Başbakan Bülent Ecevit'in, Marmara ve Düzce Depremleri'nden sonra toplanan bağış ve yardımların merkezi bir hesapta kaydedilmesi, depremde zarar görenlerin gereksinimlerinin karşılanması ve paraların amacına uygun kullanılmasını denetlemekle görevlendirdiği uzman ekip ilk raporunu yazdı.

Başbakanlık Başmüfettişi Bülent Tarhan, Maliye Başmüfettişi Süreyya Turgut, Bankalar Yeminli Başmurakıbı Mehmet Hançerli ve Bankalar Yeminli Murakıbı Nuri Bodur tarafından hazırlanan, "Deprem Hesapları Denetleme Komisyonu Raporu"nda ayrıntılı incelemelere yer verildi.

Müfettişler, özellikle İller Bankası'nın, deprem bölgesinde yapılan kontrollük hizmetleri için komisyon bedeli almasını sert bir dille eleştirdiler.

Raporun, sonuç bölümünde, deprem yardımlarının toplanma biçimine ilişkin şu saptamalara yerverildi:

- 3 bine yakın bağış ve yardım hesabı açıldı.

- Açılan hesapların bazıları işlem görmedi.

- Erzincan ve Dinar Depremleri'nde toplanan bağışların bir kısmı değerlendirilmedi.

- Bağış, yardım hesapları, vadesiz mevduat olarak değerlendirildi anlamlı nema oranı uygulanmadı.

- Mülki idare amirleri, kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri, rekabet ortamı içinde çok sayıda hesap açtı.

İller Bankası'nın kontrollük hizmetleri karşılığında yardımlardan finanse edilmek üzere komisyon ücreti alması ise şöyle eleştirildi:

"Ziraat Bankası'ndaki Merkezi Bağış ve Yardım Hesabı'ndan, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Afet Fonu'na aktarılan paralardan İller Bankası'na yaptırılan işler nedeni ile mevcut mevzuat çerçevesinde katılma payı ödendiği saptanmıştır.

İller Bankası Yönetim Kurulu'nun, 28.12.1999 tarih ve 58-661 sayılı kararıyla onaylanan kontrol giderlerinin hesaplanmasında esas alınacak yüzde miktarlarının, işin keşif ve maliyet bedeli 256 milyar TL.'ye kadar 6.50, 256 milyar TL.'den fazlası için 6.25 olarak kontrollük hizmetleri giderleri karşılığında, 14 milyar 288 milyon TL harita, 112 milyar 694 milyon TL içmesuyu, 1 trilyon 798 milyar 210 milyon TL kanalizasyon işleri kontrollüğü olmak üzere toplam 1 trilyon 925 milyar 192 milyon TL bankaya ödeme yapılmıştır.

İller Bankası kamu kuruluşu olup genel afet durumunda yaptırılan işler nedeni ile katılma payı alması, devletin varolma nedeni açısından uygun görülemez görüşüne ulaşılmaktadır. İller Bankası ile ilgili mevzuat değişikliği yapılarak, afet hallerine katılma paylarının alınmamasının uygun olacağı sonucuna ulaşılmaktadır."

Okan MÜDERRİSOĞLU