PETROLÜN ETKİSİ
DİE verilerine göre ithalattaki 5 aylık artışın da 1999'a göre yüzde 37.6, 1998'e göre ise sadece yüzde 6.4 olduğunu hatırlatan Toskay, ithalattaki yüksek oranlı artışta geçen yıl 12 dolar olan ham petrolün varil fiyatının, bu yıl 26 dolara yükselmesinin etkili olduğunu belirtti. Toskay, doğalgaz ve ham petrol ithalatı hariç, Türkiye'nin 5 aylık ithalatındaki artışın 1999'a göre yüzde 35.4, 1998'e göre ise yüzde 3.1'de kaldığına dikkati çekti.

Toplam ithalat için de tüketim mallarının payının geçen yıla göre 0.7 puanlık artış gösterdiğini, yatırım mallarının payının ise 0.6 puan azaldığını hatırlatan Bakan Toskay, "İthalat içinde, gerek tüketim mallarının payının artışı, gerekse yatırım mallarının payının azalışı, henüz endişeye mahal verecek seviyede görülmemektedir. Ancak gelişmelerin dikkatle izlenmesi gerekmektedir" diye konuştu.

Sene sonunda açık 20 milyar doları bulur

Ceyla Pazarbaşıoğlu - ABN Amro
"1998 yılı ile karşılaştırıldığında rakamlarda çok büyük farklar yok. Sene sonunda dış ticaret açığı ödemeler dengesi bazında yaklaşık 20 milyar dolar, Gümrük bazında ise yaklaşık 23 milyar dolara ulaşabilir. Ancak Haziran ayından itibaren ithalatın hızının düşmesini bekliyorum. Petrol fiyatlarının ithalattaki payı da çok önemli. 2000 yılının ikinci yarısından itibaren petrol fiyatlarından dolayı yıllık bazda ithalat artışı daha az olacak. Öte yandan hükümetin ihracatı artırıcı ve ithalatı kontrol altına almaya yönelik önlemleri de olabilir."

Şimdilik alarm vermeye gerek yok

Tevfik Aksoy, Deutsche Bank
Haziran ayında 2.5 ya da 2.6 milyar dolar arasında bir dış ticaret açığı çıkmasını bekliyoruz. Şimdilik alarm çalacak bir durum yok, ama Haziran rakamı bu hızla Temmuz'da da devam ederse hükümet birtakım mali önlemler alabilir. Bu şekilde giderse ancak mali önlemler alınmazsa yıl sonu tahminim 23-23.5 milyar dolar civarında. Bu trendi gördükten sonra cari işlemler açığının yıl sonu için Gayrısafi Milli Hasıla'ya oranını yüzde 3.5 seviyesinden yüzde 4 düzeyine kadar yükselttik.

Durgunluk ve petrol, açığı artırdı

Barbaros İneci - Sabancı Holding
DIŞ ticaret açığında geçen yıla göre artış var. Ancak bu temelde ithalattaki artıştan kaynaklanıyor. Fakat 1998 yılı ile karşılaştırılınca ihracat hemen hemen aynı iken, ithalatta yüzde 6'lık bir artış var. İthalattaki artış temelde ekonomik durgunluktan çıkıştan kaynaklanıyor. Bunun içine artan petrol faturasını da eklemek lazım. Dış ticaretteki bu açık, izlenen büyüme ve kur politikası kapsamında oldukça normal. Açığın yol sonunda 20-22 milyar dolar düzeyinde kalmasını bekliyorum. Bu da 1997-1998 yıllarında gerçekleşmiş açıklardan daha fazla değil. Mali dengede gelişmeler olumlu olduğu, para politikası ve kamu maliyesinde bir gevşeme olmadığı sürece bu açıklar sorun yaratmaz.