Tasarrufçu dövizden niçin vazgeçmiyor?

Ekonomik istikrar paketi ilan edilirken, dövizin TL. karşısında önemli bir değer kazanmayacağı, tasarrufçuların dövizden uzaklaşıp, TL hesaplarına veya diğer yatırım araçlarına yönelecekleri tahmin ediliyordu. Nitekim, Merkez bankası ve Hazine yetkilileri başta olmak üzere, konunun uzmanı çok kişi de bu yönde açıklama yapmışlardı. 2000 yılının ilk 7 aylık sonuçları belli olunca, beklenenin aksine bir tablo ortaya çıktı. Dündü Sabah'ta farketmişsinizdir; yılbaşına göre, dolar cinsinden; döviz tevdiat hesaplarındaki artış yüzde 13.79 iken, TL mevduat hesaplarında yüzde 2.21 azalma var. Bu da, 2000 yılının Ocak ayında yürürlüğe konan ve o günden bu yana olumlu sonuçları görülen istikrar programının bile, Türk insanının döviz tutma sevdasının önüne geçemediğini gösteriyor...

Diğerleri ve Döviz
Yatırım araçlarının getirisine 2000 yılının ilk 7 ayı itibariyle baktığımızda, şu sonuçlar ortaya çıkıyor.

* Döviz
İlk 7 ayda en yüksek getiri, yaklaşık yüzde 18 ile ABD dolarında

Bu oran doların bankaya yatırılıp faiz alınması halınde, yüzde 25 civarnda oluyor. Bu da ilk 7 aylık enflasyon oranının üstünde... İlk 7 aylık dönemde, sözkonusu artışlar faiz getirisi hariç, Mark'da yüzde 8.20, Sterlin'de yüzde 9.51 Fransız Frankında yüzde 8.20...

* Borsa
İlk 7 aylık dönemde, borsanın durumu pek iç açıcı değil. İMKB-100'de yüzde 8.80'lik kayıp var. Bu kayıp, diğerlerinde de farklı oranlarda sözkonusu...

* Altın
24 ayar altında, ilk 7aylık dönemde yüzde 13, Cumhuriyet altınında ise yüzde 13.53'lük bir artış var. Ancak, reel anlamda zarar sözkonusu.

* Repo ve Faiz
Repo 7 ayda yüzde 27.56 getiri ile enflasyonu yenebilen bir diğer yatırım aracı oldu. Mevduat faizi oranları, bankaya göre değiştiği için net bir oran belirtemiyoruz. Ancak, vade yapısı ve bankasına göre, ilk 7 ayda yüzde 15-20 aralığında bir getiri söz konusu.

* Yatırım Fonları
2000 yılının ilk 7 ayında B tipi yatırım fonları yüzde 19.13'lük getiri ile tasarrufçunun yüzünü güldürdü. Aynı dönemde A tipi fonların getirisi ise yüzde 7.82...

Vergi, Faiz ve Devalüasyon
Türk lirası faizleri, enflasyondan çok daha hızlı gerileyince, özellikle doların, kur farkından kaynaklanan getirisi bile, TL faizleri civarında oldu. Dolarını bankaya vadeli olarak yatırıp faiz geliri elde edenlerin getirisi, TL faiz getirisini de aştı, enflasyonu da...

Dövizin kur farkının ve bankadaki faizinin, gelir vergisine tabi olmayışı da tasarrufçu açısından ayrı bir avantaj. Hemen belirtelim, dövizin faiz gelirinden, tıpkı TL mevduat faizi gibi, stopaj yapılıyor.

Dövizin tasarrufçu açısından bir diğer güvencesi de, olası bir devalüasyonla ilgili. Her ne kadar, önümüzdeki aylarda bir devalüasyon beklentisi yoksa da, tasarrufçu dolara yatırım yapmakla, yine de kendini olası devalüasyon tehlikesine karşı sağlama alıyor.

Yukarıdaki tablodan, ilk 7 ayda, programa güvenin tam olarak oluşmadığı, devalüasyon beklentisinin tam olarak kırılmadığı anlaşılmaktadır. Herhalde Türk halkı, geçmişteki acı deneyimleri nedeniyle, istikrar programının çok somut olumlu sonuçlarını görmeden, dövizden özellikle de dolardan, daha uzun bir süre vazgeçemeyecek...