* İptal kararı ne anlama geliyor?

- Yüksek Mahkeme, basın yayın yoluyla işlenen suçlara ilişkin cezaların ertelenmesini sağlayan yasanın bir bölümünü, Anayasa'nın "eşitlik" ve "adalet anlayışı" ilkelerine aykırı buldu. Yani, "aynı ceza maddesinden mahkumiyet alanlara farklı yaklaşım uygulayamazsın" demek istedi.

* İptal kararı, hangi suçlarla ilgili yeni düzenleme yapılmasını sağlayacak?

- Anayasa Mahkemesi'nin kararı, "ifade suçları" diye tanımlanan ceza maddelerinden mahkumiyet alanlarla ilgili yeni düzenleme yapılmasına olanak sağlayacak. Bu durumda, TCK'nin 312. maddesinde yer alan "halkı kin ve düşmanlığa tahrik" suçu veya TCK'nin 159. maddesinde yer alan "devletin manevi şahsiyetine hakaret" suçu gibi ifade suçlarından dolayı mahkumiyet almış olanların cezaları, suçun hangi yolla işlendiğine bakılmaksızın ertelenebilecek.

* Anayasa Mahkemesi iptal kararının yürürlüğe girmesi için neden bir yıl süre tanıdı?

- Yüksek Mahkeme bu yaklaşımıyla, sadece ifadeye dayalı suçlarla ilgili yeni düzenleme yapılması gerektiğine işaret etti. Mahkeme'nin kararı, üst sınırı 12 yıla kadar olan tüm suçları kapsamış olsaydı, iptalin uygulanması için süreye gerek duyulmazdı ve cezaevindeki on binlerce kişinin tahliyesi sağlanırdı.

* Yasama organı bundan sonra ne yapacak?

- TBMM, gerekçeli kararın yayımlanmasının ardından en geç bir yıl içinde, iptal kararıyla ortaya çıkan yasal boşluğu dolduracak yeni bir düzenleme yapacak. Bu düzenlemeyi yaparken, iptal gerekçeleri dikkate alınacak.

* Yeni düzenleme yürürlüğe girince ne olacak?

- Yeni düzenleme, Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiş olacak. Bu durumda, yeni düzenlemede ifade edilecek kapsama dahil olan tutuklu ve hükümlülerden 23 Nisan 1999 tarihinden önce suç işlemiş olanlar derhal tahliye edilerek haklarındaki ceza ertelenecek. Bu kişiler üç yıl içinde herhangi bir suç işlemezlerse haklarındaki mahkumiyet kararı tüm sonuçlarıyla ortadan kalkacak.

* Yasama organı yeni düzenlemede kapsamı genişletebilir mi?

- Yasama organı, Anayasa'ya göre Anayasa Mahkemesi'nin kararlarına uymak zorunda. Yasama organı gerekçeli kararı aşarak kapsamı genişletirse, bu durum yeni iptal gerekçesi olacak.

* Bir yıllık süre içinde yeni düzenleme yapılmazsa ne olacak?

- Gerekçeli kararın resmi Gazete'de yayımlanacağı tarihten itibaren bir yıl içinde yeni düzenleme yapılmazsa, iptal kararı yürürlüğe gireceği için yasada boşluk doğacak. Bu durumda Anayasa Mahkemesi'nin iptal gerekçeleri dikkate alınmaksızın, üst sınırı 12 yıla kadar ceza öngören suçlardan dolayı tutuklu veya hükümlü bulunanlar derhal tahliye edilecekler.

* Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı, yasadan yararlananları etkileyecek mi?

- Yüksek Mahkeme'nin kararları geriye işlemediği için, 4454 sayılı yasadan yararlananların durumunda değişiklik olmayacak.

Ersin BAL