Nokia Budapeşte Üniversitesi'ne yılda 1 milyon dolarlık destek sağlıyor. Bunu boşuna yapmıyorlar. Fransız Sagem Çek Cumhuriyeti'nde 5 milyon, Panasonic 20 milyon adetlik yeni bir yatırım planlıyor. Bunlar benim bildiklerim.

* Tek sorunumuz işçilik mi?
Hayır. Günde 2 saat elektrik kesilen, limanına gemi uğramayan ülkeye yabancı sermaye gelmez.Yerli sermaye yatırım yapmıyorsa yabancı niye yapsın. Kim 200-300 milyon dolarını vermli çalıştıramayacağı bir ülkeye yatırır.

Treni kaçırdık

* Siz yurtdışında da görev yaptınız. Bizim eksiğimiz nedir?
6 sene Malezya'da kaldım. Orada yerli yatırımcıyı izlerdik. Onlar hangi alanlara yatırım yapıyorsa biz de programımızı ona göre yapardık. Orada renkli televizon video, elektronik yatırımı için belli bir bölge ayrılıyordu. Macaristan ise kablosuz iletişimde geleceğin ülkesi olacak. Olayın özü cep telefonu. Ama bunlara ekran, plastik muhafaza, software lazım. Ülkenin yöneticileri yabancı yatırımcıyı destekliyor. Küçük yatırımları da yerli sermaye yapıyor. Böylece, iki taraflı kaynak yaratılıyor. Bizde bunların hiçbiri yok.

Leyla ŞEN