Boğaz gerçeği

BOĞAZİÇİ'NDE DÜN:
Boğaziçi alanı 1974 yılında doğal ve tarihi SİT ilan edildi. Daha sonra 1983 yılında Türkiye'de ilk defa bir bölge için özel bir kanun çıkartılmış oldu.

2960 SAYILI KANUNUN KRİTİĞİ
Coğrafi açıdan:

- Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi

- Geri Görünüm ve Etkilenme Bölgesi olarak Boğaziçi Alanı 2 kısımda ele alınmıştır.

22.07.1983 yılında tasdik edilen ve çok az yoğunluk verilen imar hakları, bu kanunun G/4. maddesi ile iptal edilmiştir.

KURULUŞ AÇISINDAN:
Boğaziçi Kanunu 3 ana kurum oluşturmuştu...

Boğaziçi İmar Müdürlüğü: Tüm Boğaziçi alanından sorumlu tüzel kişiliğe sahip, Belediye ve Vali denetiminde, Boğaziçi fonu ile desteklenmiş bir Müdürlük.

İmar İdare Heyeti: İstanbul Valisi'nin Başkanlığında, İstanbul Belediye Başkanı, İl Hukuk İşleri Müdürü, İl Sağlık Müdürü, İl İmar Müdürü, Defterdarlık, Boğaziçi İmar Müdürü, İstanbul İmar Müdürü, uzmanlar, Koruma Kurulu Başkanı, YÖK temsilcisinden oluşan toplam 12 kişilik kurul... Ayda iki kez toplanması gerekiyordu.

Boğaziçi İmar Yüksek Koordinasyon Kurulu:

Başbakan veya Başbakan yardımcısının başkanlığında Bayındırlık-İskan, Milli Savunma, Maliye, İçişleri, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı, Ulaştırma, Tarım, Orman, Kültür, Turizm, Enerji Bakanlıklarından oluşan kurulun yılda en az iki kez toplanması gerekiyordu.

22.11.1983 tarihinde yürürlüğe giren bu kanunla Boğaziçi İmar Müdürlüğü kurulmuş ve çalışmalara başlamıştır. Aynı dönemde imar afları da birbiri ardına çıkmaya başlamıştır. (2805-29813290.. vs.)

22.07.1983'te tasdik edilen Boğaziçi planlarındaki konut alanları sözkonusu kanunun geçici 4. maddesiyle iptal edildiğinden, bu bölgede sadece eski eserler, kamu ve kamuya açık tesisler ile yasal binaların tamir ve tadilatlarına izin verilmektedir.

Boğaziçi'ndeki kamulaştırma ve altyapı tesislerine harcanacak para, İller Bankası kanalıyla verilen Boğaziçi fonu, müdürlükçe toplanan harçlar, köprü gelirlerinin yüzde 10'u ile karşılanmakta idi.

BOĞAZİÇİ KANUNU'NDA 1985'TE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER:
3194 sayılı İmar Kanunu 09.05.1985 yılında yürürlüğe girmiştir. Bu kanunun 46, 47, 48. maddeleri ile yapılan değişiklikler şöyledir:

Coğrafi açıdan:
1. Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri ilgili ilçe belediye başkanlıklarına devredilmiştir.

2. Daha önce bu bölgelerdeki genel olarak 0.15/0.30 olan yapılanma şartları 0.15 TAKS olmak üzere 4 ve 5 kata çıkartılmıştır. Bu oran SİT alanları için yoğun yapılaşmadır.

3. Gerigörünüm planları, Kurul, ilçe belediyeleri ve Büyükşehir Belediyesi'nin tasdikine bırakılmıştır.

Kuruluş açısından:
- Boğaziçi İmar Müdürlüğü'nün tüzel kişiliği kaldırılarak Büyükşehir Belediyesi'ne bağlanmıştır. İmar İdare Heyeti kaldırılmıştır. İmar Yüksek Koordinasyon Kurulu sadece Öngörünüm Bölgesi ile ilgili konulara bakmaktadır.

Olumlu yanları:
İmar İdare Heyeti'nin oluşumu ve ayda iki kez toplanması fiziken çok zor olduğundan pek başarılı olamamıştı. Kapsamının daraltılması ve istişari olarak üç ayda bir toplanması şartıyla uygun olabilirdi. Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgelerinin ilçelere verilmesi az da olsa bu belediyelerin ekonomik gelişmelerine yardımcı olmuştur. İmar gelirleri olmayan belediyelerin ayakta durması pek mümkün gözükmemektedir.

Olumsuz yanları:
2960 sayılı Kanun'da yapılan bu değişiklikle daha önce düşünülen sistemin başı kopartılmıştır. Bütünlük bozulmuştur. Boğaziçi İmar Müdürlüğü'nün tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Öngörünümdeki 5000 metrekarenin üzerindeki parsellere kanunla imar verilmiştir. Daha önce planla verilen imar hakları kanununun G/4. maddesi ile geçersiz sayılmıştı. Bu kez planda yeşil alan olan yerler kanun değişikliğiyle imara açılmıştır.

Boğaziçi İmar Müdürü Mevlüt Karataş