'Hey ayı! Biz geliyoruz'
Bu seferki keşif gezimiz ABD-Alaska ile Rusya arasında yer alan Bering Denizi'ndeki adalara...
O soğuk diyarlarda yaşayan Aleut ve Yupik Eskimoları'nı ziyarete gidiyoruz...
Otuz saati aşan dört aktarmalı uçak yolculuklarının ardından Bering denizindeki Pribilof Adaları'na iniyorum. Önce güney batıdaki Dillingham kasabasına, oradan da üç saatlik uçuşla St. Paul adasına ulaşıyorum. St. Paul yıllık mevsim normallerinin çok üzerinde güneşli, sımsıcak bir havayla karşılıyor bizi.
Adadaki en büyük endüstriyel yapı kışın Bering yengeçlerinin, yazın Pasifik halibutlarının işlendiği fabrika. Aleut kökenli halk geçimini kooperatif biçimi çalışan deniz ürünleri sektöründen sağlamakta. Adadaki en büyük memeli aslında foktan çok deniz aslanı ailesinden sayılabilecek kuzeyin kürklü fokları.
ON BİN DUMAN VADİSİ
Deniz aslanlarıyla fokların arasındaki temel ayrımların başında, daha iri ve belirgin kulakları olan deniz aslanlarının foklara göre daha büyük kol ve bacak fonksiyonlu paletlere sahip olmalarıdır.
Katmai Ulusal Parkı'nın iki incisi Brooks Şelalesi ve On Bin Duman Vadisi. Bu yöre Pasifik ateş çemberinde yer alan Alaska'nın, jeolojik olarak en aktif yörelerinden.
Bu bölge gerek komşu Mc Neal nehri ve gerekse Brooks Şelalesinin ev sahipleri kahverengi ayılarıyla ('grizzly'ler) meşhur. Doğdukları bu yöredeki göllerden nehirler boyunca binlerce mil kat ederek Pasifik Okyanusuna giden ve oradaki iki üç yıllık erişkinlik dönemlerinin ardından gene yokuş yukarı çağlayanları aşarak doğdukları yerlere dönen somon balıkları bu inanılmaz göçün ardından yumurtalarını doğdukları yerlere bıraktıktan sonra yaşama veda etmekte.
'GRIZZLY'Yİ ÜRKÜTME
Kimi zaman bir minik dere havuzcuğunda, kimi zaman bir ayının pençe ve dişlerinde, bazen de kel kartalın pençelerinde ya da martıların gagalarında can veriyorlar. 'Grizzly'ler için telaşla sıçraya sıçraya nehrin dar yatağında yol alan binlerce somonu avlamak adeta armut piş ağzıma düş demekten farksız. Brooks Camp'te şelaleler ve Naknek gölüne dökülen dereler boyunca yaptığımız yolculuklarda onlarca ayının bu çok kolay avına tanık oluyoruz. 'Grizzly'ler yaz aylarına denk gelen bu göçün takvimini o kadar benimsemişler ki yazın canlı yakalayıp kış için yüksek enerjili yağ halinde depoladıkları somon balıklarını sonbaharda da yumurtalarını bıraktıktan sonra ölmüş halde küçük dere havuzlarından toplamaktalar. Katmai'deki dört günümüz yine güzel bir havada 'grizzly'lerin ve kel kartalların benzersiz somon balığı avını izleyerek geçiyor.
Katmai'deki günlerimizin çoğunda mönümüzü değişik şekillerde hazırlanmış somonlar oluşturdu. Katmai Ulusal Parkı'nda aynı besin zinciri için yarışan 'grizzly'ler ve konuk balıkçıları arasında her zaman ayılara öncelik tanıyan bir yasa geçerli. Bir grizzly size doğru geldiğinde sakince oradan uzaklaşıp yol vermek zorundasınız. Gene balık tuttuğunuzda bir ayıyla karşılaşırsanız, tutmuş olduğunuz balığı suya bırakmak zorundasınız. Bu kurallar çoğunluğunu gönüllülerin oluşturduğu park görevlileri tarafından sürekli denetlenmekte. Ulusal park içindeki yolculuklarda konuşup gürültü yapıp, sık ormanlardan geçerken "Hey bear!" (Hey ayı!) diye bağırmalısınız. Bu durum giderek insanların varlığını pek de önemsemeyen ayılarla burun buruna gelip kötü sürprizlerle karşılaşmanıza engel olur. Yavrularıyla beraberken oldukça tedirgin ve sinirli olan anne ayılar bu gibi karşılaşmalarda ciddi tehlike oluşturmakta.
Püsküllü bıdıklar!
ÇEVREDEKİ kayaların en güzel kuşları puffinler. 'Horned' (boynuzlu), 'tufted' (püsküllü) adlı iki türü var. Priblof kayalıkları onların mekanı. İnanılmaz şirinteki bu bıdıklar tüm Kuzey Kutup Bölgesi'nin en renkli canlıları.
Çığlık çığlığa binlerce kuşun uçuştuğu Pribilof Adaları'nın kıyılarının ikinci renkli tipi 'crested' (ibikli) 'parakeet' (papağan) aukletler. Daha cana yakın ve meraklılar. Ama puffinlere göre daha fazla yaygara yapıyorlar.
YARIN
* 'Walrus'ların kavgasına neden çok güldük?
* Karınları doyan balinalar nasıl cilveleşiyor?
|