1963'te katılım ortaklığı anlaşması imzalayan Türkiye'nin hala AB'ye tam üye olmaması şaşılacak bir durum. Bunda her iki tarafın da hataları var

TÜRKLERLE ÇEKLERİN FARKI
* AB'ye tam üyelik yolunda en hızlı ilerleyen aday ülkelerin başındasınız. AB standartlarına uyum çabalarınızda öncelikle ele aldığınız konular nelerdir? İnsan haklarını mı, hukuk devletini mi yoksa ekonomik reformları mı?

Benim aklımdaki şey, üyeliğe giriş kriterlerini öyle kesin kategorilere ayırmak değil. Ya da giriş konuşmalarında belirtilen kesin kategoriler değil. Önem verdiğimiz "genel bir politik kültürdür." Bizim 1989'dan sonra, 10 yıldır hala kendi ülkemizde bile gerçekleştiremediğimiz "genel bir politik kültür..." Ülkemizde de bu anlayışı yerleştirmeye çabalıyoruz.

* Çek kanunlarını Avrupa normlarına uyarlarken karşılaştığınız güçlükler nelerdir?

Bu kanunların adoptasyonunda bir problem görmüyorum. Bu gayet iyi bir şekilde gidiyor. Ancak kanunların uyarlanmasından çok uygulanmasında problemler yaşanıyor. Bunlar yaşama nasıl geçecek, uygulanacak mı yoksa çevresinden mi dolaşılacak, göreceğiz... Genel politik kültürden bahsederken söylemek istediğim de buydu. Politik kültür, işçiden işadamına, kamu çalışanından esnafa kadar, toplumun her kesimi arasında oluşan bir kültürdür. Bir takım kuralların bahsedilmeden yerine getirilmesidir.

* 1990'dan sonra Çek Cumhuriyeti ekonomik reformları çok hızlı uyguladı. Bunuı nasıl başardı? AB yolundaki Türkiye'ye, ne önerirsiniz?

Türkiye ile Çek Cumhuriyeti arasındaki büyük fark var. 1990'dan önce Çekoslovakya'da herşey devlete aitti. Tüm ülkeyi özelleştirmek zorunda kaldık. Devlet hatalar da yaptı. Fakat bu öğrenme süreciydi bizim için.

* Türkiye'nin AB'ye tam üyeliği Birlik'in yararına mıdır? Yoksa bunu taşınması zor bir yük olarak mı görüyorsunuz?

Türkiye'nin üyeliğe hakkı olduğuna tüm kalbimle inanıyor ve bunu destekliyorum. Ancak Türkiye ile Birlik arasında uzun yıllardır devam eden konuşmalar beni çok şaşırtıyor. Konuşmalar sürüyor ama yapıcı ve kararlı bir takım adımlar atılmadı henüz. Bu beni şaşırtıyor. Herhalde durumun böyle olmasında iki tarafın da rolü var. Fakat AB'nin daha mı çok, daha mı az rolü var, bunu söylemeye şu anda cesaret edemiyorum. Fakat katılım ortaklığını 1963'te imzalamış bir ülke olarak, çoktan girmeniz gerekirdi. Şaşırtıcı bir durum.

Yazar Başkan!
1936'DA Prag'da doğdu. Üniversiteden sonra oyun yazarlığına başladı. 1962-68 Prag Baharı yıllarında oyunları çok tutuldu. 1968'deki Rus işgalinin ardından oyunları yasaklandı. 1975'te komünist devlet başkanına yazdığı açık mektup sonrası tutuklandı. 1977'de Charter 77 adlı aydınlardan oluşan sivil toplum hareketinin önde geleniydi. 5 yıl hapis yattı. 1989'da Çekoslovakya'da komünizmin yıkılışının ardından Devlet Başkanlığı'na getirildi. 1992'de Slovakya'nın ayrılışına engel olamadı ve istifa etti. 1993'te yeniden Devlet Başkanı seçildi. Geçen 10 yılda ülkesini batıya açtı, demokratik kurumları yerleştirdi ve ekonomik reformları hızla gerçekleştirdi. Çek Cumhuriyeti'ni NATO'ya üye yaptı ve muhtemelen 2003'te Çekler AB'ye tam üye olacak.

"Artık yeter köşeme çekileceğim"
* Siz hayallerini gerçekleştirmiş bir insansınız. Sanatçı kimliğiniz, siyasi kimliğinizin önünde giden bir kişi olarak, "Artık misyonumu tamamladım. Köşeme çekilebilirim" diyiyor musunuz?

Cumhurbaşkanlığı dönemim 2 yıl 3 ay sonra bitiyor. Bundan sonra tekrar aday olmayacağım. Ve giderken umarım ki, birşeyleri bitirmiş duygusuyla gideceğim.

* Siz Çek Cumhuriyeti'nde tek adamsınız. Görevi bırakınca yerinize geçecek ikinci adam var mı? Çek asıllı ABD Dışişleri Bakanı Madeleine Albright'ın adı bile Çek Başkanlığı için geçmişti...

Eğer benim fonksiyonumu yerine getirecek başka birisi bulunamazsa o zaman bizim demokrasimiz bitmiş demektir. Fakat son dönemde farkettim ki, bu konu toplumumuzda bir tabu haline gelmiş. O yüzden bir süre önce bu konuyu kendim açtım ve benim yerime geçebilecek birkaç kişiyi önerdim. Ki tabular kırılsın, insanlar bunun hakkında, konuşmaya düşünmeye başlasın. Öyle de oldu.

* Çek Cumhuriyeti için NATO üyesi olmak neden önemli?

Ülkemiz, tarihinde ilk defa kendisiyle aynı değerleri taşıyan bir güvenlik sistemine dahil oldu. NATO sadece kendi başına bir birliktelik değil, içindeki devletlerin aynı değerleri taşıdığı bir güvenlik mekanizmasıdır.

GÜNEY ÖZTÜRK