Herkes yapmalı
Merkez Bankası Başkanı Gazi Erçel geçtiğimiz günlerde, dış piyasalardaki kur dalgalanmaları nedeniyle artık hiç kimsenin tek para birimine bağımlı kalmaması gerektiğini söyledi. Bu, özellikle üretici kesimin sağlıklı çalışabilmesi için önemli bir mesaj oldu. Çünkü bu yıl kur artışına getirilen sınırlamaya karşın, doların marka karşı yaptığı atak, bazı kesimlerin mali bünyelerini sarsmaya başladı. Döviz sepetindeki artış, açıklandığı şekilde yüzde 15.89 oldu. Buna karşın dolardaki artış yüzde 24.2'yi bulurken, marktaki prim yüzde 5.5'te kaldı. Aradaki fark, markın dolar karşısında yüzde 19 değer kaybetmesinden kaynaklandı.

Dolar ve markın birbirlerine karşı değişimi, şirketleri maliyet ve satış bölgeleri açısından etkiliyor. Örneğin Türkiye'de bazı sektörler makina parkı ve hammadde kaynakları açısından dolar bazında ithalat yapıyor. Ürettikleri ürünleri ise ihracatın en yoğun yapıldığı AB'ye satıyor. Bu şirketler, son dönemde dolar lehinde gelişen parite hareketinden en olumsuz etkilenenler. Çünkü maliyetleri hergün artmasına karşın, geliri azalıyor. Döviz bazında kredi kullananların da paritedeki oynama risklerine karşı kendilerini güvence altına almaları gerekiyor.

Küçük firmalardan da talep geliyor
Dış ticaretle uğraşan firmalar geçtiğimiz yıllarda parite riskine karşı kendilerini garanti altına almadılar. Buna karşın son 1-2 yıla kadar paritedeki hareketlerden sürekli para kazandılar. Ancak son yıllarda durum değişti. Artık dış ticaret işlemi yapan firmalar, ticaretin kendisinden para kazanmak gerektiğini, parite hareketlerinden kar kadar zarar da edebileceklerini görmeye başladılar. Özellikle bu yıl dolardaki hızlı artış nedeniyle karlarını kaybeden, hatta zarara giren firmalar oldu. Çünkü bizim şirketlerimizin çoğunluğu Avrupa Birliği'ne ihracat yapıyor. Son dönemde kur garantisi isteyen firmaların sayısında önemli bir artış var. Daha önceden büyük firmalar zaten kur garantisi yaparak risklerini ortadan kaldırıyordu. Şimdi ise orta ölçekli firmalardan da talep geliyor.