PARİS SOKAKLARINDA EYLEM
KAMYONCULARIN bu eylemi kısa sürede yayıldı ve taksi sürücüleri ile ambülans şoförleri de Paris'in cadde ve sokaklarında protestoya başladılar. Fransa'da petrol fiyatları yılbaşından bu yana yüzde 36 artmasına rağmen halkın öfkesi OPEC'i hedef almıyordu. Ülkedeki petrol fiyatlarının artışının baş sorumlu olarak Fransız devleti görülüyordu. Çünkü Fransız devleti diğer Avrupa ülkelerinde olduğu gibi benzinin litresinden oldukça yüksek vergi alıyor bu da fiyatları körüklüyordu.

OPEC: BİZ GÖREVİMİZİ YAPTIK
Bu ortamda bütün gözler Pazar günü yapılan OPEC toplantısına çevrildi. Toplantıdan 700 bin varil artış kararı beklenirken OPEC ülkeleri üretimi günde 800 bin varil artıracaklarını açıkladılar. Açıklamada "yükselen fiyatları aşağı çekmek ve yakıt faturaları karşısında doğabilecek tüketici paniğini önlemek amacıyla" arzın artırılmasına karar verildiği bildirildi.

Ancak bu karar piyasaları rahatlatmak yerine eylemlerin tüm Avrupa'ya yayılmasına yol açtı. Fransa'dan sonra İngiltere, Belçika, Hollanda, Almanya, İrlanda, İspanya gibi ülkelerde art arda eylemler başgösterdi. Kriz İngiltere'de petrol istasyonlarının yüzde 90'ının kapanmasına yol açacak boyutlara vardı.

YÜZDE 60'IN ÜSTÜNDE VERGİ
OPEC başkanı Ali Rodriguez, krizin aşılması konusunda OPEC'in kendine düşeni yaptığını savundu. Rodriguez'e göre krizin ortaya çıkmasında OPEC'in kontrolü dışında olan rafineri yetersizliği, ulaşım kısıtlamaları, petrol ithal eden ülkelerdeki yüksek vergiler ve mali piyasalardaki spekülasyonlar gibi faktörler etkiliydi. Avrupa ülkelerine çağrı yapıyordu: Petrolden aldığınız vergi çok yüksek; azaltın.

İngiltere'de petrole ödenen paranın yüzde 76'sı vergiler ve fonlarla devlete gidiyor. Bu oran Fransa ve Almanya'da yüzde 69, Hollanda'da yüzde 66, Belçika'da yüzde 65, İspanya'da da yüzde 60 düzeyinde. Avrupa'daki kamyoncuların ve çiftçilerin tepkileri de bu gerçeğe yöneldi. Eylemlerin ortak hedefi petrolden alınan vergilerin düşürülmesi haline geldi.

YENİDEN DAYATMA HAZIRLIĞI
FransIz eylemciler amaçlarına ulaştılar ve hükümet petrolden alınan vergileri yüzde 16 oranında azaltmaya karar verdi.

Kaynaklar, Batılı ülkelerin OPEC'i 12 Kasım'da yapacağı değerlendirme toplantısında yeni bir üretim artışına zorlamayı planladığını savunuyor. Suudi Arabistan Petrol Bakanı Ali el Naimi de böyle bir olasılığın gözardı edilemeyeceğini söyledi. OPEC Genel Sekreteri Rilvanu Lukman ise "Fiyatların yeniden denetimden çıkması durumunda 12 Kasım'a kadar da beklemeyeceklerini söyledi.

PETROL FİYATLARI NEDEN ARTTI?
1- Stoklar: Petrol üretimi talep artışını karşılayamayınca, stoklar piyasaya sürüldü. Sonuçta zor günler için saklanan stoklar neredeyse tükendi.

2- OPEC: 1998'de petrolün varili 10 dolara kadar inince ekonomik krize giren OPEC ülkeleri bu kez fiyatları yüksek tutmak için üretim artırmadı.

3- Şirketler: BP Amaco, Exxon, Royal Dutsch Shell ve TotalFinaElf gibi petrol devleri fiyatlar düşünce yeni yatırımlardan vazgeçti.

4- Tüccarlar: "Bu kış sert geçecek" beklentileri spekülatörleri kamçıladı. Taleplerini artıran spekülatörler fiyatların daha da yükselmesine yol açtı.

5- Batı ülkeleri: 1980'lerin ortasından itibaren petrol bol ve ucuz bir ürün haline gelince, alternatif enerji kaynakları arayışını ihmal ettiler.

6- ABD: Irak'a ambargoyu kaldırmaya bir türlü yanaşmıyor. Ambargo kalksa Irak'tan piyasalara günde 6 milyon varil petrol gelecek.

OPEC NEDİR?
Petrol İhraç eden Ülkeler Örgütü yani OPEC, 1960'ta kuruldu. 11 üye ülkeden oluşan organizasyonun merkezi, Avusturya'nın başkenti Viyana'da. Dünya petrol üretiminin yüzde 40'ı ve dünya petrol rezervinin de yüzde 78'i OPEC üyelerinin elinde bulunuyor. OPEC'in son artışla birlikte günlük üretimi yüzde 3.1 artarak 26.2 milyon varile çıkacak.

YILDA 2 KEZ TOPLANIYOR
Üye ülkelerin petrol bakanları, uluslararası petrol piyasası, ticareti ve fiyatları görüşmek ve istikrarı sağlamak amacıyla yılda iki kez toplanıyor. Ayrıca üye ülkelerin temsilcileri, petrol ve ekonomi uzmanları ve çevre komiteleriyle yapılan özel toplantıları da düzenleniyor. Talepler doğrultusunda petrol üretimi konusundaki kararlar, OPEC Konferansı'nda ele alınıyor. Kararlar, OPEC basın bültenleri aracılığıyla duyuruluyor. Viyana'daki merkez, üye ülkelerin petrol bakanlarına araştırma ve yönetim alanlarında destek sağlıyor. Üye ülkeler: Cezayir, Libya, Nijerya, Endonezya, İran, Irak, Kuveyt, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Venezüela.

GÜNLÜK ÜRETİMLER
1998 yılındaki toplantıda belirlenen ve bir yıl için geçerli olan, üye ülkelerin günlük varil üretim miktarı ise şöyle idi:

Cezayir: 788 bin varil; Endonezya: 1 milyon 280 bin; İran: 3 milyon 318 bin; Kuveyt: 1 milyon 980 bin; Libya: 1 milyon 323 bin; Nijerya: 2 milyon 33 bin; Katar: 640 bin; Suudi Arabistan: 8 milyon 23 bin; Birleşik Arap Emirlikleri: 2 milyon 157 bin; Venezüela: 2 milyon 845 bin 1973'e kadar ham petrol varil fiyatı 2.9 dolardı. İran-Irak Savaşı döneminde 55 dolara çıktı. Körfez Savaşı sırasında ise bu fiyat 28 dolar civarındaydı. 1998'den itibaren ise, fiyat 10-11 dolar arasında değişiyor. OPEC'in halen 90 milyar ton olan petrol rezervinin yüzde 50'si Suudi Arabistan, İran ve Irak'a ait.