S A B A H O N L I N E 18.09.2000

Şu an 18 Eylül 2000 - Pazartesi tarihli sabah.com.tr'yi okumaktasınız.
Bugüne ait sabah.com.tr içeriği için tıklayın »

kapat

18.09.2000

Anasayfa

Win-Turkce US-Ascii

Pantolona mı yama lazım, yoksa bütçeye mi?
Çok sık giydiği lacivert takımının pantolonu sökülen Cottarelli, Ekim ayında 2001 bütçesinde çok sıkı bir tırpanlama yapmaya geliyor

Terzi kendi söküğünü dikemezmiş. Bu söz sanki IMF Türkiye Masası Şefi Carlo Cottarelli için söylenmiş. Neden mi? Gözlerimizle gördük de ondan. 2001 yılı bütçesine yama yapmak için bir ay sonra yeniden Ankara'ya gelmesi beklenen Cottarelli'nin çok sık giydiği lacivert takımın pantolonu üç yerden sökülmüş ve alelacele gizlenmeye çalışılmıştı. Bu detay, dikkatli bakışlardan kaçmadı.

İşin mizahi yanı bir kenara, 2001 yılı bütçesine ve zorluklarına biraz daha gerçekçi bakmanın zamanı geldi de geçiyor bile. Ekonomi kurmaylarından edindiğimiz izlenimlerle gelin, önce bütçenin gider kalemlerini ele alalım: Transferlerde üç önemli bölüm ön plana çıkıyor. Sosyal güvenlik ödenekleri, 2000 yılı düzeyinde tutulacak. Tarımsal destekleme ödenekleri ise sancılı.

Koalisyon ortağı MHP'nin oy patlaması yaptığı Orta Anadolu'da çiftçinin ve yerel politikacının sabrını taşıracak kararlardan kaygı duyuluyor. Daha önce görev zararı stoku için nakit verilmesi düşünülen kamu bankaları, gelecek yıl da özel tertip devlet tahvili ile yetinecek. Peki ya diğer cari giderler? Bu kalem, kamu kuruluşlarının yakıt, telefon, kırtasiye vb. harcamaları ile savunma ödeneklerinden oluşuyor. Cottarelli, "Savunma giderlerini kısın" dedi mi? Cevap. Açıkça böyle demedi ama "Şu, diğer cari giderlere de bir baksanız" mesajı verildi. Adres, savunma giderleriydi.

Refah payı zammı yok
Personelde ne yapılacak? Bu yılki gibi enflasyon hedefinden sapma olursa öyle refah payı düşünülmüyor. Enflasyonla başabaş maaş zammı hükümetin son sınırı olarak sunuluyor.

Yatırımlarda hafif bir kıpırdanma, faizlerde bu yıla göre 7.5 katrilyon liralık tasarruf bekleniyor.

Harcama kısıcı diğer önlemlere gelince... İlk konu, geçici işçiler olarak dikkati çekiyor. Ya geçici işçi istihdamına ciddi sınırlama getirilecek ya da bu işçiler eğitim ve kıdem durumlarıyla uyumlu memur kadrolarına alınacak. 400-800 milyon lira arasındaki ücretler, 200-25- milyon bandına inecek. Ne bu uygulama ne de yüzde 15 enflasyon hedefine endeksli kamu toplu sözleşmeleri kolay görünüyor. Cottarelli'nin, geçen yıl seçim öncesi bağlanan toplu sözleşmeleri üstü kapalı olarak eleştirmesi bu yıl yüzde 40 reel ücret artışı alan KİT işçileri için gelecek yılki tarifeyi sınırlaması hükümetin tepkisini çekti. Bu arada vergi iadesini merak edenler için söyleyelim. Teknisyenler, fiş toplama alışkanlığının kalmadığı, otokontrol mekanizmasının işlemediği görüşündeler. Vergi iadesinin kaldırılması öneriliyor ama 2000 yılında toplanan belgeler için 2001'de iade yapılması kazanılmış hak olarak yorumlanıyor.

Ödeneklere fren
Vergi cephesinde ne olur? Deprem sonrası getirilen bazı ek vergilerin 2001'e taşınması sürpriz olmayacak. Yeni kanun hazırlanabileceği gibi 2001 bütçesinin son maddelerine birkaç satırlık fıkra eklenmesi de pratik formüller arasında. Bütün bu çok bilinmeyenli denklemin çözümü 17 Ekim'de açıklık kazanacak. Bu tarihten sonra IMF'nin gelmesi çok geç olmayacak mı? Hayır. Deneyimli maliyecilerin dediği gibi "2001 bütçesi Aralık sonuna kadar bir dizi değişikliğe gebe." Çünkü IMF bu kez bütçeyi tırpanlamaya gelecek. Milletvekillerinin gider artırıcı ödenek eğilimleri frenlenecek. Bu nedenle hiçbir tarih geç değil.

Sözün özü; Türkiye, cumhuriyet tarihinde belki de ilk kez bir önceki yılın ödeneklerini aşmadan bütçe yapacak. İşin rengi 22-29 Eylül tarihleri arasında gerçekleşecek Prag seferinde IMF-Dünya Bankası yıllık toplantılarında belli olacak.

OKAN MUDERRİSOĞLU